Kurban Kimlere Vaciptir? Nisap Miktarı ve Şartlar

Kısa cevap: Hanefi mezhebine göre kurban; Müslüman, akıllı, ergenlik çağına girmiş, mukim (yolcu olmayan) ve temel ihtiyaçlarıyla borcu dışında nisap miktarı (80,18 gram altın veya bunun değeri) mala sahip olan kişiye vaciptir. Zekâttan farklı olarak bu malın üzerinden bir yıl geçmesi ve malın artıcı nitelikte olması şart değildir. Şafii mezhebinde ise kurban, imkânı olan kişi için güçlü bir sünnettir.

Kurban Yükümlülüğünün Dayanağı

Kur’an-ı Kerim’de “Rabbin için namaz kıl ve kurban kes” buyrulur (Kevser Suresi, 108/2). Hz. Peygamber Medine’de her yıl kurban kesmiş ve bunu terk etmemiştir. İbn Mâce ve Ahmed b. Hanbel’in naklettiği bir rivayette “İmkânı olduğu hâlde kurban kesmeyen namazgâhımıza yaklaşmasın” buyrulduğu bildirilir (İbn Mâce, Edâhî). Bu rivayetin merfû mu yoksa sahabi sözü mü olduğu tartışılmıştır. Hanefi âlimleri bu ve benzeri delillerden hareketle kurbanın vacip olduğu sonucuna varmıştır.

Kurbanın Vacip Olmasının Şartları

1. Müslüman olmak.
2. Akıllı ve ergen olmak: Hanefi mezhebinde tercih edilen görüşe göre çocuk ve akıl hastasının malından kurban kesilmesi gerekmez.
3. Mukim olmak: Seferi (yolcu) olan kişiye kurban vacip değildir. Bayram günlerinin herhangi bir anında mukim hâle gelen kişi, şartları taşıyorsa kurban keser.
4. Nisap miktarı mala sahip olmak: Temel ihtiyaçları ve borçları dışında 80,18 gram altın veya değerinde mal.

Nisap Nasıl Hesaplanır?

Kurban nisabı, fıtır sadakasının nisabıyla aynıdır. Hesaplama yaparken şunlar dikkate alınır:

• Hesaba katılanlar: Nakit para, banka hesapları, döviz, altın ve gümüş, ticaret malları, alacaklar, oturulan ev dışında kira geliri getirmeyen fazla evler, arsalar ve binek ihtiyacı dışındaki araçlar.
• Hesaba katılmayanlar: Oturulan ev, ev eşyası, giyecek, işte kullanılan alet ve makineler, kişinin ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin zorunlu ihtiyaçları.
• Borçlar: Mevcut malın değerinden düşülür. Kalan miktar nisaba ulaşıyorsa kurban vaciptir.

Önemli bir fark: Zekâtta malın üzerinden bir kameri yıl geçmesi şarttır; kurbanda ise bayram günlerinde nisaba malik olmak yeterlidir. Bayramın üçüncü günü akşamından önce nisaba ulaşan kişi de kurban keser.

Özel Durumlar

Borçlu kişi kurban keser mi?

Borç, mal varlığından düşülür. Borç düşüldükten sonra nisap miktarı kalmıyorsa kurban vacip değildir. Uzun vadeli, taksitle ödenen borçlarda (örneğin konut kredisi) bir kısım âlim, sadece o yıl ödenecek taksitlerin düşülmesi gerektiğini söyler. Bu durumda kişinin kendi hâlini dürüstçe değerlendirmesi önemlidir.

Öğrenci, ev hanımı ve emekli

Yükümlülük kişiye göredir. Ev hanımının kendine ait altını veya birikimi nisaba ulaşıyorsa, eşi kurban kesse bile kendisine de kurban vaciptir. Aynı ölçü öğrenci ve emekli için de geçerlidir. Emekli maaşı tek başına ölçü değildir; bayram günlerinde elde bulunan fazla mala bakılır.

Aile adına tek kurban yeterli mi?

Hanefi mezhebinde kurban kişisel bir ibadettir; nisaba malik her birey için ayrı kurban gerekir. Şafii ve Mâlikî mezheplerinde ise aile reisinin kestiği bir koyun, ev halkı adına sünneti yerine getirmiş sayılır.

Nisaba Sahip Olmayan Kişi Kurban Keserse

Zengin olmayan birinin kurban kesmesi nafile bir ibadettir ve sevabı büyüktür. Ancak Hanefi mezhebine göre fakir birisi kurban niyetiyle hayvan satın alırsa, bu hayvanı kesmesi onun için vacip hâle gelir; çünkü satın almakla kendini bağlamış sayılır.

Kurbanın Asıl Amacı: Takva

Kurban yükümlülüğünü yalnızca bir hesap meselesi olarak görmek eksik bir bakış olur. Kur’an-ı Kerim, kurbanın etlerinin ve kanlarının Allah’a ulaşmadığını, O’na ulaşanın ancak takva olduğunu bildirir (Hac Suresi, 22/37). Bu nedenle nisap hesabı yaparken amaç, yükümlülükten kaçmanın yolunu aramak değil, Allah’ın emrini doğru bir şekilde yerine getirmek olmalıdır.

Kurban, malın bereketini ve paylaşma ahlakını da öğretir. Yıl boyunca verilen nimetlere karşı bir şükür ifadesi olarak kesilen kurban, kişinin elindekinin gerçek sahibinin Allah olduğunu hatırlamasına vesile olur.

Nisap sınırında olan ve durumundan emin olamayan kişi için ihtiyatlı davranmak, yani kurban kesmek daha uygundur; çünkü kesilen kurban, vacip değilse bile nafile bir ibadet olarak sevap kazandırır. Öte yandan gerçekten ihtiyaç içinde olan birinin, çevre baskısıyla borçlanarak kurban kesmeye zorlanması da doğru değildir. Din, gücü yetene yükümlülük getirir; “Allah hiçbir kimseye gücünün üstünde yük yüklemez” (Bakara Suresi, 2/286). Emin olamadığınız durumlarda güvendiğiniz bir din görevlisine veya Diyanet’in ALO 190 hattına danışmanız en sağlıklı yoldur.

Sık Sorulan Sorular

Kurban nisabı her yıl değişir mi?

Nisap miktarı altın cinsinden sabittir (80,18 gram). Ancak paranın değeri değiştiği için Türk lirası karşılığı her yıl farklı olur. Güncel tutar için Diyanet’in açıklamaları takip edilebilir.

Kredi kartı borcu olan kurban keser mi?

Kredi kartı borcu da borçtur ve mal varlığından düşülür. Kalan miktar nisaba ulaşıyorsa kurban vaciptir.

Hacca giden kişi ayrıca kurban keser mi?

Hacı, Mekke’de seferi hükmündeyse bayram kurbanı ona vacip değildir. Ancak Mekke’de on beş gün kalmaya niyet ederek mukim olmuşsa ve nisaba malikse keser. Temettu ve kıran haccının hedy kurbanı ise ayrı bir yükümlülüktür.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Kevser Suresi (108/2); İbn Mâce, Edâhî; Kâsânî, Bedâiu’s-sanâi; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, Kurban hükümleri