Affiliate Pazarlama ve Influencer Reklamı Fıkhı

Affiliate pazarlama ve influencer reklamı, fıkıhta ücretli aracılık, simsarlık ve vekâlet kavramlarıyla açıklanır. Komisyon karşılığı yapılan tanıtım, ürün helal ve bilgi doğru olduğu sürece caiz görülür; karşılığın gizlenmesi ise dürüstlüğe aykırıdır. Gizli reklam, kullanılmamış ürünü övmek ve abartılı vaatler ise aldatma sayılarak yasaklanır.

Aracılığın hukuki niteliği

Affiliate model, ürün sahibi ile alıcıyı buluşturan ve satış gerçekleşirse komisyon alan bir yapıdır. Fıkıhta bu, simsarlık (dellâllık) ya da icâre/ca’âle akdine benzetilir. Hanefîlerde komisyonun akit anında belirlenmesi aranır. Satışın gerçekleşmesi şartına bağlı bir ödül (ca’âle) ise Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde caiz görülmüştür. Dolayısıyla komisyon oranı baştan bilinmelidir.

Haram ürünlerin tanıtımı

Kur’an, iyilik ve takvada yardımlaşmayı, günah ve düşmanlıkta yardımlaşmayı yasaklar (Mâide Suresi, 5/2). Bu ilkeye göre alkol, kumar ve açık biçimde haram olan ürünlerin tanıtımı ve bundan komisyon almak caiz görülmez. Belirsiz veya tartışmalı alanlarda ise kişi ihtiyatlı davranmalıdır. Daha geniş bir değerlendirme için reklam geliri yazısına bakılabilir.

Doğruluk ve şeffaflık

Reklam olduğunu belirtmeden ürün övmek, takipçiyi yanıltmaktır. Peygamber, ticarette doğruluğu över, yalan yere yeminle mal satmayı kınar (Buhârî, Müslim). Fenomenin ürünü gerçekten denemesi, abartılı sonuçlar vaat etmemesi ve iş birliğini açıkça belirtmesi beklenir. Türkiye’de ticari reklam düzenlemeleri de gizli reklamı yasaklar.

Takipçi güveni ve sorumluluk

Fenomenin sözü, takipçilerce bir tavsiye olarak alındığı için ağırlık taşır. Sağlık ürünleri, finansal ürünler ve yatırım tavsiyelerinde yanıltıcı içerik ciddi zarar doğurabilir. Bu durumda tanıtımı yapan kişi, uyardığı halde dinlenmeyen bir tarafsız değil, zarara sebep olan taraf konumuna düşer. “Şahitliği gizlemeyin” (Bakara Suresi, 2/283) ilkesi, doğru bilgi vermenin önemini hatırlatır.

Gelirin helalliği

Kazancın helal olması için ürünün meşru, yöntemin dürüst ve komisyonun açık olması gerekir. Kazanç platform politikalarına ve reklam türüne göre de değerlendirilir; ayrıntıları sosyal medya gelirleri yazısında bulabilirsiniz. Stoksuz satış modeli ise dropshipping yazısında ele alınmıştır.

Hediye, sponsorluk ve bağımsızlık

Ürünün ücretsiz gönderilmesi veya sponsorluk ücreti alınması, fenomenin tarafsızlığını etkiler. Bu durumda iş birliğini belirtmek, takipçilere karşı dürüstlüğün gereğidir. Fakihler, karşılık alarak tavsiyede bulunmayı yasaklamaz; yasak olan, karşılığı gizleyip tarafsız bir görüş gibi sunmaktır. Hadis, “Din nasihattir” der (Müslim); nasihat ise samimiyet gerektirir.

Komisyon oranları yüksek ve kampanyalı ürünlerin, kullanıcıyı gereksiz tüketime yönlendirmesi ayrıca israf kaygısı doğurur. Fenomen, takipçilerinin ihtiyacı olmayan şeyi almasına sebep oluyorsa bunun sorumluluğunu da düşünmelidir. Ayrıca sahte yorum ve yanıltıcı tanıtım yazısı bu çerçeveyi tamamlar.

Genel olarak, reklam ve tanıtım yapan kişinin dürüstlüğü hem müşteriye hem de güvenine borçlu olduğu takipçisine karşı sorumluluğudur. Bu sorumluluk, gelirin helalliğinden ayrı düşünülemez. Kazancı şüpheli görenlerin, gelirin bir kısmını sadaka olarak vermesi önerilse de bu, yasaklı bir faaliyetin sonucunu temize çıkarmaz.

Platformların sunduğu bağlantı ve kodlarla yapılan satışlarda, komisyonun kimden alındığı ve ürün fiyatına yansıyıp yansımadığı açık olmalıdır. Takipçiden ek bedel alınması söz konusu ise, bu durumun bildirilmesi ticarette şeffaflığın gereğidir.

Sonuç olarak, satış ortaklığı meşru bir ücret karşılığı hizmet olabilir; sınır, ürünün helalliği, bilgi doğruluğu ve komisyonun açıklığıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Satış ortaklığı komisyonu helal mi?

Önceden belirli oranda komisyon karşılığı yapılan aracılık, simsarlık akdi olarak çoğunluk fakihlerce caiz görülür; ürünün helal olması şartıyla.

Gizli reklam caiz mi?

Reklam olduğunu gizleyip tavsiye gibi sunmak aldatmadır. Hem ahlaken hem yasal olarak sorunludur.

Hiç kullanmadığım ürünü övmek caiz midir?

Kullanmadan övmek yalan şahitliğe yaklaşır. Doğru bilgi vermek gerekir.

Haram ürünü tanıtmak ve komisyon almak olur mu?

Haram faaliyete yardım sayıldığından caiz görülmez. Bu ürünlerden gelen kazanç da helal olmaz.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 24 Haziran 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Simsar" md.; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Vekâlet" md.; TDV İslâm Ansiklopedisi, "İcâre" md.; Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →