Evlilikte Yemin ve Talaka Bağlı Yemin

Talaka bağlı yemin, boşamayı bir şarta bağlayan (“Şunu yaparsam karım boş olsun”) sözlerdir. Çoğunluğa göre şart gerçekleşince talak vaki olur; İbn Teymiyye ve bazı çağdaş âlimler ise bunu yemin hükmünde sayıp kefaret öngörür. Bu söz, ağır sonuçlar doğurduğu için kaçınılmalıdır.

Yemin ve Talak: Kavramlar

Yemin, Allah’ın adı veya sıfatıyla bir işi yapmaya ya da yapmamaya söz vermektir. Talak ise evlilik bağının sona erdirilmesidir. İkisinin birleştiği “talaka bağlı yemin” (ta’lîk-i talâk), toplumumuzda “Şunu yaparsam boş olsun” şeklinde ortaya çıkar. Bu söz, çoğu zaman öfke veya kararlılık göstermek için kullanılır; fakat ağır sonuçlar doğurabilir. Kur’an, yeminlerin yerine getirilmesini önemser: “Yeminlerinizi bozmayın” (Nahl, 16/91), fakat kasten yapılan yeminlerin bozulması durumunda kefareti de öngörür (Mâide, 5/89). Talak ise Allah’ın helal kıldığı fakat en sevimsiz bulduğu işlerden biri olduğu için, bunun yemin konusu yapılması doğru değildir.

Talak Yeminin Türleri

• Şarta bağlı talak: “Eve girersen boşsun” gibi bir şartın gerçekleşmesine bağlı talak.
• Zamana bağlı talak: “Yarın boşsun” gibi bir zamana bağlanan talak.
• Yemin kastıyla söylenen talak: Kişinin talak niyetinden çok bir şeyi yapma veya yapmama kararlılığını vurguladığı sözler.
• Peşin talak: Şartsız, hemen gerçekleşen talak.

Hükümler bu ayrıma göre değişir. Peşin talak için talak nasıl gerçekleşir yazısına bakılabilir.

Çoğunluğun Görüşü

Dört mezhebin çoğunluğu, şarta bağlanan talakın şart gerçekleştiğinde vaki olacağını söyler. Hanefî mezhebi, “Şunu yaparsam karım boş olsun” diyen kişi o şeyi yaparsa talakın gerçekleşeceğini, niyetin yemin olması halinde bile hükmün değişmediğini belirtir; çünkü talak sözcüğü sarihtir ve şart gerçekleştiğinde etkisini gösterir. Bu görüş, cümlenin lafzına bağlılığa dayanır. Ancak uygulamada, kişinin birçok kez bu tür yeminler etmesi halinde ağır zorluklara yol açar ve eşlerin evlilik hayatını belirsiz hale getirir.

İbn Teymiyye ve İbn Kayyim’in Görüşü

İbn Teymiyye ve öğrencisi İbn Kayyim, ta’lîk-i talakı iki kısma ayırır: Kişinin talakı gerçekten istediği ve şartın gerçekleşmesi halinde boşamayı kastettiği durumlar (ta’lîk-i şart) ve kişinin sadece bir şeyi yapmaktan veya yapmamaktan kaçınmak için yemin kastıyla söylediği durumlar. İkinci durumda, bu söz talak değil yemin hükmündedir; şart gerçekleşirse talak vaki olmaz, yemin kefareti gerekir. Bu görüş, sahabeden bazılarına nispet edilen rivayetlere dayandırılır. Mısır’da 1929 tarihli kanun da yemin kastıyla yapılan talaka bağlı yeminlerde talakın vaki olmayacağına hükmetmiştir. Çağdaş fetva kurumlarından bir kısmı, mağduriyeti önlemek için bu görüşü tercih eder.

Niyet ve Sözün Kullanılış Amacı

Bu konuda niyet çok önemlidir. Kişi bir şeyi yapmamak için kendisini bağlıyorsa ve gerçekten eşini boşamak istemiyorsa, bu söz yemin kastına yakındır. Eğer kişi gerçekten “bunu yaparsan seni boşarım” diye eşini tehdit ediyor ve boşamayı da kasdediyorsa talak niyeti vardır. Durumun hangi grupta olduğuna dair hüküm, kişinin niyeti, cümle ve ortam göz önünde bulundurularak müftü tarafından verilir. Bu nedenle, sözün şartı ve niyet açık bir şekilde anlatılmalıdır. Öfke anında söylenen bu tür sözler için öfkeyle boşamak geçerli mi yazısına bakılabilir.

Yemin Kefareti

Yemin bozulduğunda kefaret gerekir. Mâide Suresi’nde “Allah sizi, yeminlerinizdeki kasıtsız sözlerden dolayı sorumlu tutmaz; fakat bilerek bağladığınız yeminlerden sorumlu tutar. Bunun kefareti, ailenize yedirdiğinizin orta hâlisinden on yoksulu doyurmak, yahut onları giydirmek, yahut bir köle azat etmektir. Bunlara gücü yetmeyen üç gün oruç tutar” (5/89) buyrulur. Günümüzde köle azadı mümkün olmadığından, on fakiri bir öğün doyurmak veya giydirmek ya da üç gün peş peşe oruç tutmak esastır. Yeminin hangi türden olduğuna göre müftü görüşü almak önemlidir.

Dikkat Edilecek Hususlar

Eşler arasında tartışma sırasında “Seni boşarım”, “Şunu yaparsan boşsun” gibi tehdit içerikli sözler kullanmaktan kaçınmak gerekir. Bu sözler hem eşin güvenini sarsar hem de dinî açıdan ağır sonuçlar doğurabilir. Kişi bu tür bir söz söylemişse, sakin bir şekilde durumu hatırlamalı, söylediği sözü ve şartı not etmeli, niyetini düşünmeli ve en kısa sürede müftülüğe başvurmalıdır. Şüphe halinde eşler cinsel ilişkiden önce fetva almalıdır. Ayrıca bu tür yeminlerin sık sık tekrarlanması, kişinin eşini tehdit aracı olarak kullandığını gösterir; bu da zulüm kapsamında değerlendirilebilir. Evlilikte iletişim için eşler arasındaki küslük ve barıştırma yolları yazısı okunabilir.

Sonuç

Talaka bağlı yemin, fıkıhta tartışmalı ve hassas bir konudur. Çoğunluk şart gerçekleştiğinde talakı kabul ederken, bir kısım âlim yemin kefaretini yeterli bulur. Kişi, böyle bir söz söylemişse niyet ve şartları açıkça anlatarak müftülükten fetva almalıdır. En doğrusu, ailenin geleceğini bu tür sözlere bağlamamak, tartışmaları sakin ve saygılı bir üslupla çözmektir.

Mahkemede ve Hukukta Durum

Türk hukukunda boşanma ancak mahkeme kararıyla gerçekleştiği için, “şunu yaparsam boş olsun” gibi sözlerin hukuki bir sonucu yoktur. Bu sözler yalnızca dinî ve vicdani bir değerlendirme konusudur. Kişi, söyledikten sonra tereddüt yaşıyorsa, eşiyle birlikte yaşamaya devam etmeden önce müftülüğe başvurarak durumunu netleştirmelidir. Böylece hem vicdani rahatlık sağlanır hem de olası haram bir birliktelikten kaçınılmış olur. Mahkemede boşanma ile dinî boşanmanın ilişkisini anlamak için mahkemede boşanma ile dinî boşanmanın ilişkisi yazısı faydalıdır.

Yemin Konusunda Genel Uyarılar

Peygamber Efendimiz, “Kim Allah’tan başkasına yemin ederse şirk koşmuş olur” buyurmuştur (Ebû Dâvûd, Tirmizî). Talakla yemin etmek, bu bakımdan da dikkat edilmesi gereken bir davranıştır. Yeminlerde Allah’ın adı kullanılmalı, boşama gibi ağır sözler yemine alet edilmemelidir. Bunun yanında, yeminleri gereksiz yere çok kullanmak da hoş karşılanmaz. Kur’an “Yeminlerinizi engel yapmayın” (Bakara, 2/224) diyerek, yemin yüzünden hayır işlerden geri durulmamasını öğütler. Yemini bozmak daha hayırlı ise, bozup kefaret ödemek tavsiye edilir (Buhârî, Müslim). Bu çerçevede zıhar ve ila gibi cahiliye boşamaları yazısı, yeminle ilgili diğer hükümler için fikir verebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Talaka bağlı yemin nedir?

“Şunu yaparsam karım boş olsun” gibi talakı bir şarta bağlayan sözlerdir. Fıkıhta “ta’lîk-i talâk” denir.

Bu yemin geçerli midir?

Hanefîler ve çoğunluğa göre şart gerçekleşirse talak gerçekleşir. İbn Teymiyye ve bazı âlimler ise bunun yemin hükmünde olduğunu ve yemin kefaretini gerektirdiğini savunur.

Yemin kefareti nedir?

Kasten yapılan yemin bozulursa on fakiri doyurmak veya giydirmek, buna gücü yoksa üç gün oruç tutmaktır (Mâide, 5/89).

Şartı gerçekleşmişse ne yapılmalı?

Durum müftüye anlatılmalı, şart ve niyet açıkça belirtilmelidir; çünkü hükümler mezhebe ve ayrıntıya göre değişir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 25 Mayıs 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Yemin" ve "Ta'lîk-i Talâk" maddeleri; Kur'an-ı Kerim, Mâide Suresi (5/89) ve Bakara Suresi (2/225); Merginânî, el-Hidâye; İbn Teymiyye ve İbn Kayyim (ta'lîk-i talak tartışmaları)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →