Çekilişli Satışlar ve Ürün Kazanma Oyunları

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Kumarın ölçüsü: meysir
Çekiliş türleri ve hükümler
Gizli bedel meselesi

Çekilişli satışlar, satın alma karşılığında şans eseri bir ödül kazanma imkânı sunar. Fıkhi ölçü, çekiliş hakkı için ayrı bir bedel ödenip ödenmediği ve kazancın başkalarının kaybına dayanıp dayanmadığıdır. Bedel karşılığı katılım kumar sayılır; fiyata eklenmeyen, herkese açık promosyon ise daha hafif değerlendirilir.

Kumarın ölçüsü: meysir

Meysir, bir tarafın kazancının diğerinin kaybına bağlı olduğu, sonucu belirsiz olan şans oyunudur. Mâide Suresi’nin 90. ayeti bunu şeytan işi olarak niteler. Âlimler meysirin üç unsurunu sayar: bedel ödemek, belirsiz sonuç ve kazanç ya da kayıp ihtimali. Çekilişli satışlarda bu üç unsurun bir arada bulunması durumunda hüküm kumara kayar.

Çekiliş türleri ve hükümler

Bilet satan çekiliş: Bilet bedeli ödeyen kazanamazsa parayı kaybeder; kumar sayılır, haramdır.
Alışverişle bedava hak: Mağaza ürün fiyatını artırmadan, alışveriş yapan herkese hak veriyorsa, bazı âlimler promosyon sayar; fiyata gizli ek varsa şüphelidir.
Takip/paylaşım çekilişi: Katılımcı ödeme yapmaz, ödül işletmeden gelir; meysir unsuru zayıftır ve genelde cevaz verilir.
Ek ücretle katılım: SMS ücreti, kontör veya başka bir ücretle katılım gerektiren çekilişler kumara girer.

Gizli bedel meselesi

Bir mağaza “her 500 liralık alışverişe çekiliş hakkı” verdiğinde, bu hakkın bedeli ürün fiyatına yansıtılmış olabilir. Eğer ürünün fiyatı çekilişsiz piyasadaki fiyatından yüksekse, kişi çekiliş hakkına dolaylı olarak para ödemiş olur. Fıkhi tartışma bu noktadadır: bedel ürünün karşılığı mıdır, şans hakkının karşılığı mıdır? Fiyat eşdeğerse ve ürün zaten ihtiyaçsa, çoğu çağdaş fetva kurulu bunu tolere eder. Ancak sırf çekiliş için gereksiz alışveriş yapmak israfa ve kumar eğilimine kapı açar.

Kazanılan ödülün durumu

Çekilişin meşruluğu şüpheliyse kazanılan ödül konusunda ihtiyatlı olmak gerekir. Kumar niteliğindeki çekilişten gelen ödül haramdır; kişi tövbe edip ödülü hak sahiplerine veremiyorsa, kendi menfaatine kullanmadan hayır alanlarında değerlendirmeye çalışır. Ayrıntı için kumarla kazanılan paranın yardıma verilmesi yazısına bakılabilir. Meşru bir promosyon sonucunda gelen hediyeyi kabul etmekte ise sakınca yoktur.

Esnaf için sorumluluklar

Çekiliş düzenleyen esnaf, katılımcılardan gizli bedel almamalı, kuralları şeffaf açıklamalı ve çekilişi adil yapmalıdır. Müşteriyi şans vaadiyle aldatmak ayrıca ahlaki sorun yaratır. Daha sağlıklı yol, doğrudan indirim veya herkese sunulan hediyedir; böylece hem belirsizlik hem de kayıp riski ortadan kalkar. Konu indirim ve kampanya satışları yazısında da ele alınmıştır.

Karar için kontrol listesi

Katılımın ayrı bir bedeli var mı? Varsa kumar kapsamı düşünülür.
Ödül kimden geliyor? İşletmeden mi, katılımcıların bedellerinden mi?
Fiyat, çekilişsiz piyasa fiyatından yüksek mi?
Gereksiz alışverişe yönlendiriyor mu?
Kuralları şeffaf mı, katılımcıya eşit hak veriyor mu?

Mezheplerde şans ve ödül farkı

Dört mezhebin ortak yaklaşımı, kazancı belirsizliğe ve başkasının kaybına bağlayan akitleri yasak saymaktır. Hanefî fıkhında “kumar”, hem bedel hem belirsizliği barındıran her akitte aranır; bedeli olmayan bir hediye vaadi ise bağış olarak ele alınır. Şâfiî kaynaklarında de bedelsiz yarışma ödülleri hibe kapsamında değerlendirilir. Dolayısıyla mesele, ödülün niteliğinden çok katılımın bedelli olup olmadığıdır. Kazanılan hediye bir bağış niteliğindeyse kabul edilebilir; ancak bu bağış, başkalarının ödediği bedelle finanse ediliyorsa haramdır.

Dijital oyunlar ve ürün kazanma uygulamaları

Telefon uygulamalarında “çevir kazan”, kutu açma veya ödül çarkı gibi özellikler, çoğu zaman gerçek parayla satın alınan haklara dayanır. Oyuncunun bedel ödeyip karşılığında rastgele bir ödül alması, hem şans hem bedel unsurunu taşır. Çocuklar ve gençler açısından bu tür mekanizmalar bağımlılık riski yaratır. Ailelerin uygulama içi satın almaları kontrol etmesi ve çocuklara bu tür oyunların kumar mantığı taşıdığını anlatması önemlidir. Kazanılan ödüller de sanal ise bile, harcanan para gerçek olduğundan hüküm aynıdır.

Vicdan ve ihtiyat

Çekilişlerde şüpheli durumlarda tercih, kalbin rahat ettiği yöndür. Peygamberimiz, helalin ve haramın apaçık olduğunu, ikisi arasında şüpheli şeyler bulunduğunu, onlardan sakınanın dinini ve namusunu korumuş olacağını bildirmiştir (Buhârî, Îmân; Müslim, Müsâkāt). Bu ilke, gündelik tüketim kararlarında rehber olabilir.

Milli piyango ve benzeri resmî şans oyunları için ayrıca Milli Piyango ve çekilişle gelen para yazısına bakılabilir. Çekilişin devlet güvencesinde veya ticari bir promosyon olması, kumar niteliğini ortadan kaldırmaz; ölçü yine bedel ve belirsizliktir.

Sonuçta amaç, kazanç hırsıyla değil ihtiyaç ve hakkaniyetle alışveriş yapmaktır.

Çekilişte kazanılan ödülün vergilendirilmesi ve bildirim yükümlülüğü de ayrı bir kamu hakkı meselesidir.

Burada anlatılanlar genel bilgidir. Şüpheli durumlarda Diyanet İşleri Başkanlığı’na başvurun; şüpheli şeyden kaçınmak hadiste tavsiye edilen bir yoldur (Buhârî, Îmân; Müslim, Müsâkāt). Ayrıca içki ve kumar rehberine göz atın.

Sıkça Sorulan Sorular

Alışveriş yapınca çekilişe katılmak caiz mi?

Ürün fiyatına ek bir bedel yansıtılmadan ve her alıcıya hediye çekilişi hakkı tanınıyorsa, bazı âlimler promosyon sayarak cevaz verir. Çekiliş hakkı ayrı bir bedelle alınıyorsa kumara yaklaşır.

Çekilişle gelen arabayı kullanmak helal midir?

Çekiliş kumar niteliğinde değilse hediye olarak kabul edilebilir. Bedel karşılığı bilet alınmış bir çekilişten kazanılmış ise haram kazanç sayılır; ayrıntı için fetva alınmalıdır.

Sosyal medya çekilişlerine katılmak caiz mi?

Ücretsiz, sadece takip veya paylaşım gerektiren ve ödülü işletmenin kendisi veren çekilişlerde bedel ödenmediği için kumar yoktur. Katılım için para isteniyorsa kumar sayılır.

Çekiliş organize etmek günah mı?

Katılımcıdan bedel alarak çekiliş düzenlemek kumarın düzenlenmesine yardım sayılır. Bedelsiz, şeffaf ve herkese eşit hak veren promosyon düzenlemek ise tartışmalıdır; sakıncalı unsurlardan kaçınmak ihtiyatlı yoldur.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 19 Temmuz 2026 · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerîm, Mâide 5/90-91; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kumar" ve "Meysir" maddeleri; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihâl

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →