Hasta Ziyareti Hadisleri: Adabı, Fazileti ve Dua
Müslümanın Müslüman üzerindeki haklarından hasta ziyareti, “hastalandım ziyaret etmedin” hadisi-kudsisi, ziyaret adabı, hasta için dua ve günümüz uygulaması.
- Hadislerin kaynağı
- Faziletleri
- Ziyaret adabı
Hasta ziyareti, Müslümanın Müslüman kardeşi üzerindeki haklarından biri olarak hadislerde teşvik edilir. Müslim’de geçen kutsî hadiste Allah, kıyamet günü bir kuluna “hastalandım, beni ziyaret etmedin” diyeceğini, kulun “Sen âlemlerin Rabbisin, nasıl hasta olursun?” demesi üzerine “falan kulum hastalandı, ziyaret etmedin; onu ziyaret etseydin beni onun yanında bulurdun” buyuracağını bildirir.
Hadislerin kaynağı
Hasta ziyareti hakkındaki hadisler Buhârî, Müslim, Tirmizî ve Ebû Dâvûd’da yer alır. Ebû Hüreyre’den nakledilen ve Müslim’in Selâm bölümünde geçen hadiste Müslümanın Müslüman üzerindeki altı hakkı sayılır: Karşılaşınca selam vermek, davet edince icabet etmek, nasihat isteyince nasihat etmek, aksırıp hamdedince “yerhamükellah” demek, hastalanınca ziyaret etmek ve ölünce cenazesine katılmak. Ebû Mûsâ el-Eş‘arî’nin rivayet ettiği Buhârî hadisinde ise “Hastayı ziyaret edin, aç doyurun, esiri kurtarın” buyrulur.
Faziletleri
Tirmizî ve Ebû Dâvûd’da Ali b. Ebî Tâlib’den gelen bir rivayette, bir Müslüman kardeşini sabahleyin ziyaret ederse yetmiş bin melek akşama kadar onun için dua eder, akşamleyin ziyaret ederse sabaha kadar dua eder ve cennette kendisine bir bahçe verilir denir. Bu rivayetin senedi hakkında âlimler arasında farklı değerlendirmeler vardır; Tirmizî hasen olarak görmüştür. Sahih rivayetlerdeki asıl müjde, hasta ziyaretçisinin “cennet meyvesi toplama” halinde olmasıdır (Müslim, Birr ve Sıla).
Ziyaret adabı
- Hastanın durumuna ve dinlenme saatlerine saygı göstermek.
- Ziyareti kısa tutmak; hastayı yormamak.
- Gürültü yapmamak, hastaya moral vermek, ümit aşılamak.
- Hastaya dua etmek ve gerekirse hafifçe dokunmak.
- Hastalığın sebebine dair kötü yorum yapmamak, “günahın yüzünden oldu” gibi sözlerden kaçınmak.
- Enfeksiyöz hastalıklarda yetkililerin ve hekimlerin önerdiği tedbirlere uymak.
Hasta için dua
Buhârî’de İbn Abbas’tan nakledilen rivayette Peygamberimiz hastayı ziyaret ettiğinde “Lâ be’se tahûrun inşâallah” (Zararı yok, inşallah günahlara kefaret olur) derdi. Aynı şekilde sağ eli hastanın üzerinde tutup şifa duası okuduğu bilinir. Hz. Âişe’den gelen rivayette “Allahım, insanların Rabbi, sıkıntıyı gider, şifa ver, sen şifa verensin, senin şifandan başka şifa yoktur” duası geçer (Buhârî, Merdâ). Dua adabı için duanın adabı ve kabul vakitleri yazısı okunabilir.
Hasta namazı ve ibadet
Hasta, imkânı ölçüsünde ibadetlerini yerine getirir; ayakta duramayan oturarak, oturamayan yatarak namaz kılar. Ziyaretçi bu durumda hastaya ibadetini hatırlatabilir. Konunun fıkhî hükümleri için hasta namazı yazısına bakılabilir. Hasta kişi, hastalığını sabırla karşılamaya teşvik edilir; Buhârî’de hastalığın günahlara kefaret olduğu bildirilir. Yatağa bağlı hastanın temizliği, ilaç saatleri ve manevi desteği de ziyaretçilerin dikkat edebileceği hususlardır.
Günümüzde hasta ziyareti
Hastane ziyaret saatleri, enfeksiyon önlemleri ve yoğun bakım kısıtlamaları nedeniyle ziyaretin biçimi değişmiştir. Telefon, mesaj veya görüntülü görüşme ile moral vermek, yemek götürmek, hastanın ailesine yardımcı olmak ziyaretin modern karşılıklarıdır. Önemli olan, hastanın yalnız olmadığını hissettirmektir. Hasta ve yakını için de sabır, tevekkül ve tedaviye devam etmek birlikte önerilir. Taziye ve yas adabı için taziye ve yas adabı yazısı, İslam ahlakının temelleri yazısı genel çerçeveyi sunar.
Hastalığın manevi anlamı
Hadislerde hastalık, müminin günahlarına kefaret ve derecesini yükselten bir imtihan olarak değerlendirilir. Buhârî ve Müslim’de bir Müslümana isabet eden yorgunluk, hastalık, keder ve hatta ayağına batan dikenin bile günahlarına kefaret olduğu bildirilir. Bu bilgi, hastayı ümitsizlikten korur ve sabra teşvik eder. Ziyaretçinin görevi de bu manevi çerçevede hastanın yanında durmak, şikâyetini dinlemek ve tedaviye devam etmesini teşvik etmektir. Peygamberimizin hastalığı hafife almayıp tedavi olmayı öğütlediği, “Allah her hastalığın bir devasını da yaratmıştır” buyurduğu bilinir (Buhârî, Tıb). Böylece tevekkül ile tedavi bir arada yürür. Hastanın yakınlarına destek olmak, onların yorgunluğunu hafifletmek de ziyaretin kapsamındadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Hasta ziyareti farz mıdır?
Çoğunluk fakihlere göre müekked sünnettir, bazı âlimlere göre ise belirli durumlarda vacip olabilir. Hadislerde “Müslümanın Müslüman üzerindeki hakkı” olarak sayılır.
Ziyaret ne kadar sürmeli?
Kısa tutmak sünnettir. Hastanın dinlenme ihtiyacı ve ailesinin durumu gözetilmelidir; uzun oturmak hastaya yük olabilir.
Hasta için hangi dua okunur?
Buhârî’de geçen rivayette Peygamberimiz hastayı ziyaret edince “Lâ be’se tahûrun inşâallah” (Zararı yok, inşallah arındırıcıdır) derdi.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Müslim, Birr ve Sıla ve Selâm; Buhârî, Merdâ ve Cenâiz; Tirmizî, Cenâiz; Ebû Dâvûd, Cenâiz
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Müslim, Birr ve Sıla ve Selâm
- Buhârî, Merdâ ve Cenâiz
- Tirmizî, Cenâiz
- Ebû Dâvûd, Cenâiz
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.