Ettehiyyatü Duası Anlamı ve Okunduğu Yerler
Ettehiyyâtü duasının anlamı, okunuşu ve okunduğu yerler: ilk ve son oturuş, tahiyyat çeşitleri, İbn Mes'ûd rivayeti, mezhep farkları ve cenaze namazı dışındaki kullanım.
- Duanın Anlamı
- İbn Mes'ûd Rivayeti
- Okunduğu Yerler
Ettehiyyâtü, namazın ikinci ve son oturuşunda okunan duadır. Arapçası: “Ettehiyyâtü lillâhi ves-salevâtü vet-tayyibât. Es-selâmü aleyke eyyühen-nebiyyü ve rahmetullâhi ve berekâtüh. Es-selâmü aleynâ ve alâ ibâdillâhis-sâlihîn. Eşhedü en lâ ilâhe illallâh ve eşhedü enne Muhammeden abdühû ve resûlüh.” Anlamı, ibadetlerin Allah’a mahsus olduğunu, Peygamber’e ve salihlere selamı ve şehadeti ifade eder.
Duanın Anlamı
“Ettehiyyâtü lillâh”: Dille, bedenle ve malla yapılan bütün ibadetler Allah’a mahsustur. “Es-selâmü aleyke eyyühen-nebiyyü ve rahmetullâhi ve berekâtüh”: Ey Peygamber, sana selam, Allah’ın rahmeti ve bereketi olsun. “Es-selâmü aleynâ ve alâ ibâdillâhis-sâlihîn”: Bize ve Allah’ın salih kullarına selam olsun. “Eşhedü en lâ ilâhe illallâh ve eşhedü enne Muhammeden abdühû ve resûlüh”: Şahitlik ederim ki Allah’tan başka ilah yoktur ve yine şahitlik ederim ki Muhammed O’nun kulu ve elçisidir. Bu dua, miraç gecesinde Hz. Peygamber ile Allah arasındaki selamlaşmaya işaret eden bir yapıya sahiptir. Tevhid ve risalet şahadetiyle namazın ana mesajını özetler.
İbn Mes’ûd Rivayeti
Abdullah b. Mes’ûd, “Hz. Peygamber bana Kur’an’dan bir sûre öğretir gibi, avucum onun iki avucu arasındayken tahiyyatı öğretti” demiştir (Buhârî, İstizân; Müslim, Salât). Bu rivayet, Hanefî ve Hanbelî mezheplerinin tercih ettiği metindir ve hadis ilminde en sahih tahiyyat rivayeti kabul edilir. İbn Abbas’ın “Ettehiyyâtül-mübârekâtüs-salevâtüt-tayyibâtü lillâh” ile başlayan rivayeti Şâfiî mezhebinde, Hz. Ömer’in rivayeti ise Mâlikî mezhebinde tercih edilmiştir. Bu üç metin arasındaki farklar kelime düzeyindedir ve hepsi caizdir.
Okunduğu Yerler
İki rekatlı namazlarda son oturuşta, üç ve dört rekatlı namazlarda ikinci rekat sonunda (ilk oturuş) ve son rekat sonunda (son oturuş) okunur. Hanefî mezhebinde farz namazların ilk oturuşunda yalnızca Ettehiyyât okunur, hemen ardından ayağa kalkılır; salavat okunursa sehiv gerekir. Son oturuşta Ettehiyyât’tan sonra Salli ve Barik duaları, ardından Rabbena duaları okunur ve selam verilir. Dört rekatlı sünnet namazlarda ilk oturuşta Ettehiyyât ve salavat okunur. Şâfiî mezhebinde ilk oturuşta Ettehiyyât, son oturuşta Ettehiyyât ve salavat okunur.
Oturuş Şekli ve Parmak İşareti
Hanefî mezhebinde erkek ve kadın oturuşunda ayrıntılar farklıdır: Erkek sol ayağını yatırıp üzerine oturur, sağ ayağını dikey tutar; kadın ise ayaklarını sağa çıkararak yere oturur. Ettehiyyât okurken “lâ ilâhe” derken parmak kaldırılır, “illallah” derken indirilir; bu uygulama bazı Hanefî alimlerce tercih edilmiştir. Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde işaret parmağı Ettehiyyât boyunca hafif hareket ettirilir. Bu ayrıntılar, Hz. Peygamber’in oturuşuna dair rivayetlerin farklı yorumlanmasından kaynaklanır (Müslim, Mesâcid).
Anlamı Bilmenin Önemi
Ettehiyyât, günde defalarca okunan bir dua olduğu için, anlamını bilmek huşûyu artırır. Namazın oturuş bölümünde kişi Allah’a hamd ve tazimini, Hz. Peygamber’e selamını ve tevhid şahadetini yenilemiş olur. Çocuklara öğretirken kelime kelime anlamlarını anlatmak ezberi kolaylaştırır. Namazı yeni öğrenen yetişkinler için ise Ettehiyyât’ı önce Türkçe anlamıyla düşünüp sonra Arapçasını ezberlemek faydalıdır.
- İlk oturuşta yalnızca Ettehiyyât okuyup ayağa kalkın.
- Son oturuşta Ettehiyyât’tan sonra salavatı unutmayın.
- Oturuş şeklinizi mezhebinize göre düzenleyin.
Kıraatin sesi namazda sesli ve sessiz okunacak yerler yazısında, Sübhaneke Sübhaneke duası anlamı yazısında, Salli ve Barik Salli ve Barik duaları anlamı ve fazileti yazısında, Rabbena duası Rabbena âtinâ duası anlamı yazısında, namazı bozan haller ise namazı bozan hareketler ve amel-i kesir yazısında anlatılmıştır.
Ettehiyyât ve Peygamber Sevgisi
Ettehiyyât’ta Hz. Peygamber’e doğrudan hitaben selam verilmesi, namazı onun hatırasına bağlayan güzel bir unsurdur. Kişi her namazda bir kez daha Peygamber’e selam gönderir, onun risaletine şahitlik eder. Bu selamın nasıl hitap eder şekilde olduğu hakkında alimler, Hz. Peygamber’in vefatından sonra “es-selâmü aleyke eyyühen-nebiyy” yerine “es-selâmü alen-nebiyy” denildiğine dair rivayetleri de zikreder (Buhârî, İstizân). Bununla birlikte yaygın uygulama ilk metni okumak yönündedir. Namazdaki bu kısa anma, ümmetin Peygamber’e olan bağlılığını gün içinde beş vakit tazeleyen bir ibadet unsuru olarak değerlendirilir.
Sehiv ve Unutma Halleri
Hanefî mezhebinde Ettehiyyât okumak vaciptir; unutulursa sehiv secdesi gerekir. Son oturuşta oturup hiç okumadan selam veren kişi, vacibi terk etmiş olur; farz olan oturuş yapıldığı için namaz geçerli kalır. İlk oturuşta Ettehiyyât’ı okuduktan sonra gereksiz yere uzun beklemek veya salavat okumak da sehiv gerektirir. Bu ayrıntılar, namazın sıhhatini korumak için yeni başlayanların öğrenmesi gereken konulardandır; ancak küçük hatalar karşısında vesveseye kapılmamak gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ettehiyyâtü nedir?
Namazın ikinci ve son oturuşunda okunan, Allah’a ibadetlerin ve selamın ait olduğunu, Hz. Peygamber’e selam gönderildiğini ve şehadet kelimelerini içeren duadır.
Ettehiyyâtü ne zaman okunur?
Her ikili oturuşta okunur: İkinci rekat sonunda ve son oturuşta. İlk oturuşta yalnızca Ettehiyyât okunur; son oturuşta ardından salavat okunur.
Anlamı nedir?
“Bütün dille, bedenle ve malla yapılan ibadetler Allah’a mahsustur. Ey Peygamber, sana selam, Allah’ın rahmeti ve bereketi olsun. Bize ve Allah’ın salih kullarına selam olsun. Şahitlik ederim ki Allah’tan başka ilah yoktur ve Muhammed O’nun kulu ve elçisidir.”
Farklı tahiyyat metinleri var mı?
Evet. İbn Mes’ûd, İbn Abbas ve Hz. Ömer’den farklı metinler nakledilmiştir; Hanefîler İbn Mes’ûd metnini okur.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Buhârî, Ezân ve İstizân (İbn Mes'ûd rivayeti); Müslim, Salât; Ebû Dâvûd, Salât; Tirmizî, Salât; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Teşehhüd" md.
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Buhârî, Ezân ve İstizân (İbn Mes'ûd rivayeti); Müslim, Salât
- Ebû Dâvûd, Salât
- Tirmizî, Salât
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Teşehhüd" md.
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.