Ev İşi, Yemek ve Çocuk Bakımı Kimin Sorumluluğu?

Ev işi, yemek ve çocuk bakımı İslam’da eşlerden birine yüklenmiş değişmez bir yük değildir; fakihler arasında kadının ev hizmetinin hukuken zorunlu olup olmadığı tartışılır ve çoğunluk bunu ahlaken güzel, örfe bağlı bir iş bölümü olarak görür. Hz. Peygamber’in ev işlerine yardımcı olması, eşlerin yardımlaşmasını sünnet örneği hâline getirir.

Hz. Peygamber’in ev hayatı

Buhârî’de Hz. Âişe’ye Hz. Peygamber’in evdeyken ne yaptığı sorulur; “Ev halkının hizmetinde olurdu, namaz vakti gelince namaza çıkardı” cevabını verir. Başka rivayetlerde elbisesini yamadığı, ayakkabısını diktiği, koyun sağdığı ve evin işlerine yardım ettiği anlatılır. Tirmizî’de geçen rivayette ise “Sizin en hayırlınız, ailesine karşı en hayırlı olanınızdır; ben ailemine karşı en hayırlınızım” buyurur. Bu rivayetler, ev işinin erkek için küçültücü ya da yalnızca kadına ait bir görev olmadığını gösterir. Detaylar ev işlerinde eşlerin yardımlaşması yazısındadır.

Fıkıhta hizmet ve nafaka

Fakihler evlilik hukukunu nafaka ve hizmet kavramlarıyla düzenlemiştir. Erkek, eşinin yiyecek, giyecek ve barınma ihtiyacını karşılamakla yükümlüdür. Kadının ev işi ve yemek yapması konusunda ise farklı görüşler vardır: Hanefî ve Şâfiî mezheplerinin ağır kanaati, kadının yemek yapma, ev temizleme gibi işleri hukuken yapmak zorunda olmadığı, bunları yapmasının güzel ahlak ve örf olduğu yönündedir. Hatta Hanefî kaynaklarında erkeğin hazır yemek temin etmekle yükümlü olduğu yönünde ifadeler görülür. Mâlikî mezhebinde ise kadının ev hizmeti, örf ve ailenin statüsüne göre değişen bir yükümlülük olarak ele alınır. Hanbelî mezhebinde de farklı kavilleri vardır. Bu çeşitlilik, günümüz aile içi işbölümünün esnek olmasını mümkün kılar.

Görüşlerin kısa karşılaştırması

Yaklaşım	Kadının ev işi	Erkeğin sorumluluğu
Hanefî / Şâfiî çoğunluk	Hukuken zorunlu değil; ahlaken güzel	Yemek ve barınma temini
Mâlikî	Örfe uygun hizmet, aile statüsüne göre	Nafaka; hizmetçi gerekirse tutma
Hanbelî (bir kısım)	Örfe göre kadından beklenir	Nafaka ve geçim
Çağdaş yaklaşımlar	Eşler arası uzlaşı ve adil iş bölümü	Ortak sorumluluk ve yardımlaşma

Örf ve gerçek hayat

Çalışan kadınların arttığı toplumlarda ev işi, yemek ve çocuk bakımı iki eşin ortak sorumluluğuna dönüşmüştür. Fıkhî görüşlerin esnek yapısı, bu durumda eşlerin karşılıklı anlaşmasını esas alır. Kadının kazancı kendisine aittir ve ev masraflarına katkıda bulunması gönüllüdür; ailenin geçimi erkeğin sorumluluğundadır. Bu ilke kadının nafaka hakkı ve kadının kazancı üzerindeki hakkı yazılarında detaylandırılmıştır. Ev işinin karşılığında maaş ya da yardım teklif etmek, eşler arasındaki rıza ile mümkündür.

Çocuk bakımı

Çocuk bakımı anne ve babanın ortak sorumluluğudur. Fıkıhta küçük çocuğun bakımı (hidane) genellikle anneye ait bir haktır; çocuğun nafakası ve eğitim masrafları ise babaya aittir. Bu, çocuk bakımında babanın yardım etmeyeceği anlamına gelmez; Hz. Peygamber’in torunlarıyla ilgilendiği, onları kucağına aldığı bilinir. Eşler, çocuğun bakımı, eğitimi ve ibadet terbiyesi konusunda ortak bir plan yapmalıdır. Uygulamada çocukların eğitimi için çocuk eğitiminde İslami ilkeler yazısı rehberlik edebilir.

Örnek senaryolar

1. İkisi de tam zamanlı çalışan çift: Yemek, temizlik ve çocuk bakımını haftalık plana dökerek paylaşmak sünnete ve hakkaniyete uygundur.
2. Kadının ev hanımı olduğu aile: Ev işini üstlenmesi örfe göre güzel kabul edilir; erkek yardımcı olmalı ve emeğe teşekkür etmelidir.
3. Kayınvalide ile birlikte yaşanan hane: İş bölümü eşler ve aile arasında karşılıklı saygıyla belirlenir; kimse yük altında bırakılmamalıdır.
4. Hasta ya da lohusa eş: Diğer eş ev işini üstlenmelidir; bu dönemde yardımlaşma ihtiyaç ve sünnettir.

Pratik öneriler

• İşleri görünür kılın; yapılan emeği küçümsemeyin.
• Çocukları da yaşlarına uygun işlerle sorumluluk sahibi yapın.
• Gerektiğinde yardım almayı (aile, yardımcı) utanılacak bir şey görmeyin.
• Tartışmalarda “bu benim hakkım” yerine “bu bizim evimiz” dilini kullanın.
• Aile içi sorunlarda Diyanet ve uzman danışmanlardan destek alın.

Karşılıklı hak ve sorumluluk dili

Bakara Suresi’nin 228. ayetinde kadınların lehine olan hakların, aleyhlerindeki sorumluluklar gibi aynı ölçüde bulunduğu bildirilir; Nisâ Suresi’nin 19. ayeti ise eşlerle iyi geçinmeyi emreder. Bu iki ayet, aile içindeki işleri paylaşmanın hukuki bir pazarlıktan çok, merhamet ve adalet üzerine kurulduğunu gösterir. Hz. Peygamber’in eşlerini azarlamaması, yemek konusunda tenkit etmemesi ve kusur bulmaması bilinen örneklerdir. Buhârî ve Müslim’de Hz. Peygamber’in bir yemeği beğenmezse yemeyip bırakır, ancak onu ayıplamazdı şeklinde nakil bulunur. Bu üslup, ev içi emeğin değer görmesini sağlar.

Çocukların dahil edilmesi

Çocukların yaşlarına uygun işler yapması, onlara sorumluluk ve paylaşma bilinci kazandırır. Ev işlerinde tarafların birbirinin emeğini küçümsememesi, çocuklara da örnek olur. Kız ve erkek çocuklarını ayrı ayrı iş yüküyle yetiştirmek yerine hepsine temel beceriler öğretmek, hem ahlakî hem pratik açıdan yerindedir. Peygamber efendimizin torunlarıyla oynaması, onlarla vakit geçirmesi ve ev ortamında şefkat göstermesi, babaların çocuk bakımında etkin rol almasını destekleyen bir örnektir.

Sıkça Sorulan Sorular

Ev işi ve yemek kadının dinî görevi midir?

Hanefî ve Şâfiî kaynaklarının çoğunda kadının yemek ve ev işini hukuken yapması zorunlu görülmez; ahlaken ve örfe göre yapması güzel kabul edilir. Mâlikî mezhebinde ise örfe uygun hizmet görevi daha belirgindir. Bu bir mezhep farkıdır.

Hz. Peygamber ev işlerine yardım eder miydi?

Buhârî’de Hz. Âişe’nin anlattığına göre Hz. Peygamber ev halkının hizmetinde bulunur, namaz vakti gelince namaza çıkardı. Ayrıca elbisesini yamar ve ayakkabısını tamir ederdi.

Çocuk bakımı kimin sorumluluğu?

Çocuğun nafakası ve eğitimi babanın, bakımı ve terbiyesi anne ile babanın ortak sorumluluğudur. Küçük çocuğun bakım hakkı (hidane) ise genelde anneye aittir.

Çalışan kadın ev işini tek başına mı yapmalı?

Hayır. Hz. Peygamber’in örneği, eşlerin ev işini paylaşmasının sünnet olduğunu gösterir. Çalışan eşler için adil bir iş bölümü yapılması güzel ahlakın gereğidir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 10 Ekim 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Edeb ve Ezan (Hz. Peygamber’in ev halkına yardım etmesi); Tirmizî, Radâ ve Menâkıb ("En hayırlınız ailesine en hayırlı olanınızdır"); İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, Nafaka bahsi; İbn Kudâme, el-Muğnî; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Nafaka" ve "Hizmet" maddeleri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →