Hz. İdrîs’in Soyu, Ailesi ve Çocukları Kimlerdir? Soy Zinciri

Hz. İdrîs’in soyu, tarih ve tefsir kaynaklarında genellikle Âdem’den Şît yoluyla gelen bir zincirle anlatılır. Buna göre İdrîs, Yered (Yârid) oğludur, Nûh’un büyük dedelerindendir. Bu bilgiler Kur’an’da yer almaz; Tevrat ve sonraki rivayetlerden gelir. Eşi ve çocuklarına dair kesin bilgi bulunmaz; temkinli davranmak gerekir.

Kur’an’ın Bildirdiği: Âdem Soyundan Bir Peygamber

Meryem Suresi 58. ayette İdrîs’in de içinde bulunduğu peygamberler grubu için şöyle denir: “İşte bunlar, Allah’ın kendilerine nimet verdiği peygamberlerdendir; Âdem’in soyundan, Nûh ile beraber gemide taşıdıklarımızdan, İbrâhim ve İsrâil’in soyundan…” Bu ayette İdrîs’in tam olarak hangi gruba dâhil olduğu açıkça belirtilmez; müfessirlere göre İdrîs “Âdem’in soyundan” olan grup içinde sayılır, Nûh’un soyundan olmadığı yorumu yapılır. Çünkü Nûh gemide taşıdıklarının soyu için ayrı bir grup oluşturulur.

Bu yorum, İdrîs’in Nûh’tan önce yaşadığı görüşünü destekleyen unsurlardan biri sayılır. Ancak bu da kesin bir hüküm değildir; çünkü ayetteki ifade çeşitli şekillerde anlaşılabilir. İdrîs’in yaşadığı dönemle ilgili ayrıntı için Hz. İdrîs’in yaşadığı yer ve dönemi yazısına bakılabilir.

Tarih Kaynaklarındaki Soy Zinciri

Taberî, İbn Kesîr ve İbnü’l-Esîr gibi tarihçiler İdrîs’in soyunu şu şekilde verir: İdrîs b. Yered b. Mehlâîl b. Kaynan b. Enûş b. Şît b. Âdem. Bu zincir Tevrat’taki Hanok soy ağacıyla büyük oranda örtüşür: Âdem → Şet → Enoş → Kenan → Mehalel → Yered → Hanok → Metuşelah → Lemek → Nuh. İslam kaynakları isimlerin telaffuzunu Arapçaya uyarlamış, bazı yerlerde küçük farklılıklar göstermiştir.

Bu listeye göre İdrîs, Nûh’un büyük dedesidir; Nûh, İdrîs’in oğlu Metuşelah’ın torunudur. Bu bilgi yaygın olsa da, kaynağı İsrâiliyat’tır ve Kur’an ile sahih hadislerde tasdik edilmemiştir. Bu yüzden iman esası olarak sunulamaz.

Hanok ile Özdeşleştirme ve Soy Meselesi

Soy zincirinin Tevrat’taki Hanok ile örtüşmesi, İslam bilginlerinin bir kısmını İdrîs’i Hanok ile özdeşleştirmeye götürmüştür. Tevrat’a göre Hanok 65 yaşında Metuşelah’ı doğurdu, Allah ile yürüdü ve 365 yıl yaşadıktan sonra “Allah onu aldığı için yok oldu” (Tekvin 5:21-24). Bu özdeşleştirmeyi kabul etmek, İdrîs’in soyunu ve yükseltilmesini daha belirgin kılar; ancak özdeşlik kesin kabul edilmez. Kur’an ve sahih hadisler İdrîs’in Hanok olduğunu söylemez. Bu da bize, bu konuda hüküm verirken ihtiyatlı olmamız gerektiğini hatırlatır.

Eşi ve Çocukları Hakkında Bilgiler

İdrîs’in eşi ve çocuklarının sayısı konusunda güvenilir İslam kaynaklarında detaylı bilgi bulunmaz. Tarihçiler yalnızca Metuşelah’ı (Mütevşelih) oğlu olarak anar. Bazı kaynaklarda eşinin adı olarak “Adnâ” gibi isimler zikredilir, ancak bu bilgi kesinlikten uzaktır. Tevrat’ta ise Hanok’un “oğullar ve kızlar” doğurduğu söylenir (Tekvin 5:22). Dolayısıyla İdrîs’in ailesi hakkında konuşurken “rivayete göre” ifadesini kullanmak, kesin olmayan konuları kesinmiş gibi sunmaktan kaçınmak gerekir.

• Baba: Yered (Yârid), rivayete göre.
• Oğul: Metuşelah (Mütevşelih), rivayete göre.
• Torun: Lemek, rivayete göre.
• Torunun oğlu: Nûh, rivayete göre.

Soy Bilgisinin Ahlaki Anlamı

Peygamberlerin soyu, İslam’da bir üstünlük sebebi olarak değil, Allah’ın takdiri ve hikmeti olarak ele alınır. Kur’an, “Allah katında en değerliniz en takvalı olanınızdır” (Hucurât 49/13) buyurarak soy üstünlüğü fikrini reddeder. Hatta Nûh’un oğlu ve İbrâhim’in babası örnekleri, peygamber soyundan olmanın tek başına kurtuluş sağlamadığını gösterir. İdrîs’in soyundan gelenlerin kaderi de kendi tercihlerine bağlıdır. Bu bakış, soy ve nesep iddialarının abartılmaması gerektiğini hatırlatır.

Başka peygamberlerin ailelerini öğrenmek için Hz. Âdem’in soyu ve ailesi ve Hz. Hûd’un soyu ve ailesi yazılarına göz atabilirsiniz. İdrîs hakkındaki ayetlerin tam listesi için Hz. İdrîs Kur’an’da nerede geçer? sayfası uygundur.

Özet

İdrîs, rivayetlere göre Şît soyundan Yered’in oğludur; oğlu Metuşelah, torunu Lemek, torununun oğlu Nûh’tur. Bu bilgiler tarihî rivayetlerdir ve itikadî delil değildir. Kur’an’ın bildirdiği ise İdrîs’in Âdem’in soyundan gelen sıddîk bir peygamber olduğudur. Hayatından çıkarılacak dersler için Hz. İdrîs hayatından dersler yazısına bakabilirsiniz.

Kaynakları Değerlendirirken Dikkat Edilecekler

Soy zincirleriyle ilgili bilgileri değerlendirirken şu noktalar göz önünde bulundurulmalıdır. Birincisi, isimlerin yazımı ve telaffuzu kaynaktan kaynağa farklılık gösterir; Yered, Yârid, Yerd veya Mehlâîl, Mehlâyıl gibi. İkincisi, yaşlar ve ömürler için verilen rakamlar çoğu zaman Tevrat’tan alınmış olup, İslam kaynaklarında farklı sayılar da görülebilir. Üçüncüsü, bu bilgilerin birçoğu “kıssa” literatürünün bir parçasıdır ve tarihî-eleştirel değerlendirmeye açıktır. Bu sebeple soy listelerini tartışmasız bir bilgi olarak değil, rivayet ve gelenek olarak ele almak daha sağlıklıdır.

Bunun yanında peygamberlerin soy bağlarını bilmek, insanlık tarihinin tek bir kökten geldiği ve peygamberlik silsilesinin sürekli olduğu fikrini güçlendirir. Âdem’den Hz. Muhammed’e kadar uzanan bu zincir, Allah’ın insanlığı hidayetsiz bırakmadığını gösterir. Bu anlayış, İslam’ın tüm peygamberlere inanmayı bir iman şartı olarak görmesiyle de bağlantılıdır: “Biz onlardan hiçbirini ayırt etmeyiz” (Bakara 2/285). Peygamberlere iman konusunda peygamberliğin mahiyeti yazısı yol gösterici olabilir.

İdrîs’in Torunları ve Nûh’a Uzanan Silsile

Tarih kaynaklarında İdrîs’in oğlu Metuşelah’ın uzun ömürlü olduğu, Lemek’in ise Nûh’un babası olduğu aktarılır. Tevrat’a göre Metuşelah 969 yıl yaşamıştır ve bu, kutsal kitaplarda kayıtlı en uzun ömürdür. İslam kaynaklarında bu rakam çoğunlukla kıssa kitaplarında tekrarlanır, ancak sahih hadislerde bir karşılığı yoktur. Nûh ise Kur’an’da 950 yıl boyunca kavmini davet eden peygamber olarak anılır (Ankebût 29/14). Bu iki rakamın benzerliği, o dönemde insan ömrünün uzun olduğuna dair kıssa geleneğini besler. Nûh’un kıssası için bu serideki diğer peygamber yazıları arasında gezinebilirsiniz.

Sıkça Karşılaşılan Yanlış Bilgiler

• “İdrîs kesin olarak Hanok’tur”: Bu bir görüştür; kesin bilgi değildir.
• “İdrîs Nûh’un doğrudan babasıdır”: Tarih kaynaklarına göre İdrîs, Nûh’un büyük dedesidir; babası Lemek’tir.
• “İdrîs hâlâ gökte diridir”: Bu, İsrâiliyat kaynaklı bir rivayete dayanır; Kur’an’daki ifade manevi yükseltme olarak da anlaşılabilir.
• “İdrîs ilk elbise diken ve ilk yazı yazandır”: Zayıf rivayetlerde geçer, sahih delil yoktur.

Bu yanlış bilgilere karşı en sağlam yol, güvenilir kaynaklara başvurmak ve kesin olmayan konuları kesinmiş gibi aktarmamaktır. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin “İdris” maddesi, bu konuda akademik düzeyde bilgi veren başlıca kaynaklardan biridir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hz. İdrîs’in babası kimdir?

Tarih ve tefsir kaynaklarında Yered (Yârid) b. Mehlâîl olarak geçer; soy Şît yoluyla Âdem’e ulaşır. Bu zincir Kur’an ve sahih hadislerde yer almaz, tarihî rivayettir.

İdrîs, Nûh’un atası mıdır?

Çoğu kaynağa göre İdrîs, Nûh’un büyük dedesidir (İdrîs → Metuşelah → Lemek → Nûh). Bazı âlimler İdrîs’in Nûh’tan sonra yaşadığını söylediğinden bu konuda ihtilaf vardır.

İdrîs’in eşi ve çocukları hakkında bilgi var mı?

Kur’an ve sahih hadislerde yoktur. Kaynaklarda oğlu Metuşelah anılır; eş ve diğer çocuklar hakkında güvenilir bilgi bulunmaz.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 3 Ekim 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "İdris" md.; Taberî, Târîhu'r-rusül ve'l-mülûk; İbn Kesîr, el-Bidâye ve'n-nihâye

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →