Hz. Yâkub’un Soyu, Ailesi ve Çocukları Kimlerdir? Esbât

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Baba ve Anne: İshak ve Rebeka
İsrâil Lakabı
Eşleri ve Kızı

Hz. Yâkub, Hz. İshak’ın oğlu ve Hz. İbrâhim’in torunudur. Annesi Rebeka, ikiz kardeşi Îs’tir (Esav). Rivayetlere göre eşleri Lea ve Rahel, on iki oğlu ve bir kızı vardı. Oğulları İsrâiloğulları’nın on iki kabilesinin atasıdır; bu topluluğa Kur’an’da “Esbât” denir. Ailesiyle ilgili ayrıntıların çoğu rivayet kaynaklıdır.

Baba ve Anne: İshak ve Rebeka

Yâkub’un babası İshak Peygamber, annesi Rebeka (Rıfka)’dır. İshak’ın doğumu melekler tarafından müjdelenmişti; Yâkub’un doğumu da ayrıca müjdelenmiştir: “Biz ona İshak’ı, İshak’ın ardından da Yâkub’u müjdeledik” (Hûd 11/71). Bu, Yâkub’un dedesi İbrâhim zamanından beri hazırlanan bir peygamberlik zincirinin halkası olduğunu gösterir. Tevrat’a göre Yâkub ikiz doğmuş ve kardeşi Esav’ın topuğundan tutarak dünyaya gelmiştir; bu yüzden “Yâkub” (topuktan tutan) adı verildiği anlatılır (Tekvin 25:26). Bu etimoloji tarihî bir anlatımdır; İslam kaynakları ismin anlamını farklı yorumlayabilir. İshak’ın ailesi için Hz. İshak’ın soyu ve ailesi yazısına bakabilirsiniz.

İsrâil Lakabı

Yâkub’un lakabı olan “İsrâil”, Kur’an’da Âl-i İmrân 3/93 ve Meryem 19/58’de geçer. Arapçaya İbranice kökenli bir isim olarak girmiştir; “Allah’ın kulu” olarak açıklanır. “İsrâiloğulları” tabiri, Yâkub’un soyundan gelen topluluğu ifade eder. Kur’an bu topluluğa defalarca “Ey İsrâiloğulları! Size verdiğim nimeti hatırlayın” diye seslenir (Bakara 2/40, 47, 122). Bu hitap, onların bir peygamber soyundan gelmesinin onlara özel bir sorumluluk yüklediğini hatırlatır.

Eşleri ve Kızı

Tevrat’a göre Yâkub, Harran’da dayısı Lâbân’ın iki kızı Lea ve Rahel ile evlendi; ayrıca Lea’nın cariyesi Zilpa ve Rahel’in cariyesi Bilha’dan da çocukları oldu (Tekvin 29-30). İslam tarih kaynakları (Taberî, İbn Kesîr) bu isimleri aktarır. İslam fıkhı açısından aynı anda iki kız kardeşle evlenmek haramdır (Nisâ 4/23); Yâkub’un şeriatında ise buna cevaz verildiği, İslam şeriatıyla bu hükmün neshedildiği söylenir. Çünkü her peygamberin şeriatı kendi dönemine aittir. Kızı Dina hakkında Tevrat’ta bilgi bulunur (Tekvin 34); İslam kaynakları ayrıntıya girmez.

On İki Oğlu: Esbât

Tevrat’ta ve İslam kaynaklarında Yâkub’un oğulları şu şekilde sıralanır: Lea’dan Rubil (Ruben), Şem’ûn (Şimon), Lâvî (Levi), Yehûzâ (Yahuda), Yeşcur (İssakar) ve Zebulun; Rahel’den Yûsuf ve Bünyamin; Bilha’dan Dan ve Naftali; Zilpa’dan Cad ve Aşir. İsimlerin yazımı kaynaklara göre değişir. Kur’an bu çocukları topluca “Esbât” diye anar: “Allah’a, bize indirilene, İbrâhim’e, İsmâil’e, İshak’a, Yâkub’a ve torunlarına (esbât) indirilene iman ettik” (Bakara 2/136). “Sıbt” kelimesi torun ve kabile anlamına gelir; burada Yâkub’un on iki oğlunun soyundan gelen on iki kabileyi ifade eder.

Yûsuf ve Bünyamin, Rahel’den olan oğullar olup ayrı bir yere sahiptir. Yûsuf Suresi’nde onbir kardeşin Yûsuf’a tutumu ve sonra pişmanlıkları anlatılır. Oğulların hepsinin peygamber olup olmadığı konusunda ihtilaf vardır. Çoğu âlim, Yûsuf’un dışında kardeşlerin peygamber olduğuna dair kesin delil bulunmadığını belirtir; çünkü kardeşlerin Yûsuf’a yaptığı hareketler peygamberlik şânına uygun değildir. Yûsuf’un hikâyesi için Hz. Yûsuf’un soyu ve ailesi yazısına bakabilirsiniz.

İsrâiloğulları Peygamberlerinin Atası

Yâkub’un on iki oğlunun soyundan Mûsâ, Hârûn, Dâvûd, Süleyman, Zekeriyyâ, Yahyâ ve Îsâ gibi birçok peygamber gelmiştir. Mûsâ ve Hârûn, Lâvî (Levi) soyundan; Dâvûd ve Süleyman, Yehûzâ (Yahuda) soyundandır. Bu da Yâkub’un soyunun peygamberlik bakımından zenginliğini gösterir. Fakat Kur’an, soyun tek başına kurtuluş sağlamadığını bildirir: İsrâiloğullarının bir kısmı nankörlük etmiş, peygamberleri yalanlamış ya da öldürmüştür (Bakara 2/87). Bu yüzden asıl üstünlük soyda değil, imanda ve amelde aranmalıdır.

Ömrü ve Vefatı

Tevrat’a göre Yâkub 147 yıl yaşadı ve son 17 yılını Mısır’da geçirdi (Tekvin 47:28). Ölmeden önce oğullarına vasiyette bulundu ve her birine hayırlı dualar etti. Kur’an’da ise ölüm anındaki vasiyeti kısaca anlatılır (Bakara 2/133). Kabri hakkında bilgi için Hz. Yâkub’un kabri nerede? yazısına bakabilirsiniz.

Özet

Yâkub, İshak ve Rebeka’nın oğlu, İsrâiloğulları’nın atasıdır. On iki oğlu ve bir kızı olduğu rivayet edilir. Eşlerinin ve çocuklarının adları rivayetlere dayanır. Soyundan gelen peygamberler zinciri, onun mirasının önemini gösterir. Ayetler için Hz. Yâkub Kur’an’da nerede geçer? yazısına bakabilirsiniz.

İsrâiloğulları’nın On İki Kabilesi

Yâkub’un oğulları on iki kabilenin atası olmuştur ve bu kabileler Kur’an’da “esbât” diye anılır. Mûsâ’nın döneminde Allah’ın İsrâiloğullarına “On iki kabile (esbât) onları bölük bölük ayırdık” (A’râf 7/160) buyurması, bu on iki kabilenin tarihî varlığını belirtir. Her kabilenin kendi su kaynağı bulunduğu, Mûsâ’nın asasıyla taştan on iki pınar çıkarıldığı anlatılır (Bakara 2/60). Bu ayet, Yâkub’un on iki oğlunun soyunun nasıl büyüdüğünü gösterir. Aileden bir topluma dönüşen bu süreç, Yûsuf kıssasındaki küçük ailenin gelecekte çok büyük bir topluluk olacağının da işaretidir.

Yûsuf ve Bünyamin soyundan gelen kabileler (Efrayim ve Menaşşe ile Bünyamin) ayrı konuma sahipti. Levi kabilesi din görevleriyle, Yahuda kabilesi ise krallıkla öne çıktı. Tevrat’ta bu kabilelerin pay ettiği topraklar ve görevleri ayrıntılı anlatılır; İslam kaynakları ise bunların çoğunu rivayet olarak aktarır.

Soyun Mesajı: Bir Aileden Bir Millete

Yâkub ailesi, küçük bir göçebe aile olarak başlayan bir topluluğun nasıl büyük bir toplum olabileceğini gösterir. Fakat Kur’an bu büyümenin gururla değil sorumlulukla anılmasını ister. Bakara 2/134 ve 141’de iki kez “Onlar geçmiş bir ümmettir; kazandıkları kendilerinin, kazandığınız sizindir; onların yaptıklarından sorumlu tutulmazsınız” buyrulur. Bu ayet, atalardan gelen şerefin kuşaklar arasında aktarılamayacağını, herkesin kendi amelinden sorumlu olduğunu vurgular. Bu ilke, peygamber soyundan gelmekle övünmeye karşı bir uyarıdır.

Aile hayatının bu denli ayrıntılı anlatılması, Kur’an’ın aile kurumuna verdiği önemi de gösterir. Yâkub ailesi, hem sevgiyi hem sınavları barındıran gerçek bir insan ailesidir ve bu yüzden her çağın ailesine ayna tutar.

Okur, bu bilgileri tarihî ve rivayet niteliğiyle değerlendirdiğinde Yâkub ailesinin hem insanî hem imanî yönünü daha iyi kavrar.

Sıkça Sorulan Sorular

Hz. Yâkub’un kaç oğlu vardı?

Kaynaklarda on iki oğlu olduğu bildirilir; Yûsuf ve Bünyamin bunların en küçük ikisidir. Kur’an bu çocuklara topluca “Esbât” der (Bakara 2/136) ve on bir kardeşin Yûsuf’a karşı olan tavrını anlatır.

Yâkub’un eşleri kimlerdir?

Tevrat ve İslam tarih kaynaklarında Lea ve Rahel (Râhîl) ile cariyeleri Zilpa ve Bilha anılır. Kur’an eşlerinin adını vermez. Bu bilgiler rivayet düzeyindedir.

Esbât peygamber midir?

Esbât, Yâkub’un oğullarının soyundan gelen on iki kabile anlamına da kullanılır. Kardeşlerden hangilerinin peygamber olduğu konusunda ittifak yoktur; Yûsuf’un peygamberliği ise kesindir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 3 Mayıs 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Yâkub" ve "Esbât" maddeleri; Taberî, Târîhu'r-rusül ve'l-mülûk; İbn Kesîr, Kısasü'l-enbiyâ

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →