Regl Döneminde Oruç ve Ramazanda Kadınların Durumu

Hayız (regl) ve nifas (lohusalık) hâlindeki kadın oruç tutmaz ve namaz kılmaz. Tutamadığı oruçları sonradan kaza eder; kılamadığı namazları ise kaza etmez. Bu hüküm, Peygamber Efendimiz zamanından beri bilinir ve dört mezhepte ortak kabul edilir.

Hükmün dayanağı

Bakara Suresi’nin 222. ayeti hayız hâlini bir “ezâ” yani rahatsızlık olarak nitelendirir ve bu dönemde cinsel ilişkiden uzak durulmasını emreder. Hayız döneminde ibadet hükümleri ise sünnetle belirlenmiştir. Hz. Âişe, hayız dönemlerinde tutamadıkları oruçları kaza etmekle emrolunduklarını, namazı kaza etmekle emrolunmadıklarını bildirir (Buhârî, Hayız; Müslim, Hayız).

Bu durumun hikmeti konusunda fıkıhçılar, namazın günde beş kez tekrarlanması nedeniyle kazasının güçlük doğuracağını, orucun ise yılda bir ay olduğu için telafisinin kolay olduğunu belirtmişlerdir. Asıl dayanak ise nasların kendisidir; ibadetlerde hikmet aranır, ancak hüküm hikmetle sınırlandırılmaz.

Hayız ve nifas süreleri

Hanefî fıkhında hayız süresi en az üç gün, en çok on gün olarak kabul edilir. Nifas ise doğumdan sonra gelen kanamadır ve en çok kırk gündür; kanama bundan önce kesilirse kadın temizlenmiş sayılır. Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde sürelerde farklılıklar vardır. Örneğin Şâfiîlerde hayızın en az süresi bir gün bir gece, en çok on beş gündür.

Türkiye’de uygulamada Diyanet, Hanefî ölçüsünü benimsemekle birlikte, kadınların kendi âdet alışkanlıklarını esas almalarını önerir. Süreler konusunda tereddüt yaşayan kadınlar, bir ilahiyatçıya ya da il/ilçe müftülüğüne danışmalıdır.

Günün ortasında başlayan veya biten hayız

Oruçlu iken gün içinde, hatta iftara çok az kala hayız başlarsa, o günün orucu bozulmuş olur ve kaza edilir. Kadın o gün için yeme-içmeye devam edebilir. Fecirden (imsak vaktinden) önce hayız kesilmişse, kişi gusül abdesti almamış bile olsa o gün için oruç tutabilir. Çünkü hayızdan temizlenmek, niyet ve imsak için yeterlidir; gusül ise namaz için şarttır.

Fecirden sonra hayız kesilirse, o günün orucu geçerli olmaz ve kaza gerekir. Hanefî mezhebi, bu durumdaki kadının gün boyunca oruç tutanlara benzemesini (teşebbüh) öğütler: Yani gün boyunca açıkça yeme içme yapmaz, ama o günün orucunu kaza eder.

Kaza orucu nasıl tutulur?

Hayız veya nifas nedeniyle tutulamayan oruçlar, Ramazan’dan sonra, ardışık olma şartı olmadan kaza edilir. Gelecek Ramazan’a kadar yapılmaları iyidir; gecikme sebebi varsa ertelenebilir, ancak sebepsiz geciktirmek hoş karşılanmaz. Bu konu kaza orucunun zamanı yazısında ele alınmıştır. Nafile oruç tutmak isteyen kadınlar için de aynı kaza ilkesi geçerlidir; bu hususta kaza borcu olanın nafile oruç tutması yazısına bakılabilir.

Hayız döneminde Ramazan’dan mahrum kalmak, kadını manevi anlamda da dışarıda bırakmaz. Bu dönemde zikir, dua, Kur’an’ı dinlemek, sadaka vermek ve iyilik yapmak serbesttir. Mushafa dokunmadan hafızadan Kur’an okumak ise mezhepler arasında farklılık gösteren bir konudur; Hanefî mezhebi hayızlı kadının Kur’an okumasını mekruh, Mâlikî mezhebi ise caiz görür.

İlaçla hayzı geciktirmek

Bazı kadınlar Ramazan’da oruç tutabilmek amacıyla adet geciktirici ilaç kullanmak ister. Bu ilaçların dinî hükmü ve sağlık boyutu adet geciktirici hap kullanarak oruç tutmak yazısında anlatılmıştır. Kadınların hayız döneminde tuttuğu orucun geçerli olmadığını da unutmamak gerekir; bu dönemde oruç tutmak kerahetle değil, hükmen geçersizlik ile ilgilidir.

Genç kızların ilk adet deneyimi hakkında bilgilendirilmesi için ergenlik çağında oruç sorumluluğu yazısı kaynak olabilir.

Lohusalık ve hamilelikte durum

Nifas, yani doğum sonrası kanama sürecinde de oruç tutulmaz. Kanama kırk günden önce kesilirse kadın gusül alır ve ibadetlerine devam eder. Kırk günü aşan kanama ise Hanefî mezhebine göre istihâza (hastalık kanaması) sayılır ve ibadete engel olmaz. Hamilelikte hayız kanaması gelmediği kabul edilir; bu dönemdeki kanamalar için hekim ve ilahiyat uzmanına danışılması en sağlıklısıdır.

İstihâza yani ibadete engel olmayan kanama durumunda kadın oruç tutar ve namaz kılar. Bu ayrım, kadınların ibadet düzenini korumak bakımından önemlidir. Düzenli bir takvim tutmak, geçmiş ayların hayız günlerini bilmeye ve kaza borcunu doğru hesaplamaya yardımcı olur.

Kaza borcunun hesaplanması

Ramazan sonunda kaç gün oruç tutulamadığı kolayca hesaplanır. Kadınların bir kısmı bu günleri Şevval ayında tutar; böylece bir sonraki Ramazan’a kadar vakit kalır. Kaza ile birlikte altı gün Şevval orucunu tutmak isteyenler için Şevval orucunun ayrı ayrı tutulması meselesi bilinmelidir. Kaza borcu, nafile oruçtan önce gelir; fakat bu sıra konusunda mezhepler arasında yorum farkları vardır.

Hastalık veya hamilelik nedeniyle kaza gecikmişse, mazeret devam ettiği sürece sorumluluk ertelenmiş olur. Ancak mazeret bittikten sonra kaza borcunu geciktirmemek güzeldir. Her kadın kendi kaza günlerini bir deftere yazarak takip edebilir; böylece unutulan günlerin telafisi kolaylaşır.

Sıkça Sorulan Sorular

Regl döneminde oruç tutulur mu?

Hayır. Hayız hâlinde oruç tutulmaz; tutulamayan günler Ramazan’dan sonra kaza edilir.

Hayızlı kadın namazı kaza eder mi?

Hayır. Hayız ve nifas döneminde kılınamayan namazların kazası gerekmez.

İftara az kala adet olursam orucum geçerli mi?

Hayır. O günün orucu geçersiz olur ve kaza edilir.

Sabaha doğru temizlenirsem oruca niyet edebilir miyim?

Fecirden önce temizlenmişseniz niyet edip oruç tutabilirsiniz. Gusül ise namaz için gereklidir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 2 Haziran 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Hayız; Müslim, Hayız (Hz. Âişe rivayeti); Kur'an-ı Kerîm, Bakara Suresi (2/222); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hayız" ve "Nifas" maddeleri; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (İbadetler)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →