📖 Dinî Terim · ⚖️ Fıkıh
Kıyas
قياس
Okunuşu: kıyâs
Kısaca
Hakkında hüküm bulunmayan bir meseleyi, ortak sebep sebebiyle hükmü bilinen bir meseleye benzeterek çözmek.
Açıklama
Kıyas, ölçmek ve benzetmek demektir. Nasta hükmü bulunmayan bir meselenin, aralarındaki ortak illet sebebiyle hükmü bilinen bir meseleye bağlanmasıdır. Dört unsuru vardır: Asıl, fer, illet ve hüküm. Klasik örnek, Kur’an’da yasaklanan şarabın sarhoş edici olması illetine dayanarak, aynı etkiyi taşıyan diğer maddelerin de haram sayılmasıdır. Kıyas, Kitap ve sünnetten sonra icmâ ile birlikte dört asıl delilden biridir. Hanefî mezhebi kıyası sistemli biçimde kullanmış, bazı ekoller daha ihtiyatlı davranmıştır. Kıyasın doğru yapılabilmesi illetin sağlıklı tespitine bağlıdır; bu da geniş bir nas ve usul bilgisi gerektirir.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Genel usûl-i fıkıh el kitapları
Kaynak: Genel usûl-i fıkıh el kitapları
İlgili Terimler
- İctihadEhliyetli âlimin delillerden hüküm çıkarmak için bütün gücünü harcaması.
- İcmâBir dönemdeki müctehid âlimlerin dinî bir hüküm üzerinde birleşmesi.
- İlletBir hükmün konulmasına esas olan, tespit edilebilir ortak sebep.
- İstihsanGüçlü bir gerekçeyle genel kıyastan ayrılıp daha uygun bir hükmü tercih etmek.
Bu tanım bilgilendirme amacıyla, klasik kaynaklardaki bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır. Fıkhî konularda Hanefî mezhebi esas alınmıştır. Şahsınıza ait bir durumda kesin hüküm için müftülüğe veya Diyanet İşleri Başkanlığı’nın Alo 190 hattına danışınız.