Boşanmış Kadının Çocukları Görme Hakkı

Boşanmış kadın, velayet kendisinde olmasa bile çocuklarını görme ve onlarla ilişki kurma hakkına sahiptir. Bu hak, silâ-i rahim ve çocuğun anne şefkatine ihtiyacı ilkelerine dayanır; engellenmesi dinen ve hukuken yanlıştır. Görüşme düzeni çocuğun yararı gözetilerek belirlenir.

Anne ve Çocuk Bağının Değeri

İslam, anneye büyük bir değer verir. Bir sahabi, “Ey Allah’ın Resûlü! İyi davranmama en layık kimdir?” diye sorduğunda Peygamber Efendimiz üç kez “Annen” cevabını vermiş, dördüncüde “Babandır” buyurmuştur (Buhârî, Müslim). Anne ile çocuk arasındaki bağın boşanma ile kopması düşünülemez. Hıdâne hadisinde de annenin çocuğa şefkati vurgulanır: “Sen evlenmedikçe onun üzerinde daha çok hak sahibisin” (Ebû Dâvûd). Çocuğun anne şefkati ve ilgisine ihtiyacı, yaşına ve gelişimine göre hem duygusal hem fiziksel olarak devam eder. Bu sebeple annenin çocuğunu görmesi, yalnızca onun hakkı değil, çocuğun da hakkıdır.

Velayet ve Görüşme Hakkı Ayrımı

Fıkhî düzende küçük çocuğun bakım hakkı genellikle anneye, hukuki temsil ve nafaka sorumluluğu babaya aittir. Çocuk babanın yanında büyüyorsa (örneğin yaş ilerlediğinde ya da anne hıdâne şartlarını yitirdiğinde), anne çocuğu görme hakkını kaybetmez. Fakihler, çocuğun anne ve babayı ziyaret edebilmesi, gerektiğinde onların yanında kalabilmesi gerektiğini belirtir. Türk Medeni Kanunu’nda da velayet kendisine verilmeyen eş, çocukla kişisel ilişki kurma hakkına sahiptir. Hâkim, bu ilişkinin gün, saat ve yerini çocuğun yararına göre düzenler. Velayet ve hıdâne ayrıntıları için boşanmada çocukların velayeti ve hıdâne hakkı yazısı okunabilir.

Silâ-i Rahim ve Çocuğun Akrabalarıyla İlişkisi

Silâ-i rahim, akraba bağlarını korumak demektir. Peygamber Efendimiz, “Akrabalık bağını kesen cennete giremez” buyurmuştur (Buhârî, Müslim). Çocuğu anne ve onun akrabalarından koparmak, bu bağın kesilmesine yol açar. Boşanma sonrası taraflar arasındaki kırgınlık, çocuk üzerinden intikam alma aracına dönüşmemelidir. Çocuğun anneanne, dayı, teyze gibi akrabalarla görüşmesi de onun hakkıdır. Bu bağların korunması, çocuğun kimlik duygusunu ve psikolojik sağlığını güçlendirir. Zira çocuklar, her iki tarafın sevgisine sahip olduğunu hissettiğinde daha sağlıklı gelişir.

Görüşme Engellenirse

Kimi zaman velayeti elinde bulunduran taraf, diğer ebeveynin çocuğu görmesini engelleyebilir. Bu davranış dinen zulümdür ve çocuğa da zarar verir. Kur’an’da “Hiçbir anne çocuğu yüzünden, hiçbir baba da çocuğu yüzünden zarara uğratılmasın” (Bakara, 2/233) buyrulur. Bu ayet, çocuk üzerinden tarafların birbirine zarar vermesini yasaklar. Hukuken ise görüşme düzenine uymayan tarafa karşı icra yoluyla zorlama, disiplin hapsi ve velayet değişikliği gibi yaptırımlar uygulanabilir. Anne, bu gibi durumlarda aile mahkemesine başvurmalı, delilleri toplamalı ve bir avukattan destek almalıdır. Dinî yönden tereddüt halinde müftülükten görüş alınabilir.

Çocuğu Doldurmamak ve Karşı Tarafı Kötülememek

• Çocuğun yanında diğer ebeveyni kötülememek.
• Çocuğu haberci veya casus olarak kullanmamak.
• Görüşme günlerinde çocuğu suçluluk duygusuna sürüklememek.
• Çocuğun sevgi duygusunu paylaşmasına saygı göstermek.
• Nafaka ve görüşme meselelerini birbirine bağlamamak (nafaka ödenmediği için görüşmeyi engellemek, görüşme yapılmadığı için nafakayı kesmek gibi).

Bu ilkeler, çocuğun ruh sağlığını korur. Çocukların boşanma sürecinde yaşadığı çatışmalar, ilerleyen yıllarda güven ve ilişki sorunlarına yol açabilir.

Anne Yeniden Evlenirse

Anne yeniden evlense bile çocuğu görme hakkı devam eder. Çocuk annenin yanında kalıyorsa, hıdâne hakkı fıkhî açıdan düşebilse de, çocuğun yararı ve hâkim kararı belirleyici olur. Çocuk babada kalıyorsa, annenin yeniden evlenmesi görüşme hakkını ortadan kaldırmaz. Yeni eşin çocuğa karşı sevgi ve saygıyla yaklaşması, çocuğun uyumunu kolaylaştırır. Üvey ebeveyn ilişkileri için ikinci evlilik ve üvey çocuklarla ilişki yazısı okunabilir. Eşlerin evlilik sonrası mali hakları için ise boşanma sonrası mehir ve nafaka hakkı yazısına bakılabilir.

Çocuğun Dinî ve Ahlaki Gelişimi İçin İşbirliği

Ayrılan ebeveynler, çocuğun eğitimi, dinî terbiyesi ve ahlaki gelişimi konusunda ortak bir çizgi benimsemelidir. Aynı çocuğa farklı mesajlar vermek kafa karışıklığı yaratır. Çocuğa namaz, dua ve güzel ahlakı sevdirmek her iki ebeveynin ortak sorumluluğudur. Tatiller, bayramlar ve özel günlerde çocuğun her iki tarafla vakit geçirmesi, ona sevgi ve aidiyet hissi verir. Çocuk eğitimi için çocuk eğitiminde İslami ilkeler yazısına bakılabilir.

Sonuç

Boşanmış kadının çocuklarını görme hakkı hem dinî hem hukuki olarak güvence altındadır. Bu hakkın engellenmesi, silâ-i rahmi kesmek ve çocuğa zulmetmektir. Anne babanın kırgınlıklarını çocuğa yansıtmaması, ortak sorumlulukla hareket etmesi ve çocuğun yararını her şeyin önünde tutması gerekir.

Görüşme Düzeninin Pratik Boyutu

Mahkemeler genellikle küçük yaştaki çocuklar için hafta sonu, bayram ve yaz tatili gibi dönemleri kapsayan bir kişisel ilişki düzeni belirler. Çocuk çok küçükse görüşmeler kısa ve sık olabilir; büyüdükçe geceleme ve tatil birlikteliği devreye girer. Ebeveynlerin teslim ve alma anlarında çocuğun yanında tartışmaması, zamanlamaya uyması ve çocuğun ihtiyaçlarını (okul, ilaç, kıyafet) karşılıklı bildirmesi önemlidir. Anne uzak bir şehirde yaşıyorsa, telefon ve görüntülü konuşma gibi araçlar da bağı sürdürmeye yardımcı olur. Çocuğun yaşı ve görüşü de dikkate alınır; ayırt etme gücü kazanmış bir çocuğun duygularına saygı gösterilmesi gerekir. Bu düzenin esnek ve işbirliğine açık yürütülmesi, mahkeme yoluna gitme ihtiyacını azaltır.

Annenin Ruhsal Yükü ve Toplumsal Destek

Çocuklarından ayrı kalan anneler yoğun özlem, suçluluk ve toplumsal yargı yaşayabilir. Böyle bir kadını yargılamak yerine desteklemek, dinî ve insani bir sorumluluktur. Peygamber Efendimiz, “Merhamet etmeyene merhamet edilmez” buyurmuştur (Buhârî, Müslim). Anne, çocuğuyla kalan zamanı en verimli şekilde değerlendirmeli, ona sevgi, dua ve güvenli bir ortam sunmalıdır. Gerekirse psikolojik destek almak da meşrudur. Çocuğun ilerde annesine duyduğu bağlılık, kısa ama kaliteli ve istikrarlı zaman paylaşımıyla güçlenebilir. Ayrıca baba ve aile büyüklerinin bu süreçte annenin rolünü küçümsememesi gerekir.

Sonuç olarak çocuğun iki ebeveyniyle sağlıklı ilişki kurması, onun en temel haklarındandır. Ebeveynler arasındaki ayrılık, çocuğun sevgi kaynaklarından birini kaybetmesine dönüşmemelidir. Her iki taraf da bu sorumluluğu hatırlayıp olgunlukla hareket ettiğinde, çocuk ayrılığın yaralarını çok daha hafif atlatır.

Sıkça Sorulan Sorular

Boşanmış anne çocuklarını görebilir mi?

Evet. Velayet kimde olursa olsun anne ve baba çocukla ilişki kurma hakkına sahiptir. Bu hak engellenemez.

Çocuk babada kalıyorsa anne ne yapmalı?

Mahkemece belirlenen kişisel ilişki düzenine göre çocuğu görür; düzene uyulmazsa hukuki yollara başvurabilir.

Görüşme engellenirse dinen durum nedir?

Silâ-i rahmin kesilmesi ve çocuğa zarar vermek günahtır. Çocuğun anne ya da babasından koparılması dinen hoş karşılanmaz.

Çocuğu diğer ebeveyne karşı doldurmak caiz mi?

Hayır. Bu davranış hem çocuğa zulüm hem ahlaka aykırıdır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 20 Ekim 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hadâne" ve "Sıla-i Rahim" maddeleri; Ebû Dâvûd, Talâk (hıdâne hadisi); Buhârî ve Müslim, Edeb (sıla-i rahim hadisleri); Türk Medeni Kanunu, velayet ve kişisel ilişki hükümleri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →