Peygamberimizin Mührü: Muhammed Resûlullah Yazılı Yüzük

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Mührün Yaptırılması
Mührün Kullanımı
Halifelere Geçişi ve Eris Kuyusu

Peygamberimizin mührü, hükümdarlara gönderilen mektupları resmîleştirmek için yaptırılan gümüş bir yüzüktür. Üç satır hâlinde “Muhammed Resûlullah” yazılıydı. Mühür Peygamberimizden sonra Hz. Ebû Bekir, Ömer ve Osman’a geçti; Hz. Osman döneminde Eris kuyusuna düşüp kayboldu.

Mührün Yaptırılması

Hudeybiye sonrası hükümdarlara mektup yazılmasına karar verildiğinde, sahabelerden bazıları “Hükümdarlar mühürsüz mektubu kabul etmezler” dedi. Bunun üzerine Peygamberimiz gümüşten bir yüzük yaptırdı ve üzerine “Muhammed Resûlullah” yazdırdı (Buhârî, Libas 55; Müslim, Libas). Enes b. Mâlik’in anlatımına göre yazı üç satırdı: “Muhammed” bir satır, “Resûl” bir satır, “Allah” bir satır. Okumada Allah lafzı en üstte yer alır. Bu düzen, Allah’ın en yüksek mertebede olduğunu göstermek için tercih edilmiştir. Peygamberimizin yüzüğü sağ ya da sol elinin küçük parmağında taktığı farklı rivayetlerle anlatılır. Yüzüğün taşının Habeş menşeli olduğu da bazı rivayetlerde geçer.

Mührün Kullanımı

Mühür, mektupların ve vesikaların resmî onay işareti olarak kullanıldı. Peygamberimiz gümüş yüzüğü taktığında, aynı şekilde başkalarının benzer yüzük yaptırmasını ve üzerine “Muhammed Resûlullah” yazdırmasını yasakladı (Buhârî, Libas 55). Erkeklerin altın yüzük takması yasaklanmış, gümüş yüzük takmak ise caiz görülmüştür. Mühür, ilk sahifelerin ve antlaşmaların sahih olduğunu belgeleyen bir araçtı. Hükümdarlara gönderilen davet mektupları bu mühürle gönderildi. Peygamberimizin diğer yazışmaları da aynı mühürle onaylanırdı.

Halifelere Geçişi ve Eris Kuyusu

Peygamberimizin vefatından sonra mühür sırasıyla Hz. Ebû Bekir, Hz. Ömer ve Hz. Osman tarafından kullanıldı. Altı yıl kadar Hz. Osman’ın elinde kaldı. Bir gün Hz. Osman Kubâ yakınındaki Eris Kuyusu başında otururken yüzük elinden kuyuya düştü. Üç gün boyunca kuyunun suyu boşaltılarak arandı, fakat bulunamadı (Buhârî, Libas 49; Müslim). Hz. Osman’ın bundan sonra çok üzüldüğü, olayın ardından fitnenin başladığı yönünde bazı yorumlar yapılır. Bu yorum bir tarihî tespit değil, geleneksel anlatıdır. Osman’dan sonra yeni bir mühür yapıldı; Eris kuyusu bugün de ziyaret edilen bir yerdir.

Müzedeki Mühür Tartışması

Topkapı Sarayı Mukaddes Emanetler Dairesi’nde Peygamberimize ait olduğu söylenen bir mühür sergilenmektedir. Mührün Peygamberimize ait yüzük olup olmadığı akademisyenler arasında tartışmalıdır. Mühürün Eris Kuyusu’nda kaybolduğu sahih hadislerle bilindiği için, müzedeki mührün başka bir mühür veya sonradan yapılan nüsha olma ihtimali dile getirilir. Bazı araştırmacılar bu mührün Hz. Peygamber’in mühür kalıbına ait bir kopya olduğunu belirtirken, bazıları ise Eris kuyusundaki yüzüğün sonradan bulunmuş olabileceğini öne sürer. Kesin bir bilgi bulunmadığından bu konuda “rivayete göre” ifadesiyle konuşmak gerekir.

Mühür ve Resmî Yazışmalar

Peygamberimizin mühürleri ve vesikaları, İslam devlet geleneğinde mühür kullanımının başlangıcıdır. Daha sonra halifeler, Emevî ve Abbâsî devletleri ve Osmanlı sultanları tuğra ve mühür gelenekleri geliştirdi. Osmanlı’da sadrazamın mührü, devlet yetkisinin simgesiydi; “Mühür-i Hümâyun” ifadesi bu geleneği sürdürür. Mühürsüz belgenin geçersiz sayılması hukuk geleneğinin parçasıdır. Peygamberimizin mektuplarındaki yazı biçimi, İslam hat sanatının ilk örnekleri bağlamında da incelenir. Medine’de yazılan belgeler için Medine Vesikası yazısı okunabilir.

Fıkhî Boyut: Yüzük Takmak

Peygamberimizin mührü, erkeklerin gümüş yüzük takmasının cevazına delil olarak gösterilir. Hanefî fıkhında erkeğin gümüş yüzüğü bir mısra ağırlığından az (yaklaşık dört buçuk gram) ve tek taşlı olmak üzere takabileceği, altın ve demir yüzüğün ise yasak olduğu belirtilir. Yüzüğün sağ ya da sol elde takılması konusunda ise rivayetler farklıdır; her ikisi de caiz kabul edilmiştir. Mühür kullanan kimselerin üzerine Allah veya Peygamber lafzı yazdırmaları ve bunu ayakkabılıkla ya da hela ortamlarına götürmemeleri adabın gereğidir. Peygamberimizin hela’ya girerken yüzüğünü çıkardığı rivayet edilir (Ebû Dâvûd, Tahâret 10; hadis zayıf bulunmuştur).

Mührün Hat ve Sanat Açısından Önemi

Muhammed Resûlullah yazısının üç satır halinde, tersten (aynadan okunuş) işlenmiş olması, mührün basıldığında doğru okunmasını sağlamıştır. İslam sanatında mühür ve hat geleneğinin ilk örneği olarak bilinen bu yazı, sonraki yüzyıllarda tuğra ve mühür sanatının gelişmesine etki etti. Osmanlı sultanlarının tuğraları hat sanatı ile bürokrasiyi birleştiren örneklerdir. Peygamber mührünün çizimleri ve kopyaları kitap sayfalarında, hilye-i şerif levhalarında ve vakıf belgelerinde kullanılır. Bu kullanım, saygı ifadesi olarak değerlendirilir; Hz. Peygamber’in mührüne benzer bir mühür yaptırmanın yasağı ise sadece onun resmi yazışmalardaki yetkisini koruma amacı taşıdığı için yorumlanır. Eris Kuyusu Kubâ yakınlarındadır; bu bölge için Kubâ Mescidi yazısı okunabilir.

Mührün Kaybının Siyasi Yorumları

Mührün Hz. Osman döneminin ortalarında kaybolması, sonraki yüzyıllarda fitne dönemiyle ilişkilendirilmiştir. Bu yorum ahlakî ve sembolik bir anlatımdır; çünkü mühür kaybı sırasında Hz. Osman’ın hilafeti henüz sakin geçiyordu ve olayın hemen ardından büyük bir olay yaşanmadı. Tarihçiler, bu ilişkilendirmenin sonradan yapıldığını belirtir. Yine de mühür, Peygamber emanetlerinden olduğu için kaybı Müslümanlar için manevi bir sarsıntı yarattı. Mühür geleneğinin devamı için Gadîr-i Hum olayı gibi sonraki siyasi tartışmalar da halifelik meşruiyetini anlamak bakımından okunabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Peygamberimizin mührü neydi?

Gümüş bir yüzük; üzerinde üç satır hâlinde “Muhammed Resûlullah” yazılıydı.

Mühür neden yaptırıldı?

Hükümdarlar mühürsüz mektubu kabul etmediği için yaptırıldı.

Mühür nerede kayboldu?

Hz. Osman döneminde Eris Kuyusu’na düşerek kayboldu.

Müzedeki mühür gerçek mi?

Bu konuda kesin bilgi yoktur; akademisyenler arasında tartışmalıdır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Haziran 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Libas 49, 55; Müslim, Libas; İbn Sa'd, Et-Tabakâtü'l-kübrâ; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hâtem" ve "Mühür" md.; Muhammed Hamîdullah, İslâm Peygamberi

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →