Dropshipping Caiz mi? “Olmayan Malı Satma” Yasağı Tartışması

Dropshipping, satıcının ürünü stokta bulundurmadan sipariş alıp tedarikçiden müşteriye göndermesidir. Hadisteki “yanında olmayanı satma” yasağı nedeniyle çağdaş fakihler bu modeli ayrıntılı biçimde tartışır, çünkü satıcı ürünü elinde bulundurmadan fiyat belirler. Satıcının kendi adına kesin satış yapması çekince doğurur; aracılık veya vekâlet yapısı ise daha kolay kabul edilir.

Hadisteki yasak

Hakîm b. Hizâm, Peygamber’e, kendisinden istenen ancak yanında bulunmayan malı satıp sonra piyasadan alabileceğini sorduğunda şu cevabı aldığı rivayet edilir: “Yanında olmayanı satma” (Ebû Dâvûd, Tirmizî). Fakihler bunu, mülkiyetinde veya tasarrufunda olmayan malı kendi adına kesin olarak satmanın sakıncası şeklinde yorumlar. Bunun nedeni, malı teslim edememe ve belirsizlik riskidir.

Dropshipping neden tartışılır?

Modelde satıcı, ürünü henüz satın almadan müşteriye fiyat belirler ve satış yapar; sonra tedarikçiden alıp müşteriye gönderttirir. Bu akışta satıcı malı ne mülk edinmiş ne teslim almıştır. Fiyat ve teslim riski ona aittir. Bu nedenle bazı fakihler akdin, mülkiyet ve teslim şartı yönünden eksik olduğunu söyler.

Meşru kılan yapılar

Birinci yol, satıcının tedarikçinin vekili ya da simsarı olmasıdır: ürün tedarikçinin adına satılır, satıcı komisyon alır. İkinci yol, satıcının önce tedarikçiden malı alıp mülk edinmesi, ardından müşteriye satmasıdır. Üçüncü yol ise selem akdidir: müşteri peşin öder, mal sonraya teslim edilir; malın niteliği ve teslim süresi baştan belirli olur. Bazı çağdaş fakihler, satıcının tedarikçiyle önceden bağlayıcı bir anlaşma yapmasını da, riski azalttığı için kabul edilebilir bulur.

Ticarî dürüstlük

Teslim sürelerinin uzun olduğunu müşteriden gizlemek, ürün kalitesini abartmak veya sahte stok bilgisi vermek aldatmadır. Müşteri iadesinde ve ayıp durumunda sorumluluk satıcıdadır; tedarikçiye atıp kaçınmak doğru değildir. Hesap açısından, platformun komisyonu ve reklam masrafı gibi kalemlerin açıkça bilinmesi gerekir.

Yasal ve dinî çerçeve

Hukuken satıcı, ürün teslim edilmediğinde veya ayıplı çıktığında alıcıya karşı sorumludur. Aynı ilke dinen de geçerlidir. Geniş çerçeve için e-ticarette cayma ve gabin yazısı ile aracılık ve komisyonlu pazarlama yazısı birlikte okunabilir. Kesin hüküm için Diyanet’e başvurulmalıdır.

Müşteriye karşı sorumluluk

Modelin pratik zorluğu, ürünün kalitesinin ve teslimatının satıcının kontrolü dışında kalmasıdır. Müşteri, ürünü satıcıdan aldığını düşündüğü için sorunlarda muhatap olarak onu görür. Satıcı bu sorumluluğu üstlenmiyorsa, aldatma ihtimali doğar. Bu yüzden fakihler, sorumluluğu açıkça üstlenmeyen ve kendini yalnızca aracı gibi gösterip müşteriye fiyat belirleyen yapıları eleştirir.

Ürün sahibi ile satıcı arasındaki sözleşmenin açık olması da önemlidir: fiyat, teslim, iade ve garanti şartları yazıyla belirlenmelidir. Müşteriye gönderilen ürünün kaynağı yurt dışında olduğunda gümrük ve uzun süre gibi unsurlar da önceden bildirilmelidir.

Ayrıca ticaret ahlakı ilkesi, kısa vadeli kazanç uğruna müşteriyi uzun süre bekletmeyi, hatalı ürün göndermeyi ve şikâyetleri geçiştirmeyi onaylamaz. Sonuçta bu model, yalnızca teknik bir akit meselesi değil, güven ve sorumluluk meselesidir.

Okur, kendi modelini bir yetkiliye anlatarak hüküm öğrenmelidir; çünkü yapıdaki küçük bir fark (örneğin sözleşmenin kimin adına yapıldığı) hükmü değiştirebilir. Ayrıca elektronik ortamda akit yazısındaki kurallar da burada uygulanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Dropshipping tamamen haram mıdır?

Hayır. Satıcı mülkiyetinde olmayan malı kendi adına kesin fiyatla satarsa sakıncalı görülür. Vekil veya simsar olarak aracılık yapıyorsa ve komisyon alıyorsa çoğu fakih bunu uygun bulur.

Selem akdi nedir?

Malın niteliği belirli, bedeli peşin, teslimi ileri bir tarihe bırakılan satım türüdür. Bazı dropshipping modelleri bu çerçevede açıklanmaya çalışılır.

Tedarikçiyi satıcıya bildirmek gerekir mi?

Aldatma olmaması için müşteriye gerçekçi teslim süresi ve ürünün kaynağı konusunda doğru bilgi vermek gerekir.

Komisyonlu satış modelleri caiz midir?

Önceden belirlenmiş komisyon karşılığı aracılık (simsarlık/ücretli vekâlet) kabul gören bir akittir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 18 Nisan 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Bey'" md.; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Selem" md.; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Simsar" md.; Ebû Dâvûd ve Tirmizî, Büyû' bölümleri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →