Evlilikte Şiddet ve Kadının Korunması

İslam, evlilikte şiddeti onaylamaz; kadına zarar vermek, onu hakaret veya dayakla aşağılamak haramdır. Peygamber Efendimiz hayatı boyunca eşlerine el kaldırmamış, “Sizin en hayırlınız, ailesine karşı en hayırlı olanınızdır” buyurmuştur. Şiddet gören kadın, dinen ve hukuken korunma hakkına sahiptir.

İslam’ın Aile Anlayışı: Merhamet ve Sükûnet

Kur’an-ı Kerim evliliği sevgi, merhamet ve huzur üzerine kurar: “O’nun âyetlerinden biri de, kendileriyle huzur bulasınız diye size kendi cinsinizden eşler yaratması ve aranızda sevgi ve merhamet var etmesidir” (Rûm, 30/21). Bu temel ilke, şiddete yer bırakmaz. Nisâ 19. ayette de “Onlarla maruf (güzel) şekilde geçinin” emri verilir. Eşlere kötü davranmak, ayet ve hadislerin ruhuna aykırıdır. Ayrıca zulüm, İslam’da en ağır günahlardan biridir; kıyamet günü zalimin hesaba çekileceği bildirilmiştir. Evlilik hakları için evlilikte kadının hakları yazısına bakılabilir.

Peygamber Efendimiz’in Örnek Davranışı

Hz. Âişe’den rivayet edilir: “Rasûlullah (s.a.v.) hiçbir zaman ne bir hizmetçisine ne de bir kadına vurmuştur; Allah yolunda cihad dışında eliyle hiçbir şeye vurmamıştır” (Müslim). Peygamber Efendimiz eşlerinin kıskançlık, kırgınlık ve itirazlarını sakinlikle karşılamış, onlarla şakalaşmış, yarışmış, evde yardım etmiştir. Bir hadisinde “Mü’min kadına buğz etmesin; bir huyundan hoşlanmazsa, diğer bir huyundan hoşlanır” buyurmuştur (Müslim). Bu tutum, aile içinde sabır ve merhametin ölçüsünü verir. Şiddet, bu örnekle bağdaşmaz.

Nisâ 34 ve “Darb” Meselesi

Nisâ Suresi’nin 34. ayetinde itaatsizlik (nüşûz) endişesi olan kadınlara öğüt verme, yataklarını ayırma ve “darb” etme sıralaması geçer. Klasik tefsirlerde “darb”, çoğunlukla hafif, sembolik ve yaralamayan bir uyarı (miswak ile dürtmek gibi) olarak yorumlanmıştır. İbn Abbas gibi sahabe ve sonraki müfessirler, bu uygulamanın yüze vurmayı, iz bırakmayı ve acı vermeyi içermediğini söylemiştir. Peygamber Efendimiz de “Böyle yapanlar sizin en hayırlılarınız değildir” buyurmuş (Ebû Dâvûd, İbn Mâce), şiddetin hoş karşılanmadığını belirtmiştir. Çağdaş Türkiye’de Diyanet ve ilahiyat çevreleri, günümüzde fiziksel şiddetin hiçbir şekilde meşru olmadığını vurgular. Ayetin tam yorumu için Nüşûz ayeti Nisâ 34’ün doğru anlaşılması yazısına bakılabilir.

Şiddetin Türleri

• Fiziksel şiddet: Vurma, itme, yaralama gibi bedensel zarar.
• Psikolojik şiddet: Hakaret, aşağılama, tehdit, sürekli eleştiri.
• Ekonomik şiddet: Parayı kontrol etme, çalışmaya engel olma, nafakayı kesme.
• Cinsel şiddet: Rıza dışı zorlama.
• Dijital şiddet: Takip, izleme ve mahrem görüntüleri tehdit olarak kullanma.

Hepsi dinen yasaktır ve hukuken suçtur. İslam’ın “zarar vermek yoktur” ilkesi (İbn Mâce, Ahmed b. Hanbel) bunların tamamını kapsar.

Kadının Korunması İçin Yasal Yollar

Türkiye’de 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, şiddet mağduru kadınlara koruma kararı, uzaklaştırma ve sığınma evi gibi imkânlar sunar. Acil durumlarda 112 Acil Çağrı Merkezi, 155 Polis İmdat ve 183 Sosyal Destek Hattı (ALO 183) aranabilir. Ayrıca Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM) destek verir. Kadın, savcılığa veya aile mahkemesine başvurarak tedbir isteyebilir. Boşanma talebinde bulunmak da hakkıdır. Bu imkânları kullanmak, dinen de meşrudur; çünkü nefsin ve canın korunması İslam’ın temel maksatlarındandır.

Dinî Açıdan Boşanma ve Ayrılık

Şiddetin devam ettiği ve ıslah umudunun kalmadığı durumlarda kadın, ayrılık talep edebilir. Fakihler, ağır zarar ve kötü muameleyi (şikak ve darar) kadının hâkime başvurması için geçerli sebep sayar. Mâlikî mezhebi bu konuda daha geniş yorumlar yapar. Sabır tavsiyesi, kadının canını ve onurunu tehlikeye atacak bir ısrar anlamına gelmez; Kur’an “Hakemler gönderin” (Nisâ, 4/35) diyerek çözüm yolunu gösterir. Boşanma yolları için kadının boşanma hakkı ve mahkemede boşanma ile dinî boşanma yazılarına bakılabilir.

Şiddet Uygulayan Eşe Yaklaşım

Şiddet uygulayan kişinin öfke kontrolü, bağımlılık veya ruhsal sorunları gibi nedenleri olabilir; ancak bunlar mazeret değildir. Dinî açıdan zulüm yapan kişi tövbe etmeli, mağdurun hakkını ödemeli ve davranış değişikliği için profesyonel destek almalıdır. Aile büyüklerinin ve din görevlilerinin arabuluculuğu, kadının güvenliği sağlandıktan sonra düşünülebilir; kadının güvenliğini riske atarak “barışmaya zorlamak” yanlıştır. Öfke yönetimi, Peygamber Efendimiz’in tavsiyeleri çerçevesinde öğrenilebilir: “Güçlü, öfkelendiğinde nefsine hâkim olandır” (Buhârî, Müslim). Eşlerin ilişkisini onarmak için eşler arasındaki küslük ve barıştırma yolları yazısı okunabilir.

Toplumun ve Çevrenin Sorumluluğu

Şiddet gören kadını “sabret”, “evin bereketi kaçar” diyerek eve geri göndermek ya da suskun kalmak, şiddetin devamına katkıda bulunur. Komşular, akrabalar ve din görevlileri, mağdura destek olmalı, gerektiğinde yetkili makamlara yönlendirmelidir. Peygamber Efendimiz “Zalime de mazluma da yardım et” buyurmuş; zalime yardımın onu zulümden alıkoymak olduğunu belirtmiştir (Buhârî). Bu ilke aile içi şiddet için de geçerlidir. Ayrıca çocukların şiddete tanık olması kalıcı psikolojik hasara yol açar; bu nedenle koruma tedbirleri çocuklar için de önemlidir.

Sonuç

İslam’ın aile anlayışı, şiddetle değil merhamet ve adaletle şekillenir. Ayetlerin yanlış veya istismar edilerek yorumlanması, dinin özünü zedeler. Evlilikte şiddet yaşayan herkes, dinen ve hukuken korunma hakkına sahiptir. Çözüm; farkındalık, hukuki destek, ruh sağlığı hizmetleri ve toplumun duyarlılığıyla mümkündür.

Şiddetin Döngüsü ve Erken Uyarı İşaretleri

Aile içi şiddet çoğu zaman bir anda ortaya çıkmaz; kıskançlık, kontrol, aşağılama ve izolasyon gibi işaretlerle başlar. Kadının arkadaş ve akrabalarından uzaklaştırılması, parasal bağımsızlığının elinden alınması, sürekli suçlanması ve tehdit edilmesi erken uyarı işaretleridir. Şiddetin ardından özür ve hediyelerle gelen “balayı” dönemi ise döngüyü sürdürür. Bu işaretleri tanımak ve çevreden destek istemek, erken müdahale için önemlidir. Dinî açıdan da bu davranışlar “maruf ile geçinme” emrine aykırıdır. Kadınlar ve yakınları, bu tür işaretleri küçümsememeli, gerektiğinde uzman desteği almalıdır.

Mağdurun Manevi Desteği

Şiddet gören kadın çoğu zaman suçluluk ve utanç duygusu yaşar; “Ben sabırsızım”, “Ben yanlış yaptım” gibi düşüncelere kapılabilir. İslam, mazlumun duasının makbul olduğunu ve Allah’ın zalimden hesap soracağını bildirir. Mağdurun kendini suçlamaması, sabırla birlikte güvenliğini sağlama sorumluluğunu da üstlenmesi gerekir. Sabır, zulme boyun eğmek değil, çözüm ararken metanetli olmaktır. Aile, arkadaş, din görevlisi ve psikolog desteği, bu süreçte iyileşmeye yardım eder.

Sıkça Sorulan Sorular

İslam eşe şiddeti onaylar mı?

Hayır. Peygamber Efendimiz hayatında hiçbir kadına el kaldırmamıştır ve eşlere güzel davranmayı emretmiştir. Şiddet İslam ahlakıyla bağdaşmaz.

Nisâ 34’teki “dövmek” ifadesi nasıl anlaşılmalı?

Ayetin birçok müfessirce sınırlı ve sembolik, iyileştirici amaçlı yorumlandığı, zarar verici, yaralayıcı ve aşağılayıcı şiddetin yasak olduğu belirtilir. Çağdaş Diyanet yaklaşımı şiddeti reddeder.

Şiddet gören kadın ne yapabilir?

Güvenli bir yere sığınabilir, 112, 155 veya ALO 183 hatlarına başvurabilir, 6284 sayılı Kanun’dan yararlanabilir.

Şiddet boşanma sebebi midir?

Evet. Hem fıkıhta (zarar ve darar ilkesi) hem Medeni Kanun’da (pek kötü muamele) boşanma sebebidir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 12 Haziran 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Şiddet" ve "Nüşûz" maddeleri; Kur'an-ı Kerim, Nisâ Suresi (4/19, 4/34-35); Müslim, Fezâil (Peygamber'in kimseye elini kaldırmadığı rivayeti); Buhârî, Nikâh

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →