Çekilişler ve Hediye Kampanyaları Kumar mı?

Çekiliş ve hediye kampanyaları, katılımcıdan bedel alınmıyorsa ve ödül bir hibeyse genellikle kumar sayılmaz. Katılım için para ödenmesi, fiyata gizli bedel yansıtılması veya ürün alım şartı bulunması durumunda ise şans unsuru ve haksız kazanç doğduğundan kumar benzeri yapı oluşur.

Mesele nedir?

Alışveriş merkezlerinde, internet sitelerinde ve sosyal medyada “çekilişle araba, altın, tatil” gibi kampanyalar sık görülür. Bazı kampanyalarda katılım ücretsiz, bazılarında ürün almak, SMS göndermek veya bilet satın almak gerekir. Kumar yasağı, şansa bağlı kazanç için bedel yatırılmasını kapsar. Bu nedenle çekilişin hükmü, katılımcının bir bedel ödeyip ödemediğine, bedelin karşılığının ne olduğuna ve çekilişin hangi mantıkla yapıldığına bağlıdır. Genel kumar kuralları için kumar ve şans oyunları yazısı okunabilir.

Ücretsiz çekilişler

Katılımcıdan hiçbir bedel alınmayan, örneğin bir sosyal medya hesabını takip etmek veya forma bilgi bırakmak şartıyla yapılan çekilişlerde, şans unsuru bulunsa bile kimse mal yatırmadığı için “kumar” yapısı oluşmaz. Bu durumda ödül bir hibe veya reklam hediyesidir. Tek şart, reklam amacının dürüst olması, katılım koşullarının açıkça bildirilmesi ve ödülün gerçekten verilmesidir. Aldatıcı vaatler ve ödül verilmemesi, aldatma yasağına girer. Bu tür kampanyalarda toplanan kişisel verilerin korunması da ahlâkî sorumluluktur.

Ürün alımına bağlı çekilişler

Bir ürün alan müşteriye çekiliş hakkı verilen kampanyalarda iki durum olabilir: Eğer ürün gerçek piyasa fiyatıyla satılıyorsa ve çekiliş, satıcının müşteriye ek bir ikramı niteliğindeyse, bazı çağdaş fetvalar bunu hibe veya promosyon sayarak caiz görür. Ancak ürünün fiyatı çekiliş yüzünden normalden yüksekse veya müşteri sadece çekilişe katılmak için ürünü alıyorsa, yatırılan paranın bir bölümü şans oyunu bedeli hâline gelir ve kumar benzerliği doğar. İslam Fıkıh Akademisi ticari çekilişler konusunda, katılımcının ürün karşılığında zaten ödediği bedelin dışında ek bir bedel vermemesini ve fiyatın artmamasını şart koşar.

Biletli ve bağışlı çekilişler

• Bilet satışı: Katılım bedeli ödeniyorsa ve ödül şansa bağlı ise kumardır; bilet gelirinin hayra gitmesi hükmü değiştirmez.
• Kurban veya bağış kampanyaları: Bağış yapana çekilişle hediye verilmesi, bağışçının hediye için bağış yapma niyeti oluşturması hâlinde ihlâs ve kumar benzerliği yönünden sakıncalı bulunmuştur.
• Sponsorlu ödüller: Ödül, katılımcıların parasından değil, bağımsız bir sponsordan geliyorsa kumar yapısı zayıflar.

Bu ayrım, ödüllü yarışmalar başlığında da aynı mantıkla işlenmiştir.

Reklam ve etik boyutu

Kampanya düzenleyen firmanın, katılım koşullarını açık yazması, kazanma ihtimalini abartmaması ve ödülün gerçekten teslim edilmesi, ticaret ahlâkının gereğidir. “Herkes kazanıyor” gibi aldatıcı ifadeler, aldatma yasağı kapsamına girer. Ayrıca çocukları ve gençleri çekiliş ve şans oyunlarına özendirmek, toplumsal sorumluluk açısından sakıncalıdır. Müslüman bir işletme, kampanyalarında bu ölçülere dikkat etmelidir.

Katılımcı için ölçüler

Çekilişe katılmak isteyen bir kişi, şu soruları sorabilir: Katılım için para veya ürün şartı var mı? Ödenen bedel gerçekten bir ürün veya hizmet karşılığı mı? Ödül şansa mı bağlı yoksa belirli bir kurala göre mi veriliyor? Kampanya sahibi güvenilir mi? Bu soruların olumsuz cevaplanması hâlinde kumar şüphesi ortaya çıkar. Şüpheli durumda hadiste buyrulduğu üzere şüpheli şeyi terk etmek daha güvenlidir: “Şüpheli şeyi bırak, şüphe vermeyene bak” (Tirmizî, Sıfatü’l-kıyâme; Nesâî, Eşribe). Kazanılmış olan haram bir ödülün hükmü de kumar kazancı gibi değerlendirilir. Bu bilgi genel çerçevedir; belirli bir kampanya için yetkili fetva makamına danışılmalıdır. Benzer konular için network marketing yazısına da göz atılabilir.

Pratik örnekler

Birkaç somut örnek ölçüyü netleştirir. Bir market, alışveriş fişini ayrıca bir bedel ödemeden çekilişe katan ve fiyatlarını kampanya nedeniyle artırmayan bir uygulama yapıyorsa, bu uygulama çoğu çağdaş görüşe göre sakıncasızdır. Bir internet sitesi ise katılımcıdan her çekiliş için küçük bir ücret alıyor ve tüm ücretlerden ödül oluşturuyorsa, bu doğrudan kumardır. Bir kuruluş, bağışçılar arasında kura çekip bir hediye veriyorsa, bağışın hayır niyeti ile çekiliş şansı iç içe geçtiği için ihtiyatlı âlimler bunu kaçınılması gereken bir uygulama olarak görür. Bir bankanın “mevduat açana çekilişle ödül” kampanyası ise hem faizli işlemle ilişkili hem şans unsurlu olduğu için ayrıca sakıncalıdır.

Esnaf, müşteriye satış sonrası küçük hediyeler vermek istiyorsa, belirli bir şansa bağlamadan herkese eşit hediye vermek, hem hukukî hem ahlâkî açıdan en güvenli yoldur. Böylece hem müşteri memnuniyeti sağlanır hem de kumar şüphesinden uzak kalınır.

Sıkça Sorulan Sorular

Her çekiliş kumar mıdır?

Hayır. Kumarın temel ölçüsü, katılımcının para veya mal yatırıp şansa bağlı kazanç veya kayıp ihtimaline girmesidir. Katılımcıdan hiçbir bedel alınmıyorsa ve ödül bir hibe niteliğindeyse çoğu âlim bunu kumar saymaz; fakat şartlar dikkatle incelenmelidir.

Ürün alana çekiliş hakkı verilmesi caiz midir?

Ürünün fiyatı piyasa fiyatına uygunsa, çekiliş hakkı ek bedel olmadan verilirse ve alıcı çekilişe katılmak için ürüne zorunlu para ödemiyorsa bazı fetvalarda ruhsat tanınır. Fiyata gizli artış yansıtılıyorsa kumar benzerliği doğar.

Hayır çekilişleri veya bağış çekilişleri caiz midir?

Gelirin hayır amacıyla kullanılması şans yapısını meşru kılmaz. Katılımcı bilet bedeli ödeyip şansa bağlı ödül bekliyorsa, kumar niteliği devam eder. Bu nedenle çoğu fetvada hayır amaçlı biletli çekilişler de caiz görülmez.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 19 Ekim 2026 · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerîm, Mâide Suresi (5/90-91); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kumar" ve "Hibe" maddeleri; İslam Fıkıh Akademisi (Mecmaü'l-fıkhi'l-İslâmî), ticarî çekilişler hakkında kararlar; Diyanet İşleri Başkanlığı, diyanet.gov.tr

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →