Altın Günleri ve Döviz Günleri Faiz mi?

Altın günü ve döviz günü, katılımcıların belirli periyotlarla altın veya döviz verip sırayla toplu tutarı aldığı yardımlaşma uygulamalarıdır. Herkes aynı miktarı ödeyip aynı miktarı aldığı ve ek bedel bulunmadığı sürece karz-ı hasen niteliğinde olup çoğunlukla caiz görülür; fazlalık ve ücret girerse faiz sakıncası doğar.

Altın günü nasıl işler?

Bir grup kişi (genellikle akraba ve komşular) belirli aralıklarla, örneğin ayda bir, birer çeyrek altın veya belli miktarda döviz toplar; her ay sırayla bir kişi toplanan miktarı alır. Sıra kura veya anlaşmayla belirlenir. Ay sonunda herkes ödediği kadar almış olur. Bu uygulama Anadolu’da güzel bir yardımlaşma geleneği olarak yaşatılır. Kur’an’da “Allah’a güzel bir borç verenin karşılığını kat kat artırır” (Bakara, 2/245) buyrulur; karşılıksız borç vermenin fazileti borç vermek ve almak adabı yazısında anlatılmıştır.

Fıkhî nitelik: Karşılıklı karz

Altın günü, fıkıhta karz-ı hasen ve “cem’iyye” olarak bilinen yardımlaşma sandıklarına benzer. İlk sırada altın alan kişi, diğer katılımcılardan borç almış sayılır; sonraki ödemeleriyle bunu öder. Son sırada alan kişi ise önceki aylarda borç vermiş durumdadır. Bu yapıda herkes hem borç alan hem borç veren olduğundan, ödemeler eşit olduğu sürece kimse fazlalık kazanmaz. Fakat çağdaş fakihler üç şart arar: (1) Ödeme ve alımların aynı cins ve eşit miktar olması, (2) üyelerden hiçbirine ek menfaat veya ücret sağlanmaması, (3) bir üyenin diğerine zarar vermeyecek şekilde sırayla hak elde etmesi. İslam Fıkıh Akademisi benzeri uygulamaları, borç akdinin ilkeleri korunduğunda caiz görmüştür.

Faiz sorununun doğduğu durumlar

• Ek ücret veya komisyon: Organizatörün her ay belirli bir tutar alması, borç karşılığı menfaat sayılabilir; yalnızca gerçek masraflar için sabit ve açık bir pay bu açıdan değerlendirilir.
• Farklı cins ve miktar: Altın verip döviz almak veya miktarı eşit olmayan ödemeler sarf ve riba hükümlerine girer. Bkz. döviz alım satımı ve sarf akdi.
• Enflasyon kaygısı için ek bedel: Sırası geç gelen kişiye değer kaybı karşılığı fazla verilmesi, borçta fazlalık olduğundan sakıncalıdır. Bkz. enflasyon farkı.
• Sıranın satılması: Erken sırayı almak için ek para vermek, borç karşılığı menfaat veya satış hatası doğurur.
• Ayrılma ve ödeme aksatma: Birinin ödeme yapmadan ayrılması durumunda diğerlerinin zararını önlemek için şartlar baştan belirlenmelidir.

Döviz günleri

Döviz günlerinde dolar veya avro gibi paralar toplanır. Aynı döviz cinsi ve miktarı ödenip alındığı sürece, bu işlem döviz borcunun aynı cinsle ödenmesi esasına uygundur. TL ile yapılan “altın günü” uygulamalarında ise alınan miktarın altın fiyatına göre belirlenmesi farklı sorunlar doğurur; ödemenin aynı cinsten yapılması daha güvenlidir. Kur farkı ve döviz cinsinden ödeme için kur farkı ve borcun döviz cinsinden ödenmesi yazısı okunabilir. Bu uygulamalarda ölçü: aynı cins, aynı miktar, ek bedel olmaması.

Güven ve yazılı kayıt

Altın günleri güvene dayanır; ancak insanların ödemeyi aksatması veya sıra aldıktan sonra çıkması ihtimaline karşı yazılı kayıt tutulması, Bakara 282’nin yazma teşviki gereği tavsiye edilir. Katılımcı listesi, sıralama ve miktarlar yazılı olmalı; kefalet gerekiyorsa tarafların rızasıyla belirlenmelidir. Güvenilmeyen kişilerle yapılan altın günleri dolandırıcılığa açıktır; sosyal medya üzerinden tanımadığı kişilerle yapılan uygulamalar özellikle risklidir. Güvence ve kefalet için kefalet yazısı faydalı olabilir.

Sık karşılaşılan durumlar

Bir mahalle grubunda on kişi ayda birer çeyrek altın veriyor ve her ay bir kişi on çeyrek altın alıyor. Bu işlem, herkes sonunda aynı miktarı aldığı için caizdir. Başka bir grupta organizatör her kişiden fazladan yarım gram altın alıyor ve bunu kendine ayırıyorsa, bu ücret borç karşılığı menfaat sayılabilir. Bir kişi sırayı aldıktan sonra ödemeyi bırakıyorsa, diğer üyeler zarar görür; bu durumda kefil veya ödeme şartı gerekir. Dönem sonunda altın fiyatı arttığı için erken alanın avantajlı, geç alanın dezavantajlı çıkması doğal bir risk olup faiz değildir, fakat adalet için bu ihtimal baştan kabul edilmelidir. Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Altın günü faiz sayılır mı?

Her katılımcı aynı miktarı ödeyip sırayla toplu tutarı alıyorsa, fazlalık ve ek bedel bulunmuyorsa bu bir karşılıklı borç verme (karz-ı hasen) uygulamasıdır ve çoğu fetvada caiz görülür. Faiz, ek ücret veya eşitsizlik varsa sakıncalı olur.

Sıra geç gelen kişi zarar etmez mi?

Altın günlerinde herkes aynı miktarı verip aynı miktarı aldığından, ilk alan kişi aslında sonraki ödemeler için borçlanmış olur ve son alan alacaklı konumundadır. Fazlalık alınmadığı sürece faiz yoktur; enflasyon farkı için ayrı bir bedel talep edilmemelidir.

Döviz günü TL ile yapılabilir mi?

Döviz günü döviz cinsinden yapılırsa aynı cins ve miktarla ödeme esasına uygundur. Döviz alıp TL ile ödeme veya tersi durumlarda kur ve sarf şartları gündeme gelir, bu nedenle aynı cinsten ödeme tercih edilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 10 Ekim 2026 · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerîm, Bakara Suresi (2/245, 2/282), Mâide Suresi (5/2); Müslim, Müsâkât (borç ve riba hadisleri); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Karz" ve "Cemʿiyye" maddeleri; İslam Fıkıh Akademisi karar metinleri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →