Zekât Nasıl Hesaplanır? Nisap Miktarı

Nisap Nedir?

Nisap, İslam’da bir kimsenin zengin sayılıp zekât vermekle yükümlü olması için sahip olması gereken asgari mal miktarıdır. Nisap miktarı hadislerde belirlenmiştir ve mal türüne göre değişir.

Mal Türlerine Göre Nisap

Altın

Altının nisabı hadislerde 20 miskal olarak belirlenmiştir. Diyanet İşleri Başkanlığı bu miktarı 80,18 gram altın olarak esas almaktadır. Farklı ölçü birimi hesaplamaları nedeniyle bazı kaynaklarda 85 veya 96 gram gibi farklı rakamlar da görülebilir.

Gümüş

Gümüşün nisabı 200 dirhemdir. Dirhemin gram karşılığı konusundaki farklı hesaplamalar sebebiyle kaynaklarda yaklaşık 560 ile 640 gram arasında değişen rakamlar bulunmaktadır. Güncel olarak esas alınan miktar için Diyanet’in açıklamalarına bakılmalıdır.

Para ve ticaret malları

Nakit para, döviz, banka hesapları ve ticaret mallarının nisabı, altın veya gümüş nisabının değeri üzerinden belirlenir. Hanefî âlimleri, fakirlerin yararını gözeterek iki nisaptan hangisi daha düşükse onun esas alınmasını tavsiye etmişlerdir. Diyanet İşleri Başkanlığı ise günümüzde paranın nisabında altını (80,18 gram altının değeri) esas almaktadır.

Hayvanlar

• Koyun ve keçi: 40 baş
• Sığır ve manda: 30 baş
• Deve: 5 baş

Toprak ürünleri

Ebû Hanîfe’ye göre az ya da çok her üründen öşür verilir. İmameyn ve diğer mezheplere göre ise ürünün 5 vesk (yaklaşık 650-900 kg arasında farklı hesaplamalar vardır) miktarına ulaşması gerekir.

Önemli not: Nisap miktarının Türk lirası karşılığı, altın ve gümüş fiyatlarına göre sürekli değişir. Güncel nisap miktarını ve zekât hesaplamasını öğrenmek için Diyanet İşleri Başkanlığı’nın resmî açıklamalarına ve zekât hesaplama araçlarına başvurulmalıdır.

Zekât Hesaplama Adımları

1. Zekât tarihinizi belirleyin: Malınızın nisaba ulaştığı günü tespit edin. Her yıl aynı kamerî tarihte hesap yapın. Kamerî yıl, güneş yılından yaklaşık on bir gün kısadır.
2. Zekâta tâbi mallarınızı listeleyin:
   • Evdeki ve bankadaki nakit para (TL ve döviz)
   • Altın ve gümüş (ziynet eşyası dahil, Hanefî görüşüne göre)
   • Tahsil edilmesi umulan alacaklar
   • Hisse senetleri, fonlar ve benzeri yatırımlar
   • Ticaret malları (satış fiyatı üzerinden)
3. Borçlarınızı düşün: Vadesi gelmiş ve ödenmesi gereken borçlarınızı toplamdan çıkarın. Uzun vadeli borçların nasıl hesaba katılacağı konusunda farklı görüşler bulunmaktadır; Diyanet’in yaklaşımına göre o yıl ödenecek taksitler düşülebilir.
4. Nisap kontrolü yapın: Kalan miktar nisaba ulaşıyorsa zekât gerekir.
5. Kırkta birini hesaplayın: Kalan toplam miktarı 40’a bölün (veya yüzde 2,5 ile çarpın).

Örnek Hesaplama

Aşağıdaki örnekte rakamlar sadece anlatım kolaylığı için verilmiştir; gerçek hesaplamada güncel fiyatlar kullanılmalıdır.

• Banka hesabı: 150.000 TL
• Evde nakit: 10.000 TL
• Ziynet altınının güncel değeri: 90.000 TL
• Alacak (tahsil edilebilir): 20.000 TL
• Toplam: 270.000 TL
• Ödenmesi gereken borç: 30.000 TL
• Net zekâta tâbi mal: 240.000 TL

Bu miktarın o günkü nisap değerinden fazla olduğunu varsayarsak, verilecek zekât: 240.000 ÷ 40 = 6.000 TL olur.

Ticaret Malının Zekâtı

Esnaf ve tüccarlar, zekât tarihinde dükkândaki ve depodaki satış amaçlı malların o günkü piyasa değerini (satış fiyatını) hesaplar. Buna kasadaki ve bankadaki nakit ile tahsil edilebilir alacaklar eklenir, ticari borçlar düşülür ve kalan miktarın kırkta biri zekât olarak verilir. Dükkân, raf, makine gibi demirbaşlar ve üretim araçları zekâta tâbi değildir.

Özel Durumlar

• Yıl içinde artan mal: Hanefîlere göre yıl başında nisaba ulaşan malın üzerine yıl içinde eklenen mallar da yıl sonunda hesaba katılır; her biri için ayrıca bir yıl beklenmez.
• Kira geliri: Kiraya verilen evin kendisi zekâta tâbi değildir; elde edilen kira gelirinin birikmiş kısmı yıl sonunda diğer paralarla birlikte zekâta tâbi olur.
• Yatırım amaçlı gayrimenkul: Satılmak üzere alınan arsa, ev gibi gayrimenkuller ticaret malı hükmündedir ve değeri üzerinden zekâtı verilir.
• Emeklilik birikimleri: Kişinin tasarrufunda olmayan veya çekemeyeceği birikimlerin zekâtı konusunda farklı görüşler bulunduğundan Diyanet’e danışılmalıdır.

Zekât Hesabında İhtiyat

Hesaplamada tereddüt edilen konularda ihtiyatlı davranmak, yani biraz fazla hesaplamak daha doğrudur. Fazla verilen miktar nafile sadaka yerine geçer ve sevabı kaybolmaz.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Tevbe Suresi (9/34, 9/103); En'âm Suresi (6/141); Buhârî, Zekât; Müslim, Zekât; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I: İman ve İbadetler, Ankara; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, Zekât açıklamaları; Mevsılî, el-İhtiyâr li-ta'lîli'l-Muhtâr, "Kitâbü'z-Zekât"; Kâsânî, Bedâiu's-sanâi'; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Nisap" md.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →