Çocuğa Besmele, Şükür ve Yemek Adabı Nasıl Öğretilir?

Yemek adabı çocuğa en erken öğretilebilen dinî alışkanlıklardan biridir. Besmeleyle başlamak, hamdele ile bitirmek, sağ elle yemek, israf etmemek ve paylaşmak, sofrayı küçük bir ibadet ve sevgi alanına çevirir. Çocuk bu değerleri ders olarak değil, aile sofrasında yaşayarak öğrenir. Bu alışkanlıklar uzun nasihatlerle değil, her gün tekrarlanan küçük örneklerle ve sofradaki güzel sohbetle yerleşir.

Besmele ile başlamak

Peygamber Efendimiz yemeğe başlarken Allah’ın adını anmayı tavsiye etmiştir (Buhârî, Müslim). Çocuğa “Bismillah” demeyi ilk öğretilen dua olarak sunun. Her yemekten önce aileyle birlikte yüksek sesle söylemek, çocuğun taklidini kolaylaştırır. Besmeleyi unuttuğunda azarlamayın; “Hadi şimdi birlikte diyelim” demek yeterlidir. Hadislerde yemeğin başında unutan kişinin sonradan hatırlayıp “Bismillahi evvelehu ve ahirehu” demesi öğretilir (Ebû Dâvûd, Tirmizî); bu da çocuğa hatayı düzeltmenin mümkün olduğunu gösterir.

Şükür ve hamdele

Yemekten sonra “Elhamdülillah” diyerek teşekkür etmek çocuğa şükür alışkanlığı verir. Sofraya gelen yiyeceklerin kimler tarafından, hangi emeklerle ulaştığını sohbet etmek, minnet duygusunu derinleştirir: çiftçi, nakliyeci, anne ya da baba. Çocuk, tabağındaki yemeğin ardında bir emek zincirinin ve Allah’ın nimetinin olduğunu görür. Bu bilinç, yemek seçerken “Beğenmedim” demek yerine “Bu olmasa da şükrederim” diyebilmeye yardım eder. Daha geniş bir dua yelpazesi için kendi cümleleriyle dua yazısını inceleyin.

Sağ elle yemek ve temel adap

Hadiste çocuğa “Allah’ın adını an, sağ elinle ye, önünden ye” öğüdü verilir (Buhârî, Müslim). Bunu çocuğa öğretirken ayıplamayın; “Peygamberimiz yemeğini böyle yerdi, bak şöyle güzel” gibi örnek verin. Sol elini doğal olarak kullanan çocukları zorlamayın. Yemek öncesi ellerin yıkanması, yemek sırasında konuşurken ağzın dolu olmaması, ağzı kapalı çiğneme gibi genel nezaket kurallarını da dinî güzellik olarak çerçeveleyin.

İsraf etmemek ve paylaşmak

Kur’an “Yiyin için, fakat israf etmeyin” der (A’râf, 7/31). Çocuğa tabağına yiyebileceği kadar koymayı, artanı çöpe atmak yerine saklamayı öğretin. Ekmeğe saygı, birçok kültürde olduğu gibi Türk-İslam geleneğinde de güçlüdür. Sofrada komşuya yemek götürme, misafire ikram, ihtiyaç sahibiyle paylaşma örnekleri çocuğa yardımlaşmayı öğretir. Bu konuda paylaşmayı ve sadakayı öğretmek rehberine bakın.

Sofra sohbeti ve aile bağı

Yemek zamanı aileyi bir araya getirir. Ekran ve telefon kapalıyken yapılan sohbet çocuğa dinlenildiğini hissettirir. Her akşam “Bugün neye şükrettin?” sorusuyla başlayan küçük bir ritüel, dua ve minnet alışkanlığını pekiştirir. Yemek duasını daha kapsamlı öğretmek için çocuklara dua ezberletme yazısına, genel eğitim ilkeleri için çocuk eğitiminde İslami ilkeler rehberine göz atabilirsiniz.

Seçici yemek ve nezaket

Hz. Peygamber’in hiçbir yemeği ayıplamadığı, beğenirse yediği, beğenmezse bıraktığı rivayet edilir (Buhârî, Müslim). Çocuğa bu örnek üzerinden “Beğenmediğin yemeğe kötü demek yerine, ‘ben şimdi istemiyorum’ diyebilirsin” öğretilir. Bu nezaket, hem anne babanın emeğine saygıyı hem de yemeğe değer vermeyi sağlar. Yeni tatlara teşvik için birlikte yemek hazırlamak, çocuğun merakını artırır.

Misafir geldiğinde ikram adabını da çocuğa göstermek, yemek adabını tamamlar: önce misafire sunmak, ev sahibi olarak güler yüzlü olmak, kalan yemekleri sonradan paylaşmak. Çocuk bu davranışlarda hem dinî hem toplumsal nezaketi öğrenir. Ayrıca yemeğin yapımında rol almak (sofra kurmak, sebze yıkamak), çocuğun yemeğe saygısını artırır ve beğenmeme alışkanlığını azaltır.

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuk besmeleyi unutursa ne yapılır?

Sakince “Bismillah demeyi unuttuk, şimdi diyelim” diyerek hatırlatın. Yemeğin ortasında hatırlayanın “Bismillâhi evvelehû ve âhirehû” demesi hadislerde öğretilir (Ebû Dâvûd, Tirmizî).

Yemek duasını çocuğa nasıl öğretirim?

Kısa bir cümleyle başlayın: önce “Bismillah”, sonra yemek sonrasında “Elhamdülillah”. Daha sonra Arapça yemek duası eklenebilir.

Sağ elle yemek çocuk için nasıl öğretilir?

Hadislerde sağ elle yemek öğütlenir. Çocuğa baskısız, örnek olarak ve “Peygamberimiz sağ elle yerdi” hatırlatmasıyla öğretin; solak çocuğu zorlamayın.

Yemek israfı çocukla nasıl konuşulur?

Tabağına yiyebileceği kadar koymasını, ekmeğe ve yemeğe saygıyı hatırlatın. İsrafın hoş görülmediğini ayetlerle aktarın (A’râf, 7/31).

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 1 Ağustos 2026 · Kaynaklar: Kur’an-ı Kerîm: A’râf Suresi (7/31); Buhârî, Et’ime; Müslim, Eşribe; Ebû Dâvûd, Et’ime; Tirmizî, Et’ime; TDV İslâm Ansiklopedisi, “Yemek” ve “Besmele” maddeleri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →