Tilavet Secdesi Nasıl Yapılır? Secde Ayetleri ve Hükümleri
Tilavet secdesi nedir, abdestsiz yapılır mı? Kur’an’daki 14 secde ayeti, namaz içinde ve dışında secdenin yapılışı, dinleyen ve mealini okuyan için hükmü.
- Tilavet Secdesinin Dayanağı
- Secde Ayetleri
- Kimlere Gerekir?
Kısa cevap: Tilavet secdesi, Kur’an-ı Kerim’deki secde ayetlerinden birini okuyan veya işiten kişinin yapması gereken tek secdedir. Hanefi mezhebine göre vacip, diğer üç mezhebe göre sünnettir. Yapılışı şöyledir: Abdestli olarak kıbleye dönülür, niyet edilir, eller kaldırılmadan “Allâhü ekber” denilerek secdeye varılır, üç defa “Sübhâne Rabbiye’l-a’lâ” denir ve “Allâhü ekber” diyerek kalkılır. Tahiyyat ve selâm yoktur. Namazın şartları olan abdest, örtünme ve kıbleye yönelme bu secde için de gereklidir.
Tilavet Secdesinin Dayanağı
Kur’an’da bazı ayetler secde etmeyi emreder, secde edenleri över veya secdeden kaçınanları kınar. Bu ayetler okunduğunda secde etmek, o ilahî hitaba fiilen “işittik ve itaat ettik” demektir. İbn Ömer (r.a.) şöyle anlatır: “Hz. Peygamber bize içinde secde ayeti bulunan sureyi okur ve secde ederdi; biz de secde ederdik. Öyle ki bazılarımız alnını koyacak yer bulamazdı” (Buhârî, Sücûdü’l-Kur’ân; Müslim, Mesâcid). Bir başka hadiste, insan secde ayetini okuyup secde ettiğinde şeytanın ağlayarak uzaklaştığı ve “İnsanoğlu secdeyle emrolundu, secde etti; ona cennet var. Ben emrolundum, karşı geldim; bana ateş var” dediği bildirilir (Müslim, Îmân).
Secde Ayetleri
Hanefi mezhebine göre Kur’an’da on dört secde ayeti vardır:
- A’râf Suresi (7/206)
- Ra’d Suresi (13/15)
- Nahl Suresi (16/49-50)
- İsrâ Suresi (17/107-109)
- Meryem Suresi (19/58)
- Hac Suresi (22/18)
- Furkân Suresi (25/60)
- Neml Suresi (27/25-26)
- Secde Suresi (32/15)
- Sâd Suresi (38/24)
- Fussılet Suresi (41/37-38)
- Necm Suresi (53/62)
- İnşikâk Suresi (84/21)
- Alak Suresi (96/19)
Şafii mezhebine göre de sayı on dörttür; ancak Sâd Suresi’ndeki secdeyi şükür secdesi sayarlar ve onun yerine Hac Suresi’nin 77. ayetini de secde ayeti kabul ederler. Mushaflarda bu ayetlerin hizasında sayfa kenarında “secde” işareti bulunur.
Kimlere Gerekir?
- Secde ayetini okuyan ve işiten, namazla yükümlü her Müslümana gerekir. İşitenin dinleme kastının olup olmaması Hanefilere göre sonucu değiştirmez.
- Âdet ve lohusalık hâlindeki kadınlar namazla yükümlü olmadıklarından, secde ayetini işitseler de secde etmeleri gerekmez.
- Cünüp olan kişi ise yükümlüdür; yıkandıktan sonra secdesini yapar.
- Secde ayetini yalnızca gözle takip eden, sesli veya dudak kıpırdatarak okumayan ya da yalnızca yazan kişiye secde gerekmez.
- Secde ayetinin mealini (çevirisini) okuyan veya dinleyen kişinin, bunun secde ayeti olduğunu biliyorsa secde etmesi Hanefi mezhebinde ihtiyata uygun görülmüştür.
Kayıttan dinleyen secde eder mi?
Radyo ve televizyondan canlı olarak okunan secde ayetini işiten kişi secde eder. Ses kaydı, CD veya internetteki kayıttan dinlenen tilavet ise çağdaş âlimlerin çoğuna ve Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre gerçek bir okuyuş değil, sesin yansıması hükmünde olduğundan secde gerektirmez. Yine de secde etmekte bir sakınca yoktur ve güzel bir davranıştır.
Namaz Dışında Nasıl Yapılır?
- Abdestli, avret yerleri örtülü ve kıbleye dönük olunur.
- Tilavet secdesi yapmaya niyet edilir.
- Ayakta iken eller kaldırılmadan “Allâhü ekber” denir ve doğrudan secdeye gidilir. Ayaktan secdeye varmak müstehaptır; oturduğu yerden de secdeye gidilebilir.
- Secdede üç defa “Sübhâne Rabbiye’l-a’lâ” denir.
- “Allâhü ekber” denilerek kalkılır. Kalkarken “Semi’nâ ve eta’nâ, gufrâneke Rabbenâ ve ileyke’l-masîr” (İşittik ve itaat ettik. Rabbimiz, bağışlamanı dileriz; dönüş sanadır — Bakara, 2/285) demek müstehaptır.
Secde ayetini okuyunca hemen secde etmek en faziletlisidir; ancak namaz dışında geciktirilebilir. Abdestsiz olan veya uygun yer bulamayan kişi, imkân bulduğunda yapar. Uzun süre ihmal etmek mekruhtur. Kerahat vakitlerinde (güneş doğarken, tepedeyken, batarken) daha önce okunmuş ayetin secdesi yapılmaz.
Namaz İçinde Nasıl Yapılır?
Namazda secde ayeti okunduğunda secde, namaz içinde yapılmalıdır; namazdan sonraya bırakılamaz.
- Ayeti okuyan kişi tekbir alarak doğrudan secdeye varır, tek secde yapar ve tekrar ayağa kalkar. Kalkınca birkaç ayet daha okuyup rükûa gitmesi uygundur.
- Secde ayetini okuduktan sonra en fazla üç ayet daha okuyup rükûa giden kişi, rükûda tilavet secdesine de niyet ederse secde yerine gelmiş olur. Niyet etmese bile namazın secdesi, tilavet secdesinin yerini tutar.
- İmam secde ederse cemaat de ona uyar. Bu sebeple imamların sessiz okunan namazlarda secde ayeti okumamaları, kalabalık cemaatlerde ise karışıklığa yol açmamak için dikkatli olmaları tavsiye edilmiştir.
Aynı Ayeti Tekrar Okumak
Bir secde ayeti aynı mecliste birkaç kez okunur veya dinlenirse tek secde yeterlidir. Bu kolaylık özellikle Kur’an öğrenen ve ezber yapanlar içindir. Meclis değişirse veya farklı secde ayetleri okunursa her biri için ayrı secde gerekir. Hatim indiren kişi bütün secdeleri sonunda toplu olarak da yapabilir; on dört secdeyi art arda yerine getirir.
Sık Sorulan Sorular
Tilavet secdesi abdestsiz yapılır mı?
Dört mezhebe göre tilavet secdesi için abdest şarttır; çünkü secde namazın bir parçasıdır. Abdestsiz olan kişi secdeyi abdest aldıktan sonra yapar. Teyemmümü gerektiren bir durum varsa teyemmümle de yapılabilir.
Yolda yürürken veya araçta secde ayeti dinledim, ne yapmalıyım?
Canlı bir okuyuştan işittiyseniz secde sorumluluğunuz doğar; uygun bir yer ve abdest imkânı bulduğunuzda yerine getirirsiniz. Yolcu olup binek üzerinde bulunan kişinin îmâ ile secde etmesi de caiz görülmüştür.
Secde ayetini atlayarak okumak olur mu?
Sırf secde etmemek için secde ayetini atlayarak okumak mekruhtur; çünkü bu, secdeden kaçınma görüntüsü taşır. Secde ayetini okuyup secde etmek, Kur’an’ın hakkını vermektir.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Buhârî, Sücûdü’l-Kur’ân; Müslim, Mesâcid; Müslim, Îmân; Bakara Suresi (2/285); Secde ayetleri: A’râf 7/206 – Alak 96/19 (on dört ayet); Din İşleri Yüksek Kurulu Fetvaları; Diyanet İlmihali, c. 1; TDV İslâm Ansiklopedisi, “Tilâvet Secdesi” maddesi
Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Buhârî, Sücûdü’l-Kur’ân
- Müslim, Mesâcid; Müslim, Îmân
- Bakara Suresi (2/285)
- Secde ayetleri: A’râf 7/206 – Alak 96/19 (on dört ayet)
- Din İşleri Yüksek Kurulu Fetvaları
- Diyanet İlmihali, c. 1
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Tilâvet Secdesi” maddesi
İlgili Yazılar
Soru – CevapSandalyede Oturarak Namaz Kılmak Caiz mi? Şartları ve Usulü
Kimler oturarak namaz kılabilir, sandalyede namaz nasıl kılınır? Ayakta durabilen ama secde edemeyenin durumu, îmâ ile namaz ve…
Soru – CevapSabah Namazına Uyanamıyorum: Ne Yapmalıyım, Günahı Var mı?
Sabah namazına uyanamayan kişi günaha girer mi, uyanınca ne yapmalı? Kazası, sünnetinin durumu ve sabah namazına kalkmayı kolaylaştıran…
İbadet RehberiArapça Bilmeden Namaz Kılınır mı? Yeni Başlayanlar İçin Cevap
Sure ve duaları henüz ezberlememiş biri namazı nasıl kılar? Arapça bilmeyen yeni Müslümanlar için namazda okunacaklar ve kademeli…
Soru – CevapSütre Nedir? Namaz Kılanın Önünden Geçmek Günah mıdır? Hükmü
Namaz kılanın önünden geçmenin hükmü nedir, ne kadar mesafeden geçilebilir? Sütre edinmenin ölçüsü, cemaatte durum ve önünden geçilen…
İbadet RehberiTeheccüd Namazı Nasıl Kılınır? Vakti, Rekâtı ve Fazileti
Teheccüd namazı ne zaman ve kaç rekât kılınır, uyumadan kılınır mı? Gece namazının ayet ve hadislerdeki yeri, kılınışı…
İbadet RehberiNamazda Mekruh Olan Davranışlar Neler? Sık Yapılan 15 Hata
Namazı bozmayan ama sevabını azaltan mekruh davranışlar nelerdir? Sağa sola bakmak, kıyafetle oynamak, acele etmek gibi hatalar ve…