Çocuğa Hangi İsimler Konulmaz? Mekruh İsimler

Çocuğa konulmaması gereken isimler; Allah’a mahsus isimler, kulluğu Allah’tan başkasına nispet eden isimler, kibir, uğursuzluk ve kötü anlam taşıyan adlar ile şirk çağrıştıran isimlerdir. Peygamber Efendimiz bu tür isimleri değiştirmiş, güzel anlamlı isimleri tercih etmiştir.

Neden Bazı İsimlerden Kaçınılır?

İsim, kişinin kimliği ve gelecekteki ilişkilerinin bir parçasıdır. Anlamı kötü, çağrışımı olumsuz veya itikadi açıdan sakıncalı isimler, çocuk için hem manevi hem sosyal yük oluşturabilir. Peygamber Efendimiz, güzel isim koymayı teşvik ettiği gibi, kötü anlamlı isimleri değiştirmiştir. Âlimler, mekruh veya yasak sayılan isimleri belirlerken kulluğun yalnızca Allah’a özgü olması, kibirden sakınma ve tiyetten (uğursuzluk) kaçınma ilkelerini esas alır. Bu hükümlerin kaynağı hem Kur’an hem de sünnettir. Güzel isim seçimi için çocuğa isim koyma adabı yazısına bakılabilir.

Allah’a Mahsus İsimler

Allah’ın bazı isimleri yalnızca O’na özgü olup kullara verilmesi uygun değildir: “Allah”, “Rahman”, “Halık” (yaratıcı), “Rezzâk” (rızık veren), “Kuddûs” gibi isimler bunlardandır. Bu isimler “Abd” ile birleştirilerek (Abdurrahman, Abdülhalık, Abdürrezzak) kullanılırsa caizdir ve çok makbuldür. Ancak başka bir sıfat ile yalnız kullanıldığında (örneğin “Rahman”) yanıltıcı olabilir. “Kerim”, “Latif”, “Rauf” gibi bazı isimler hem Allah’a hem kullara kullanılabilen sıfatlardır; bu tür isimlerin kullanımı konusunda anlam ve niyet önemlidir. Âlimler, çocuğa verilen isimlerde yaratıcıya özgü sıfatların kula verilmesinin saygısızlık oluşturabileceği konusunda uyarmıştır.

Kulluğu Allah’tan Başkasına Nispet Eden İsimler

İbn Hazm ve diğer âlimler, “Abdünnebi” (Peygamber’in kulu), “Abdürresûl” (Resûl’ün kulu), “Abdülkâbe” gibi isimlerin haram olduğunu ifade etmiştir; çünkü kulluk yalnızca Allah’a aittir. Bu görüş ittifakla kabul edilmiştir. Bu isimlerde niyet kastı güzel olsa da (sevgi ve saygı), sözün zahiri şirk çağrışımı taşır. Bunun yerine “Muhammed”, “Ahmed” gibi isimler veya “Abdullah” tercih edilebilir. Peygamber Efendimiz, Cahiliye dönemindeki “Abdüluzzâ” gibi putlarla ilişkili isimleri değiştirmiş ve onları “Abdullah” gibi isimlerle yer değiştirmiştir. Bu tarihî uygulama, tevhid duyarlılığının isimlerde de gözetildiğini gösterir.

Uğursuzluk ve Kötü Anlam İçeren İsimler

Müslim’de Semüre b. Cündeb’den rivayet edilir: “Rasûlullah (s.a.v.) bize, çocuklarımıza Yesâr (kolaylık), Rebâh (kazanç), Necîh (başarı), Eflah (kurtuluş) gibi isimler koymamızı yasakladı. Çünkü bir kimse ‘Yesâr burada mı?’ dediğinde ‘Hayır’ cevabı alınırsa, bu kötü bir söze dönüşür.” Bu rivayet, isimlerin yanlış çağrışımlarla uğursuz anlam kazanabileceğini gösterir. Ayrıca kötü anlamlı kelimeler (örneğin “Harb” savaş, “Hazen” sert arazi gibi) Peygamber tarafından güzel isimlerle değiştirilmiştir (Ebû Dâvûd). Günümüzde kullanılan, anlamı olumsuz veya alay çağrıştıran kelimeleri isim olarak vermekten kaçınmak gerekir.

Kibir ve Kendini Övme İçeren İsimler

Peygamber Efendimiz, kişiyi kendini temize çıkarmaya götüren isimleri sevmemiştir. Müslim’de, Berre (“iyilik sahibi, temiz”) ismi taşıyan bir kadının adını, “Kendinizi temize çıkarmayın, Allah iyilerin kim olduğunu bilir” buyurarak Zeynep olarak değiştirdiği rivayet edilir. Bu uygulama, ismin kişiyi kendini övme veya üstünlük iddiasına götürecek bir anlam taşımamasını ister. “Meliku’l-emlâk” (mülklerin kralı) gibi ifadeler Allah’a özgü olduğundan, kullara verilen “Şahanşah” gibi unvanlar da Peygamber tarafından yasaklanmıştır (Buhârî, Müslim). Bununla beraber “Melik”, “Emir” gibi isimler kullanılmaktadır; bu noktada âlimler niyet ve kullanıma göre değerlendirme yapar.

Özet Liste: Kaçınılması Gereken İsimler

• Yalnız Allah’a özgü olan isimler ve sıfatlar (“Abd” öneki olmadan).
• Abdünnebi, Abdürresûl gibi kulluğu başkasına nispet eden isimler.
• Putlarla ilişkili veya Cahiliye kalıntısı isimler.
• Kötü, korkunç, uğursuz veya alay çağrıştıran isimler.
• Kendini övme ve kibir içeren isimler.
• Anlamını bilmediğimiz yabancı veya modaya uygun fakat sakıncalı kelimeler.

Bu liste kapsamlı değildir; şüpheli durumlarda müftülüğe danışılmalıdır.

Yanlış İsim Konduysa

İsim koyduktan sonra anlamının sakıncalı olduğu fark edilirse, değiştirmek mümkündür. Peygamber Efendimiz birçok ismi değiştirmiştir. Türkiye’de isim değiştirme mahkeme kararıyla yapılır; haklı sebep varsa kabul edilir. Çocuk büyüdüğünde ismini beğenmiyorsa veya sıkıntı yaşıyorsa, değiştirme talebinde bulunma hakkına sahiptir. Ebeveynlerin bu konuda çocuğa anlayış göstermesi ve isim konusunda baskı yapmaması gerekir. Önemli olan, isim konusunda bilinçli bir seçim yapmak ve ardından çocuğa dua etmektir.

Lakap ve Takma Adlar

Kur’an’da “Birbirinizi kötü lakaplarla çağırmayın” (Hucurât, 49/11) buyrulur. Çocuklara alaycı veya küçük düşürücü takma adlar takmak, onların özgüvenini zedeler. Sevgi ifade eden güzel hitaplar ise serbesttir; Peygamber Efendimiz Ebû Hureyre’ye “kedi babası” lakabını sevgiyle vermiştir. Ancak aşağılayıcı lakaplardan uzak durmak gerekir. Çocuğun ismi ve lakabı, onun kişiliğine saygının bir göstergesidir. Çocuk yetiştirme ilkeleri için çocuk eğitiminde İslami ilkeler yazısı okunabilir.

Sonuç

Çocuğa konulacak isim, dinî ve ahlaki ölçülere uygun, anlamı güzel ve toplumsal olarak kabul edilebilir olmalıdır. Allah’a mahsus isimler, kulluğu başkasına nispet eden adlar, uğursuz, kibirli ve kötü anlamlı isimlerden kaçınılmalıdır. Peygamber Efendimiz’in isim konusundaki hassasiyeti, bu alanda temel bir rehberdir.

Yabancı Kültürlerden Gelen İsimler

Çocuğa yabancı bir dilde isim vermek kendi başına yasak değildir; önemli olan anlamın ve çağrışımın dinen sakıncasız olmasıdır. Ancak inanç sembolleri, putlar, başka dinlerin kutsal şahsiyetlerine özgü ibadet içerikli adlar veya Müslüman kimliğine zıt çağrışımlar taşıyan isimlerden kaçınmak gerekir. Aynı şekilde kimlik ve kültürel aidiyet açısından da ismin çocuğun çevresiyle uyumlu olması, ona sosyal hayatta kolaylık sağlar. İsim seçerken güvenilir sözlüklerden ve din görevlilerinden destek almak, anlam hatalarını önler. Peygamber Efendimiz’in “Din kolaylıktır” ilkesi burada da geçerlidir; aşırı vesveseye kapılmadan, açık yasaklara dikkat etmek yeterlidir. Gençlerin ve ailelerin isim seçiminde doğru bilgilere ulaşması için çocuklara Peygamber sevgisi kazandırmak yazısı gibi kaynaklardan da faydalanılabilir.

İsimle Dua ve Hayırlı Temenni

İsim, aynı zamanda bir duadır. Çocuğa “Salih”, “Hidayet”, “Nur” gibi bir ad vermek, onun bu özelliklere ulaşması temennisini taşır. Bu nedenle ebeveyn, ismi seçerken sadece kulağa hoş gelmesine değil, anlamına ve taşıdığı hayır temennisine de bakmalıdır. Çocuğa ismi verirken onun hayırlı, ahlaklı ve Allah’a yakın bir insan olması için dua etmek de sünnete uygundur. Hz. Meryem’in annesinin “Ben ona Meryem adını verdim; onu ve neslini kovulmuş şeytandan sana sığındırırım” (Âl-i İmrân, 3/36) duası, isim ve dua birlikteliğinin Kur’an’daki güzel örneğidir. Bu dua, ebeveynlerin çocuklarının ismini koyarken okuyabilecekleri örneklerdendir.

Sahabe isimlerini örnek almak isteyen aileler için çocuklara sahabe hayatlarını öğretmek yazısı da yol gösterebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuğa hangi isimler konulmaz?

Allah’a mahsus isimler (örneğin yalnızca “Rahman”, “Halık”), kulluğu Allah’tan başkasına nispet eden isimler, şirk çağrıştıran veya kibir, uğursuzluk ve kötü anlam taşıyan isimlerden kaçınılır.

Abdünnebi gibi isimler caiz mi?

Âlimlere göre kulluğu peygambere veya başka varlığa nispet eden isimler uygun değildir; çünkü kulluk yalnız Allah’adır.

Peygamber isim değiştirmiş mi?

Evet. Kötü anlamlı veya uğursuzluk çağrıştıran isimleri değiştirmiş; örneğin Âsiye adlı hanımın ismini Cemîle yapmıştır.

Yanlış isim koyduysam değiştirebilir miyim?

Evet. Dinen isim değiştirmek caizdir; hukuki olarak mahkemeye başvurulur.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 27 Haziran 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "İsim" maddesi; Müslim ve Ebû Dâvûd, Âdâb (Peygamber'in isim değiştirmeleri); İbn Kayyim el-Cevziyye, Tuhfetü'l-mevdûd bi-ahkâmi'l-mevlûd

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →