Abdestin Farzları

Farz, yerine getirilmediğinde ibadetin geçersiz olduğu temel unsurdur. Abdestin farzları, Mâide sûresinin 6. âyetinde sayılan dört unsurdur. Hanefî mezhebine göre bunlar şunlardır:

1. Yüzü yıkamak

Yüzün sınırı, uzunlamasına alında saçların bittiği yerden çene altına; genişlemesine iki kulak yumuşağı arasıdır. Bu alanın tamamının su ile ıslanması gerekir. Gözlerin içi, dudakların ağız kapandığında görünmeyen kısmı bu sınıra girmez. Sakal seyrek ise altındaki derinin ıslatılması, gür ise dıştan ıslatılması yeterli görülür.

2. Kolları dirseklerle birlikte yıkamak

Parmak uçlarından dirseklere kadar iki kolun yıkanması farzdır ve dirsekler bu alana dâhildir. Bu noktada sık yapılan hata, dirseğe kadar yıkayıp dirseği kuru bırakmaktır. Tırnak altındaki sert kir, oje, yapıştırıcı, boya gibi suyun deriye ulaşmasına engel olan bir tabaka varsa abdest geçerli olmaz; önce bunun giderilmesi gerekir.

3. Başı meshetmek

Hanefî mezhebine göre başın dörtte birinin ıslak elle meshedilmesi farzdır. Şâfiî mezhebinde ise başın herhangi bir kısmının, hatta birkaç saç telinin meshedilmesi yeterlidir; Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde başın tamamının meshedilmesi istenir. Mesh, ıslak elin doğrudan saça veya deriye değmesiyle olur; başörtüsü, takke veya şapka üzerine yapılan mesh Hanefî mezhebinde geçerli sayılmaz.

4. Ayakları topuklarla birlikte yıkamak

İki ayağın, ayak bileğindeki çıkıntı kemikler dâhil olmak üzere yıkanması farzdır. Topuk arkası ve parmak araları en çok kuru kalan yerlerdir; bu yerlerin ıslanmasına dikkat edilmelidir. Şartlarını taşıyan mest giyilmişse ayakları yıkamak yerine mest üzerine mesh yapılır.

Farzlarda ölçü

Yıkamanın farz olan ölçüsü, uzvun her yerine suyun ulaşıp en az bir damla akmasıdır. Sadece ıslak elle sıvazlamak yıkama sayılmaz. Her uzvu üç kez yıkamak farz değil, sünnettir; bir kez yıkamakla farz yerine gelir. Suyu israf etmemek de ayrıca bir edeptir.

Mezhepler arası farklar

Şâfiî mezhebinde niyet ve tertip (sıraya uymak) de farz sayılır; Hanefî mezhebinde bunlar sünnettir. Mâlikî mezhebinde ise uzuvların ovulması (delk) ve ara vermeden yapılması (muvâlât) farz kabul edilir. Kendi mezhebinizin dışındaki bir uygulamaya göre abdest aldığınızda tereddüt yaşarsanız müftülüğe danışmanız yerinde olur.

Sık Sorulan Sorular

Abdestin farzları kaç tanedir?

Hanefî mezhebine göre dörttür: yüzü yıkamak, kolları dirseklerle birlikte yıkamak, başın dörtte birini meshetmek ve ayakları topuklarla birlikte yıkamak.

Dirsekleri yıkamak farz mı?

Evet. Dirsekler yıkanması gereken alana dâhildir; dirseğe kadar yıkayıp dirseği kuru bırakmak farzın eksik kalmasına sebep olur.

Başörtüsü üzerine mesh olur mu?

Hanefî mezhebine göre olmaz. Islak elin saça veya baş derisine değmesi gerekir; başörtüsünün altından başın dörtte biri meshedilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 23 Eylül 2026 · Kaynaklar: Mâide 5/6. Hanefî fıkhı esas alınmış, Şâfiî ve diğer mezheplerin farkları belirtilmiştir.