Mescitte Telefon Kullanımı ve Adap
Camide cep telefonu sessize alınmalı, hutbe ve namaz sırasında kullanılmamalıdır. Mescit adabı, telefonda Kur'an okuma, fotoğraf çekme ve huşuyu koruma ilkeleri.
- Mescidin Hürmeti
- Namazda Telefonun Etkisi
- Cuma Hutbesi ve Telefon
Camiye girerken cep telefonunu sessize almak veya kapatmak, mescit adabının temelidir. Namaz sırasında çalan telefon huşuyu bozar; hutbe esnasında telefonla ilgilenmek ise hadiste boş iş olarak anılan davranışlardandır. Fotoğraf çekmek ve yüksek sesle konuşmak da mescit hürmetine aykırıdır.
Mescidin Hürmeti
Mescit, Allah’a ibadet için ayrılmış yerdir ve özel bir saygıyı gerektirir. Kur’an’da “Mescitler yalnız Allah’ındır; Allah ile beraber başkasına dua etmeyin” (Cin Suresi, 72/18) buyrulur. Mescit içinde dünyevi tartışmalar, yüksek sesle konuşma ve dikkat dağıtıcı davranışlar uygun görülmemiştir. Hadiste Hz. Ömer’in (r.a.) Mescid-i Nebevi’de seslerini yükselten iki kişiyi, nereli olduklarını sorup “Medineli olsaydınız sizi cezalandırırdım; Resûlullah’ın mescidinde sesinizi yükseltiyorsunuz” diye uyardığı anlatılır (Buhârî, Salât 84). Bu örnek, mescitte sakin ve saygılı bir ortamın korunmasının önemini gösterir.
Cep telefonu bugünün en yaygın dikkat dağıtıcı unsuru olduğundan, mescit adabı da bu alana taşınmıştır. Bildirim sesi, titreşim, zil sesi, müzikli çalma melodisi ve ekran ışığı, hem kişinin kendi huşusunu hem de cemaatin namazını etkileyebilir.
Namazda Telefonun Etkisi
Namaz sırasında telefon çalarsa, kişinin telaşla müdahale etmesi, ekrana bakması veya sesi susturmak için ardı ardına hareket etmesi dikkat dağıtır. Bu tür fazla hareketlere fıkıhta “amel-i kesîr” denir; namazda sürekli ve fazla hareket namazı bozabilir. Dolayısıyla namaza başlamadan önce telefonun kapatılması veya sessize alınması, hem sorumluluk hem huşu açısından önemlidir. Başkasının telefonu çalarsa, ona kızarak değil, namazını bozmadan sakin biçimde devam etmek yerinde olur.
- Camiye girmeden önce telefonu kapatın veya uçak/sessiz moda alın.
- Titreşimi de kapatmak, özellikle sessiz bir namaz ortamında faydalıdır.
- Namaz sırasında telefona bakmaktan, kısa mesaj yazmaktan veya fotoğraf çekmekten kaçının.
- Acil durum nedeniyle telefonun açık kalması gerekiyorsa cemaate rahatsızlık vermeyecek şekilde ayarlayın.
- Camide yüksek sesle konuşmayın; gerekli görüşmeleri dışarıda yapın.
Cuma Hutbesi ve Telefon
Hutbe esnasında susmak ve dinlemek, Cuma namazının edeplerindendir. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: “Cuma günü imam hutbe okurken arkadaşına ‘sus’ dersen, boş bir iş yapmış olursun” (Buhârî, Cum’a 36; Müslim, Cum’a 11). Başka bir hadiste hutbe sırasında çakıl taşlarıyla oynamanın boş iş olduğu bildirilir (Müslim, Cum’a 27). Bu rivayetler, hutbe sırasında dikkati dağıtan eylemlerin hoş görülmediğini gösterir. Telefonla mesaj yazmak, sosyal medyaya bakmak veya oyun oynamak da bu kapsamda değerlendirilir. Cuma namazının şartları için cuma namazı yazısına bakabilirsiniz.
Telefonda Kur’an Okumak
Telefon ve tabletlerde Kur’an uygulamaları kullanılabilir. Din İşleri Yüksek Kurulu’nun görüşüne göre ekrandaki ayetler mushaf hükmünde değildir; bu nedenle abdestsiz dokunmak caizdir. Ancak Kur’an’a duyulan saygı gereği abdestli olmak, ekranı temiz tutmak ve ayet okurken yüksek sesli başka içerikleri kapatmak tavsiye edilir. Camide Kur’an uygulamasından okurken diğer cemaatin namazını bölmemek, ses seviyesini kontrol etmek ve kulaklık kullanmak yerinde olur. Hanefî mezhebine göre ekrandaki Kur’an’a dokunma konusu mushaf hükmüne dahil edilmediği için kolaylık sağlansa da, bazı âlimler ihtiyat olarak abdestli dokunmayı önerir. Kur’an okuma adabı için Kur’an okuma adabı ve tecvide giriş yazısı ek bilgi verir.
Fotoğraf, Video ve Mahremiyet
Camide cemaatin ve ibadetin fotoğrafını ve videosunu çekmek, mahremiyet açısından hassas bir konudur. Namaz kılan kişilerin izinsiz görüntülenmesi, onların rahatsızlığına yol açabilir. Mimari güzelliği veya tarihi eseri belgelemek amacıyla yapılan çekimlerde ise ibadet halindeki kişileri çerçeveye almamaya, flaşı kapatmaya ve cemaatin namazını bölmemeye dikkat edilmelidir. Bazı camilerde yönetim, fotoğraf çekimi için belirli kurallar koyar; bunlara uymak gerekir. Özellikle çocukların ve kadınların bulunduğu alanlarda izinsiz çekim yapmak, hem dinî hem hukuki açıdan sakıncalıdır. Dijital çağda kişisel verilere saygı ve izin kavramı için online bağış yaparken dikkat edilecekler yazısında ele alınan gizlilik bilincinden de yararlanılabilir.
Mescitte Kaybolan Eşya, Satış ve Reklam
Hadiste mescitte kaybolmuş bir şeyin arandığını duyan kişiye “Allah onu sana bulduramasın; mescitler bunun için yapılmamıştır” demesi öğütlenir (Müslim, Mesâcid 79). Aynı şekilde mescitte alışveriş yapmak ve ilan vermek hoş görülmez. Günümüzde telefon üzerinden ticari işlemler, çağrı ve görüşmeler de bu çerçevede mescit dışında yapılmalıdır. İhtiyaç sahibine yardım ve hayır duyurusu ise camilerde yapılan düzenli duyurularla uyumlu olmalıdır. Hayır ve bağış kampanyalarına dair doğru bilgi için kurban bağışı ve vekâletle kurban kesimi ve fitre ve zekâtı online vermek caiz mi yazıları faydalıdır.
Çocuklar ve Genç Cemaat
Çocukların ve gençlerin camide telefonla oynaması, cemaat içinde uyarı gerektiren bir durumdur. Onlara yasak koymak yerine camide telefonun ne zaman ve neden kapatılacağını açıklamak, adabı öğretmenin en etkili yoludur. Ebeveynlerin örnek olması da önemlidir. Çocukların camide bulunma adabı için camiye çocuk getirmek: sünnet ve adap, kadınların camiye devamı için kadınların camiye gitmesi ve Cuma namazı yazıları ek bilgi içerir.
Sıkça Sorulan Sorular
Namazda telefon çalarsa ne yapmalıyım?
Namazı bozmadan, mümkünse fazla hareket etmeden devam edin. Sesi susturmak için tek ve kısa bir hareket gerekiyorsa buna izin verilir; fazla hareket namazı bozabilir. En iyisi namazdan önce telefonu kapatmaktır.
Camide telefonla konuşmak caiz mi?
Camide yüksek sesle konuşmak mescit adabına uygun değildir. Zorunlu görüşmeleri camiden çıkarak yapmak daha uygundur.
Telefondaki Kur’an’a abdestsiz dokunulur mu?
Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre ekran mushaf hükmünde değildir ve abdestsiz dokunulabilir. Yine de saygı gereği abdestli olmak tavsiye edilir.
Camide fotoğraf çekmek yasak mı?
Yasak değildir, ancak ibadet edenleri rahatsız etmemek, izinsiz görüntülememek ve mescit hürmetini gözetmek gerekir. Cami yönetiminin kurallarına uymak esastır.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Mescid" ve "Huşû" maddeleri (islamansiklopedisi.org.tr); Buhârî, Cum'a 36 ve Salât 84; Müslim, Cum'a 27 ve Mesâcid 79; Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu görüşleri (kurul.diyanet.gov.tr)
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Mescid" ve "Huşû" maddeleri (islamansiklopedisi.org.tr)
- Buhârî, Cum'a 36 ve Salât 84; Müslim, Cum'a 27 ve Mesâcid 79
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu görüşleri (kurul.diyanet.gov.tr)
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.