Dropshipping Caiz mi? Stoksuz Satışın Fıkhı

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Dropshipping nasıl işler?
Fıkhî sorun: Mülkiyet ve garar
Caiz olabilecek yapılar

Dropshipping, satıcının ürünü stokta tutmadan siparişi tedarikçiye yönlendirdiği satış modelidir. Satıcı ürünü kendi mülkiyetine almadan kendi adına satarsa “yanında olmayanı satma” yasağıyla çelişebilir; vekâlet, komisyon veya selem çerçevesi kurulduğunda ise çağdaş fetvalarda ruhsat tanınabilir.

Dropshipping nasıl işler?

Modelde satıcı, bir mağaza veya sosyal medya hesabı üzerinden ürün tanıtır ve fiyatı belirler. Müşteri sipariş verdiğinde satıcı, siparişi ve müşteri bilgilerini tedarikçiye iletir; tedarikçi ürünü doğrudan müşteriye gönderir. Satıcının kazancı, müşteriden aldığı fiyat ile tedarikçiye ödediği bedel arasındaki farktır. Satıcı ürünü fiziken hiç görmeyebilir. Bu yapı düşük sermaye gerektirdiği için yaygındır; fakat fıkhî açıdan mülkiyet, kabz ve sorumluluk soruları gündeme gelir. İnternet satışlarının genel hükmü internetten alışveriş ve elinde olmayan malı satmak yazısında anlatılmıştır.

Fıkhî sorun: Mülkiyet ve garar

Hz. Peygamber, Hakîm b. Hizâm’a “yanında olmayanı satma” buyurmuştur. Âlimlerin çoğu bu yasağı, satıcının mülkiyetinde bulunmayan ve teslim konusunda kesin güvencesi olmayan malı kendi adına kesin biçimde satması şeklinde anlar. Dropshipping’de satıcı sipariş öncesinde ürüne sahip değildir; tedarikçi stoğu bitebilir, fiyat değişebilir veya ürün farklı gelebilir. Bu belirsizlik, garar unsuru olarak değerlendirilir. Ayrıca satıcının, “ürün bende” izlenimi verip gerçekte tedarikçiye bağımlı olması, aldatma yasağını gündeme getirir.

Caiz olabilecek yapılar

Vekâlet/komisyon modeli: Satıcı, tedarikçinin satış vekili olarak ürünü tanıtır ve satış gerçekleşince komisyon alır. Bu durumda satıcı kendi mülkiyeti olmayan malı kendi adına değil, mal sahibi adına satmış olur. Fakihler komisyon karşılığı aracılığı caiz görür.
Önce satın alıp sonra satma: Müşteri talebi gelince satıcı ürünü tedarikçiden gerçekten satın alır, mülkiyeti ve kabzı gerçekleştikten sonra müşteriye satar. Burada müşteriyle yapılan ilk görüşme, kesin satış değil, bağlayıcı olmayan bir “alım talebi” olarak kurulabilir.
Selem veya istisna’: Alıcı bedeli peşin öder; satıcı belirli niteliklerdeki malı belirli tarihte teslim etmeyi taahhüt eder. Teslim şartları baştan açık olmalıdır.
Tedarikçi stoğunu açıkça tanıtma: Müşteriye “ürün tedarikçide, sipariş üzerine gönderilir” diye bildirmek, aldatma ihtimalini ortadan kaldırır.

Bu modellerin her birinin şartları ayrıdır; örneğin vekâlet modelinde satıcı, kâr marjını değil sadece ücretini almalıdır ve komisyon oranı baştan belli olmalıdır. Bkz. affiliate pazarlama ve komisyon kazancı.

Satıcının sorumlulukları

Satıcı, dropshipping modelinde bile ürünün ayıbından, gecikmesinden ve iadesinden müşteriye karşı sorumludur. “Ürünü ben göndermedim” diyerek sorumluluktan kaçınmak ahlâken sakıncalıdır; çünkü müşteri satıcıyla akit yapmıştır. Ayıp ve iade konusunda ayıplı mal satmak ve muhayyerlik hakları yazıları uygulanır. Ayrıca ürün tanıtımında abartı, sahte indirim ve yalan “son stok” ifadeleri aldatma sayılır.

Tedarikçi ve ürün seçimi

Satılacak ürünün helal olması şarttır. Kumar araçları, müstehcen ürün, alkol veya taklit ürün satışı dropshipping ile yapılsa da haramdır. Taklit marka ürünlerin satışı ayrıca hukukî ve ahlâkî bir hak ihlalidir; bu konu taklit ürün ve korsan yazılım yazısında incelenmiştir. Tedarikçinin güvenilirliği, ürün kalitesi, teslim süresi ve iade politikası da satıcının sorumluluğundadır.

Sık karşılaşılan durumlar

Müşteri ürünü satıcıdan alıyor, fakat kargo yurt dışından ve haftalar sonra geliyorsa süre baştan bildirilmelidir.
Tedarikçi fiyat artırırsa, satıcı mevcut siparişi eski fiyatla tamamlamak zorundadır; fiyat farkını sonradan müşteriden talep etmesi akdi bozar.
Müşteri iade ederse, tedarikçiyle iade koşulları satıcının sorumluluğunda çözülmelidir.

Bu konudaki görüşler çağdaş fetva kurumlarında farklılık gösterebilir; kişinin kendi iş modelini yazılı sözleşmelerle şeffaf kurması ve yetkili bir fetva makamına danışması önerilir. Bu yazı genel bilgi içindir.

Çağdaş görüşler ve ihtiyatlı yaklaşım

Çağdaş araştırmacılar dropshipping konusunda iki eğilim gösterir. Birinci eğilim, modelin klasik fıkıhtaki selem, istisna’ ve vekâlet akitlerinin bir bileşimi olarak yorumlanabileceğini, bu nedenle gerekli şartlar sağlandığında caiz olabileceğini söyler. İkinci eğilim ise uygulamada çoğu satıcının mülkiyet, kabz ve risk konularında açık bir yapı kurmadığını, tedarikçi ve müşteri arasında belirsizlik doğduğunu, bu yüzden ihtiyat gereği modelden kaçınılması gerektiğini belirtir. Bu iki yaklaşımın ortak noktası, satıcının dürüst olması ve müşteriyi yanıltmamasıdır.

Uygulamada satıcıya şu sorular yöneltilebilir: Bu ürünü satmadan önce tedarikçiyle fiyat ve stok konusunda bağlayıcı bir anlaşmam var mı? Müşteriye gerçek teslim süresini söylüyor muyum? Ürün bozuk geldiğinde sorumluluğu üstleniyor muyum? Ödemeyi alıp teslim yapamayacağım bir durumun riski nedir? Bu soruların olumlu cevaplanabildiği bir model, hem fıkhî hem de ticarî açıdan daha sağlıklıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Dropshipping dinen caiz midir?

Satıcı, malı kendi mülkiyetine geçirmeden kendi adına kesin satış yapıyorsa “yanında olmayanı satma” yasağına takılabilir. Tedarikçinin vekili veya komisyoncusu olarak çalışması ya da selem benzeri bir yapı kurması hâlinde çağdaş fetvalarda ruhsat tanınır.

Dropshipping’de satıcı ne zaman günahkâr olur?

Ürünün gerçek özelliklerini gizleyen, olmayan stoku varmış gibi gösteren, teslim sürelerini yanlış bildiren veya ayıplı ürünü sorumluluk almadan satan satıcı hem aldatma yasağını çiğner hem de alıcının hakkını ihlal eder.

Dropshipping’i caiz hâle getirmek için ne yapılabilir?

Tedarikçiyle yazılı vekâlet veya komisyon anlaşması yapmak, müşteriye “aracıyım, sipariş üzerine tedarik edilir” diyerek net bilgilendirme yapmak, ürünü önce kendi mülkiyetine geçirmek veya selem esasına göre bedeli peşin alıp teslim tarihini bildirmek önerilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 30 Ekim 2026 · Kaynaklar: Ebû Dâvûd, Büyû' (yanında olmayanı satma hadisi); Tirmizî, Büyû'; Nesâî, Büyû'; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Selem", "Vekâlet" ve "Simsar" maddeleri; AAOIFI Şer'î Standartlar

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →