Namazda Okunan Sübhaneke Duası Anlamı
Namazda okunan Sübhaneke duasının anlamı, okunuşu, hadis kaynağı, okunduğu yer ve mezheplerdeki farklı iftitah duaları; mesbuk ve cenaze namazındaki durumu.
- Duanın Metni ve Anlamı
- Hadis Kaynağı
- Okunduğu Yerler
Sübhaneke, Hanefî mezhebinde namaza başlarken iftitah tekbirinden sonra okunan duadır: “Sübhânekellâhümme ve bihamdik ve tebârekesmük ve teâlâ ceddük ve lâ ilâhe gayrük.” Anlamı, Allah’ı her eksiklikten tenzih ederek övmek, adının mübarek ve şanının yüce olduğunu ve O’ndan başka ilah bulunmadığını ilan etmektir.
Duanın Metni ve Anlamı
Arapça metin: “Sübhânekellâhümme ve bihamdik, ve tebârekesmük, ve teâlâ ceddük, ve lâ ilâhe gayrük.” Anlamı: “Allahım! Sen her türlü eksiklikten uzaksın; seni hamdinle tesbih ederim. Senin adın mübarektir, şanın yücedir ve senden başka ilah yoktur.” Duanın bölümlerini şöyle açıklayabiliriz: “Sübhâneke” Allah’ı kusurlardan tenzih etmek, “ve bihamdik” hamd ile birlikte anmak, “tebârekesmük” isminin hayır ve bereketle dolu olduğunu söylemek, “ve teâlâ ceddük” azamet ve yüceliğinin her şeyin üzerinde olduğunu belirtmek, “ve lâ ilâhe gayrük” ise tevhidi ilan etmektir. Kısa olmasına rağmen tevhid, tenzih ve hamdi bir arada barındırır.
Hadis Kaynağı
Ebû Saîd el-Hudrî’den rivayet edilir: Hz. Peygamber geceleri namaza kalktığında tekbir alır, sonra “Sübhâneke Allâhümme ve bihamdik…” okur, ardından “Eûzü billâhi’s-semî’i’l-alîm” der ve kıraate geçerdi (Ebû Dâvûd, Salât; Tirmizî, Salât). Tirmizî bu rivayetin senedinde söz bulunduğunu belirtmiştir; fakat Hz. Ömer’in bu duayı cemaate sesli okuyarak öğrettiğine dair rivayetler (Müslim, Salât) sahabe uygulamasında yaygın olduğunu gösterir. Hanefî mezhebi, Sübhaneke’yi iftitah duası olarak tercih etmiştir. Diğer rivayetlerde Hz. Peygamber’in “Allâhümme bâid beynî ve beyne hatâyâye” gibi başka iftitah dualarını da okuduğu bildirilir (Buhârî, Ezân).
Okunduğu Yerler
Sübhaneke her rekatın başında değil, yalnızca namazın ilk rekatında, iftitah tekbirinden sonra okunur. Eller bağlandıktan sonra önce Sübhaneke, ardından euzü billâh ve besmele, Fâtiha ve sûre okunur. Sünnet namazlarda da ilk rekatta Sübhaneke okunur. Cemaatle kılınırken imama uyan kişi de Sübhaneke okur ve sonra imamı dinler. Mesbuk (imama sonradan yetişen) imam kıraatteyse Sübhaneke okur, imam rükûda ise doğrudan rükûya gider. Cenaze namazında ise ilk tekbirden sonra Sübhaneke okunur. Bayram namazında Sübhaneke zaid tekbirlerden önce okunur.
Diğer Mezheplerin İftitah Duaları
Şâfiî mezhebi, Hz. Ali’den rivayet edilen “Veccehtü vechiye lillezî fetares-semâvâti vel-ard…” duasını tercih eder (Müslim, Salât). Mâlikî mezhebi çoğunlukla iftitah duasının okunmasını gerekli görmez ve doğrudan Fâtiha’ya geçer. Hanbelî mezhebi Sübhaneke’yi tercih eder. Bu farklılıklar, Hz. Peygamber’in farklı zamanlarda farklı iftitah dualarını okumasına dayanır. Bu ihtilaf namazın geçerliliğini etkilemez; iftitah duası sünnettir ve terk edilirse namaz sahihtir. Bir kişi Sübhaneke’yi unutursa namazın ilerleyen bölümünde geri dönüp okumaz; sehiv gerekmez.
Anlamı Düşünmenin Önemi
Sübhaneke, namazın başında kişiyi Allah’ın huzurunda olduğunun bilincine taşıyan bir giriştir. Dünya düşüncelerinden uzaklaşmak ve kalbi toplamak için bu kısa duayı anlamıyla düşünmek faydalıdır. Çocuklara ve yeni başlayanlara öğretirken, önce anlamını anlatıp sonra ezberletmek daha kalıcı olur. Namazdaki diğer dualar gibi, Sübhaneke de ezberlenmesi kolay, tekrar edilmesi huzurlu bir duadır. Her gün birkaç kez okunduğu için, hem Arapçasını hem anlamını bilmek ibadetin kalitesini artırır.
- İftitah tekbirinden sonra aceleye getirmeden okuyun.
- Anlamını düşünerek okumaya çalışın.
- Cenaze ve bayram namazlarındaki yerini hatırlayın.
Sütre ve geçiş adabı için namaz kılarken önünden geçmek, kıraatin sesi için namazda sesli ve sessiz okunacak yerler, Ettehiyyât için Ettehiyyâtü duası anlamı, Salli-Barik için Salli ve Barik duaları anlamı ve Rabbena duası için Rabbena âtinâ duası anlamı yazılarına bakılabilir.
Sübhaneke ile İlgili Sık Sorular
Sübhaneke’yi unutarak Fâtiha’ya başlayan kişi, geri dönüp okumaz; çünkü iftitah duası sünnettir ve yerini geçtikten sonra tekrar edilmez. Cemaatle namazda imam yüksek sesle kıraate başlamışsa, imama uyan kişi Sübhaneke’yi alçak sesle okuyup sonra imamı dinler. İmama rükûda yetişen kişi ise Sübhaneke okumaz. Kadın ve erkek için okunuşta bir fark yoktur. Evde kılınan nafile ve sünnet namazlarda da Sübhaneke okunur. Sübhaneke’yi bilmeyen yeni başlayanlar, öğrenene kadar “Sübhânallah” gibi bir tesbihle iftitah yapabilir veya doğrudan Fâtiha’ya geçebilir; namazları geçerlidir. Bu konuda sünneti öğrenmek ve zamanla tamamlamak yeterlidir.
Sübhaneke ve Tevhid Bilinci
Sübhaneke duasındaki “ve lâ ilâhe gayrük” ifadesi, namazın başında tevhid inancının dile getirilmesidir. Böylece namaz, daha ilk dakikalarda Allah’ın birliğine şahitlikle başlar. Tesbih ile tevhidin birleşmesi, namazın anlam örgüsünün temelini oluşturur. Bu duayı her namazda yeniden okumak, kalbi tevhid bilinciyle tazeler ve namaz boyunca dikkati toparlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Sübhaneke nedir?
Hanefî mezhebinde namaza başlarken, iftitah tekbirinden sonra okunan, Allah’ı tesbih ve övgü içeren kısa duadır.
Sübhaneke’nin anlamı nedir?
“Allahım! Sen eksik sıfatlardan münezzehsin, seni hamdinle tesbih ederim. Senin adın mübarektir, şanın yücedir, senden başka ilah yoktur.”
Sübhaneke ne zaman okunur?
Her farz ve vacip namazda ve sünnetin ilk rekatında iftitah tekbirinden sonra, euzü ve besmeleden önce okunur.
Başka mezhepler Sübhaneke okur mu?
Şâfiî mezhebi “Vecceh tü vechiye…” duasını, bazı mezhepler “Allâhümme bâid beynî…” gibi başka duaları iftitah için okur.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Ebû Dâvûd, Salât (Ebû Saîd el-Hudrî rivayeti); Tirmizî, Salât; Müslim, Salât (Vecceh tü duası); Buhârî, Ezân (iftitah duası "Allâhümme bâid"); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Sübhâneke" md.
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Ebû Dâvûd, Salât (Ebû Saîd el-Hudrî rivayeti); Tirmizî, Salât
- Müslim, Salât (Vecceh tü duası)
- Buhârî, Ezân (iftitah duası "Allâhümme bâid")
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Sübhâneke" md.
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.