Fezkurullâhe İnde’l-Meş’ari’l-Harâm (Müzdelife Ayeti)
Hacıların Arafat'tan sonra Müzdelife'de Allah'ı anmalarını ve bağışlanma dilemelerini emreden Kur'an ayetleridir.
Arapça Okunuşu
فَإِذَآ أَفَضْتُم مِّنْ عَرَفَٰتٍۢ فَٱذْكُرُوا۟ ٱللَّهَ عِندَ ٱلْمَشْعَرِ ٱلْحَرَامِ ۖ وَٱذْكُرُوهُ كَمَا هَدَىٰكُمْ وَإِن كُنتُم مِّن قَبْلِهِۦ لَمِنَ ٱلضَّآلِّينَ
ثُمَّ أَفِيضُوا۟ مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ ٱلنَّاسُ وَٱسْتَغْفِرُوا۟ ٱللَّهَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ
Fezkurullâhe İnde’l-Meş’ari’l-Harâm (Müzdelife Ayeti) Türkçe Okunuşu
Fe-izâ efadtüm min Arafâtin fezkurullâhe inde'l-Meş'ari'l-Harâm, vezkürûhü kemâ hedâküm ve in küntüm min kablihî le-mine'd-dâllîn. Sümme efîdû min haysü efâda'n-nâsü vestağfirullâh, inna'llâhe ğafûrun rahîm.
Fezkurullâhe İnde’l-Meş’ari’l-Harâm (Müzdelife Ayeti) Anlamı (Meali)
Arafat'tan akın akın döndüğünüzde Meş'ar-i Harâm'ın (Müzdelife'nin) yanında Allah'ı anın. O'nu, size gösterdiği şekilde anın; oysa daha önce yolunu şaşırmışlardandınız. Sonra insanların akıp geldiği yerden siz de akın ve Allah'tan bağışlanma dileyin. Şüphesiz Allah çok bağışlayan, çok merhamet edendir.
Fazileti ve Ne Zaman Okunur?
Bu ayetler Bakara suresinin 198 ve 199. ayetleridir ve haccın Arafat'tan Müzdelife'ye geçiş aşamasını anlatır. Peygamber Efendimiz Veda Haccı'nda Arafat'tan sonra Müzdelife'ye gelmiş, akşam ile yatsıyı birleştirerek kılmış, geceyi orada geçirmiş ve sabah namazından sonra Meş'ar-i Harâm'da kıbleye dönerek uzun süre dua, tekbir ve tehlil ile meşgul olmuştur (Müslim, Hac). Ayetteki istiğfar emri, haccın en bereketli anlarından birinde bağışlanma dilemenin önemini gösterir. Hacılar Müzdelife vakfesinde bu ayetleri okuyarak zikre başlar.
- Ne zaman okunur?
- Müzdelife'de, özellikle bayram sabahı fecirden sonra güneş doğmadan önce
- Kaç defa?
- Belirli bir sayı yoktur; vakfe boyunca zikir ve istiğfar çoğaltılır.
- Kaynak türü
- Kur'an-ı Kerim
Fezkurullâhe İnde’l-Meş’ari’l-Harâm Nedir?
Fezkurullâhe inde’l-Meş’ari’l-Harâm, Bakara suresinin 198. ayetinde geçen ve hacılara Arafat’tan ayrıldıktan sonra Müzdelife’de Allah’ı anmalarını emreden ifadedir. Devamındaki 199. ayet ise istiğfarı emreder. Bu iki ayet Müzdelife vakfesinin Kur’an’daki dayanağıdır.
Müzdelife’de Bu Ayet Ne Zaman ve Nasıl Okunur?
- Arefe günü güneş battıktan sonra Arafat’tan Müzdelife’ye hareket edilir.
- Müzdelife’de akşam ve yatsı namazları yatsı vaktinde birleştirilerek kılınır.
- Gece dinlenilir, şeytan taşlamak için taşlar toplanabilir.
- Bayram sabahı fecir doğunca sabah namazı kılınır ve vakfe yapılır; Hanefî mezhebine göre bu vakfe vaciptir.
- Vakfede kıbleye dönülerek bu ayetler okunur, ardından tekbir, telbiye, istiğfar ve dua edilir.
Ayetlerin Anlamı Üzerine
Meş’ar-i Harâm, Müzdelife’deki Kuzah tepesi ve çevresidir; “saygın nişangâh” anlamına gelir. Kemâ hedâküm ifadesi, Allah’ı cahiliye âdetlerine göre değil, O’nun öğrettiği şekilde anmayı ister. 199. ayetteki min haysü efâda’n-nâs ise Kureyş’in kendini üstün görüp Arafat’a çıkmama âdetini kaldırmış ve bütün hacıları eşit kılmıştır. Böylece ayetler hem zikri hem tevazuyu hem de istiğfarı bir arada öğretir.
Okurken Dikkat Edilecekler
Yaşlı, hasta ve kadınlar kalabalıktan korunmak için gece yarısından sonra Mina’ya geçebilir; bu ruhsat sahih hadislerle sabittir. Ayrıntılar için hac rehberlerine başvurulmalıdır.
Müzdelife’nin Hac İçindeki Yeri
Hac menasikinde sıra Arafat vakfesi, Müzdelife vakfesi, Mina’da şeytan taşlama, kurban, tıraş ve ziyaret tavafı şeklinde ilerler. Müzdelife, Arafat’taki büyük duadan sonra hacının dinlendiği ve sabah yeniden zikre durduğu bir duraktır. Bu geçiş, ayetin anlattığı zikir ve istiğfar düzeninin bizzat yaşanmasıdır.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Bakara 2/198-199; Müslim, Hac
Dua ve Zikir hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Dualarla. (2026, 14 Ekim). Fezkurullâhe İnde’l-Meş’ari’l-Harâm (Müzdelife Ayeti). Erişim adresi: https://dualarla.com.tr/dua/fezkurullahe-indel-mesaril-haram/ Fezkurullâhe İnde’l-Meş’ari’l-Harâm (Müzdelife Ayeti) Hakkında Sık Sorulan Sorular
Müzdelife ayeti hangi surede geçer?
Müzdelife ile ilgili ayet Bakara suresinin 198. ayetidir. Bu ayette Arafat'tan dönen hacıların Meş'ar-i Harâm yanında Allah'ı anmaları emredilir. Devamındaki 199. ayette ise Allah'tan bağışlanma dilemeleri istenir. Müzdelife'de geçirilen gece ve sabah, haccın en huzurlu anlarından biri olarak anılır.
Müzdelife vakfesi ne zaman yapılır?
Müzdelife vakfesi Kurban Bayramı'nın birinci günü fecrin doğuşundan güneşin doğuşuna kadar olan vakitte yapılır. Hanefî mezhebine göre bu vakfe vaciptir; özürsüz terk edilirse ceza gerekir. Müzdelife'de geçirilen gece ve sabah, haccın en huzurlu anlarından biri olarak anılır.
Müzdelife'de hangi dualar okunur?
Müzdelife'ye özel tek bir dua belirlenmemiştir. Bakara 2/198-199 ayetleri okunur, ardından tekbir, tehlil, telbiye, salavat ve istiğfar ile dünya ve ahiret için dua edilir. Rabbenâ âtinâ duası da sıkça tercih edilir. Müzdelife'de geçirilen gece ve sabah, haccın en huzurlu anlarından biri olarak anılır.
Kadınlar özel hâlde Müzdelife ayetini okuyabilir mi?
Hanefî mezhebine göre özel hâldeki kadınlar Kur'an'ı tilavet niyetiyle okuyamaz; ancak dua ve sena anlamı taşıyan ayetleri dua niyetiyle okuyabilir. Bu nedenle Müzdelife ayetini da dua niyetiyle okunabilir. Tereddüt edenler müftülüklere danışabilir. Müzdelife'de geçirilen gece ve sabah, haccın en huzurlu anlarından biri olarak anılır.
Kaynak: Bakara 2/198-199; Müslim, Hac