Adet Gören Kadının Oruç Borcunu Telafi Takvimi

Adet nedeniyle tutulamayan Ramazan oruçları, Ramazan’dan sonra başka günlerde kaza edilir. Süre sınırı olarak bir sonraki Ramazan’a kadar tamamlamak esastır; ardışık tutmak şart değildir. Adet dönemi kadın için bir özürdür, bu yüzden günah ve kefaret söz konusu olmaz.

Hükmün dayanağı

Bakara Suresi’nde hasta ve yolcu için “tutamadığı günler sayısınca başka günlerde” oruç tutmanın gerektiği bildirilir (2/184-185). Adet gören kadının orucu ise hadislerle belirlenmiştir. Hz. Âişe’ye kadınların neden tutamadıkları orucu kaza ettikleri hâlde namazı kaza etmedikleri sorulunca, “Bize hayız gelirdi, orucu kaza etmekle emrolunur, namazı kaza etmekle emrolunmazdık” cevabını vermiştir (Müslim, Hayz; Buhârî). Bu rivayet, fıkıhta kadının adet ve nifas günlerindeki oruçlarını kaza edeceği, namazları ise kaza etmeyeceği hükmünün temel delilidir. Hayız ve oruç ilişkisi adetli kadın oruç tutar mı yazısında genel olarak anlatılmıştır.

Borcu hesaplamak

İlk adım, adet nedeniyle kaç gün oruç tutulamadığını hesaplamaktır. Ramazan ayı 29 veya 30 gün çeker; adet süresi kadından kadına 3 ila 10 gün arasında değişebilir. Ramazan boyunca bir kez adet görülmesi durumunda borç genellikle 5-8 gün olur. Hatırlama kolaylığı için Ramazan’ın başında ve sonunda not tutmak, hangi günlerin tutulmadığını belirlemeye yardımcı olur. Nifas (lohusalık) dönemi de benzer şekilde ele alınır; nifas hâlinde namaz, oruç ve gusül yazısı bu konuda bilgi verir. Adet düzensizliği olan kadınlar, düzensiz kanamaların hükmünü öğrenmek için adet düzensizliği ve ara kanamalar yazısına bakabilir.

Örnek takvim

Dönem	Önerilen gün	Gerekçe	Not
Şevval ayı	Bayram sonrası ilk günler	Borç kısa sürede kapanır	Hanefî’de önce kaza, sonra nafile tavsiye edilir
Pazartesi ve Perşembe	Haftada iki gün	Düzenli sürdürmek kolay	Nafile oruç sevabı da kazanılır
Eyyâm-ı bîd (13-14-15)	Her ay üç gün	Ayların belirli günleri	Kaza niyeti ile tutulabilir
Recep, Şâban	Kalan borç varsa	Ramazan’a yakın tamamlama	Son hafta sıkışıklığı önlenir
Kış aylarının kısa günleri	Tercihen kış	Gün kısa, oruç kolay	Yaz Ramazanı sonrası avantaj

Örneğin altı günlük borcu olan bir kadın, Şevval’in ilk haftasında üç gün, ikinci haftada iki gün, üçüncü haftada bir gün tutarak borcunu bir ay içinde bitirebilir. Takvimi telefona veya ajandaya işlemek unutmayı önler. Kaza orucunun ardışık olması şart değildir; ayrı günlere yayılması yeterlidir. Kaza ve nafile oruç ilişkisi için kaza borcu olan nafile oruç tutabilir mi yazısına bakılabilir.

Geciktirmenin hükmü: mezhep farkları

Hanefî mezhebinde kaza borcunun bir sonraki Ramazan’a kadar tamamlanması müstehap olup, geciktirme hâlinde yalnızca kaza gerekir; fidye gerekmez. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde ise özürsüz geciktirme durumunda kaza ile birlikte her gün için fidye (bir fakiri doyurma) gerekir. Hastalık, hamilelik, emzirme gibi devam eden özürler varsa geciktirme sorumluluk doğurmaz. Bu konunun ayrıntıları için kaza orucu geciktirme ve mezhep farkları yazısı okunabilir. Fidye hakkında bilgi için fidye kimler verebilir yazısına başvurulabilir.

Gebelik, emzirme ve ardışık Ramazanlar

Adet borcu varken hamile kalan veya emzirmeye başlayan kadın, bu özürlü dönemin bitmesini bekleyebilir. Hamile ve emzikli kadınların orucu için hamile ve emziren kadının orucu yazısındaki hükümler uygulanır. Üst üste geçen birkaç Ramazan’ın borcu birikmişse, en eski borçtan başlanır; niyette “Ramazan kazası” demek yeterlidir, hangi yılın olduğunu belirtmek gerekmez. Adet geciktirici ilaç konusunda hekime danışmak ve dinî hükmü öğrenmek için adet geciktirici hap kullanarak oruç tutmak yazısına bakılabilir.

Uygulama için adımlar

1. Borcu belirleyin. Kaç gün oruç tutulmadığını yazın.
2. Takvim oluşturun. Haftalık ya da aylık plan yapın.
3. Geceden niyet edin. Sabah ezanından önce “kaza orucuna niyet ettim” deyin.
4. Sahur yapın. Sünnet olduğu gibi gün boyu dayanmayı kolaylaştırır.
5. Tamamlanınca kaydı kapatın. Borcu bitirdiğinizi not edin.

Uygulamada kuşku doğuran bir durum çıkarsa il ya da ilçe müftülüğüne başvurun.

{{SSS}}

Zorlanan kadınlar için pratik öneriler

Yaz aylarında uzun ve sıcak günlerde kaza orucu tutmak zor olabilir; bu durumda borcu serin mevsimlere yaymak mümkündür. Ancak bir sonraki Ramazan’a kadar tamamlama niyetini bırakmamak gerekir. Çocuk bakımı, emzirme veya iş yoğunluğu nedeniyle zorlanan kadınlar, hafta sonlarını veya ilave izin günlerini kaza için ayırabilir. Aile içinde eşin ve çocukların desteği, sahur hazırlığı ve iftar yükünü paylaşmak da kolaylık sağlar. Oruç borcu bulunduğunu unutmamak için telefonda hatırlatıcı kurmak, Şâban ayında kalan günleri tamamlamak için Recep’ten itibaren takvim yapmak etkilidir.

Kaza orucu sırasında çoğu kadın aynı gün içinde nafile oruç sevabı da kazanmak ister. Pazartesi ve Perşembe günleri kaza niyetiyle tutulan oruç, aynı zamanda bu günlerin faziletinden de yararlanır; fakat Hanefî mezhebinde yalnızca kaza niyetiyle tutulur, nafile niyeti ayrıca gerekmez. Aile büyüklerinden gelen “kaza borcu ödenmeden nafile tutulmaz” gibi katı yorumlar mezhebe göre değişir; bu konuda müftülüğe danışmak sağlıklıdır. Önemli olan, borcun ihmal edilmeden ve sağlığı zorlamadan tamamlanmasıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Adet günlerinde tutulmayan oruçlar ne zaman kaza edilir?

Ramazan’dan sonraki herhangi bir günde, tercihen bir sonraki Ramazan’a kadar kaza edilir. Ardışık tutmak şart değildir; Şevval, Zilhicce gibi aylar veya haftalık günlerle yayılabilir.

Kaza orucunu bir sonraki Ramazan’a kadar tutamazsam ne olur?

Hanefî mezhebinde kaza borcu devam eder ve fidye gerekmez; Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde ise özürsüz geciktirme hâlinde kaza yanında fidye de gerekir. Bu konuda Diyanet’in görüşü Hanefî çizgidedir.

Kaza orucuna niyet ne zaman edilir?

Kaza orucunda niyetin geceden yapılması gerekir; Hanefî mezhebinde sabah ezanından önce niyet edilmesi şarttır. Gün içinde niyet etmek nafile oruç için geçerli olur, kaza için olmaz.

Adet nedeniyle bozulan oruç için kefaret gerekir mi?

Hayır. Adet bir özürdür; kadın oruç tutamaz ve borcunu yalnızca kaza eder. Kefaret, kasten ve özürsüz bozulan Ramazan orucu için söz konusudur.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 22 Ağustos 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Hayz ve Savm; Müslim, Hayz (Hz. Âişe: "Bize orucu kaza etmek emrolunurdu, namazı kaza etmek emrolunmazdı"); Bakara 2/184-185; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kaza" ve "Hayız" maddeleri; Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu (diyanet.gov.tr)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →