🕌 Namaz Rehberi · Farz (güç yetirilen şekilde eda edilir)
Hastanın Namazı (Oturarak ve Yatarak) Nasıl Kılınır?
Ayakta duramayan kişi oturarak, oturamayan yatarak namaz kılar; rükû ve secdeyi yapamayan baş ile îmâ eder. Namazın rekât sayısı değişmez, yalnız şekli kolaylaştırılır.
Özet tablo
| Hükmü | Farz (güç yetirilen şekilde eda edilir) |
|---|---|
| Rekât yapısı | namazın rekât sayısı değişmez |
| Vakti | Vakit namazlarının vakitlerinde |
| Yaklaşık süre | 8 dakika |
| Adım sayısı | 4 adım |
Niyet
نَوَيْتُ أَنْ أُصَلِّيَ فَرْضَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ
Okunuşu: Neveytü en usalliye farda salâti’l-ışâ
Türkçesi: Niyet ettim Allah rızası için yatsı namazının farzını kılmaya (gücüm yettiği şekilde).
Niyet esasen kalbin kararıdır; dille söylemek onu pekiştirmek içindir. Arapça söyleyemeyen kişi Türkçe niyet eder, namazı sahih olur.
Bu namaz hakkında bilinmesi gerekenler
Namazda aslolan gücün yettiği kadarıyla eda etmektir. Sıra şöyledir: ayakta kılmak, oturarak kılmak, sırt üstü veya yan yatarak îmâ ile kılmak. Îmâda rükû için baş biraz, secde için daha fazla eğilir; secde yerine yastık veya başka bir şey yükseltilmez. Hem rükû hem secde için aynı hareketi yapmak da caizdir. Bilinci kapalı geçen günler için namaz borcu doğmaz.
Adım adım anlatım
4 adımAbdest veya teyemmüm
- Temizlik Su kullanamayan veya hareket edemeyen kişi teyemmüm eder; yardım alarak abdest almak da mümkündür.
Duruş: Yatakta veya sandalyede.
Ayakta duramıyorsa oturarak
- Oturarak kılmak Yere veya sandalyeye oturularak kılınır. Kıraat, rükû ve secde yapılabildiği ölçüde yerine getirilir.
Duruş: Mümkünse yere oturulur; değilse sandalyede kıbleye dönülür.
Sandalyede secde edebiliyorsa secdeyi yapar, edemiyorsa îmâ eder.
Oturamıyorsa yatarak
- Sırt üstü îmâ Ayaklar kıbleye gelecek şekilde sırt üstü yatılır, baş biraz yükseltilir; rükû ve secde baş ile îmâ edilerek yapılır.
Duruş: Sırt üstü veya sağ yanı üzerine kıbleye dönük.
Dil ile de okunamıyorsa
- Kalp ile Konuşamayan kişi okumaları kalbinden geçirir; baş hareketi de yapamıyorsa namazı zihinden eda etmeye çalışır.
Duruş: Yatakta.
Bu tür ağır durumlarda kendi hâlinize uygun hüküm için müftülüğe danışmak en doğrusudur.
Erkek ve kadın duruş farkları
Erkeklere göre duruş
- Oturarak kılarken teşehhüd duruşu mümkünse korunur.
Kadınlara göre duruş
- Oturarak kılarken teverrük duruşu (ayaklar sağ taraftan çıkarılarak sol kalça üzerine oturmak) korunabiliyorsa korunur.
- Örtünme ölçüsü hastalık hâlinde de aynıdır; tedavi gereği açılan yerler için zaruret hükümleri geçerlidir.
Bu farklar Hanefî mezhebinde tercih edilen duruşlardır. Duruş farkı namazın geçerliliğini değil edebini ilgilendirir.
Sık yapılan hatalar
- Ayakta duramadığı için namazı tamamen bırakmak.
- Secde için yastık, kitap gibi bir şeyi yüzüne kadar kaldırmak; bu secde sayılmaz, îmâ yeterlidir.
- Sandalyede kılabileceği hâlde hiç oturmadan yalnız zihinden kılmak.
- İyileştikten sonra hastalık dönemindeki îmâ ile kılınan namazları tekrar kılmak: gerekmez.
Sık sorulan sorular
Sandalyede namaz kılmak caiz mi?
Ayakta duramayan veya yere oturamayan kişi için caizdir. Secde edebiliyorsa secdeyi yapar, edemiyorsa baş ile îmâ eder.
Ameliyat sonrası kaç gün namaz kılmasam olur?
Bilinç yerinde olduğu sürece namaz düşmez; güç yetirilen şekilde kılınır. Bilinci kapalı geçen uzun süreler için müftülüğe danışılması gerekir.
Bu sayfadaki anlatım Hanefî mezhebi esas alınarak hazırlanmıştır; gerekli yerlerde Şâfiî mezhebindeki fark belirtilmiştir. Kendi durumunuza ait kesin hüküm için müftülüğe veya Diyanet Alo 190 hattına danışınız.
Kaynak: Kur’an-ı Kerîm, Bakara 2/286; Hac 22/78. Hanefî fıkhında hasta namazı bahsi; Diyanet İlmihali, “Hastanın namazı”.