Eşlerin Birbirine Hediye ve Harcamaları

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Hediyenin Sevgiye Katkısı
Hibe Hükümleri
Kadının Hediye ve Harcama Hakkı

Eşlerin birbirine hediye vermesi sevgiyi güçlendiren, sünnete uygun güzel bir davranıştır. Karı koca arasında verilen hibe, Hanefîlere göre geri alınamaz. Harcamalarda ise israf ve gösterişten kaçınmak, şeffaflık ve istişare esastır.

Hediyenin Sevgiye Katkısı

Peygamber Efendimiz, “Hediyeleşin, birbirinizi sevin” buyurmuştur (Buhârî, el-Edebü’l-müfred; Beyhakî). Hediye, kalplerdeki kini giderir, sevgiyi artırır. Eşler arasında da küçük sürprizler, ilgi dolu jestler ve karşılıklı armağanlar evlilik bağını güçlendirir. Hz. Peygamber’in eşlerine değer verdiği, onlara hediyeler sunduğu rivayet edilir. Kur’an, mehirle ilgili olarak da kadına bir hediye gönülden verilmesini emreder: “Kadınlara mehirlerini gönül hoşluğuyla verin” (Nisâ, 4/4). Hediyenin değeri maddi büyüklüğünde değil, içtenliğindedir. Bir selam, güzel bir söz ya da küçük bir ikram bile sevgiyi besleyebilir.

Hibe Hükümleri

Hibe, karşılıksız mal vermektir. Hibenin sahih olması için bağışlayanın akıllı ve ergen olması, verilen malın bağışlayana ait olması ve teslim edilmesi gerekir. Hanefî fıkhında karı koca arasındaki hibe, akrabalık bağı nedeniyle geri alınamaz hükmündedir. Peygamber Efendimiz, “Hibesini geri alan, kusmuğuna dönen köpek gibidir” buyurmuştur (Buhârî, Müslim). Dolayısıyla eşlerin birbirine verdiği hediyeler, ayrılık halinde bile kural olarak geri istenmez. Ancak nişan hediyeleri gibi özel durumlarda örf ve hukuki düzenlemeler devreye girer. Mehir ise hibe değil, kadının hakkıdır.

Kadının Hediye ve Harcama Hakkı

Kadın, kendi malı üzerinde tam tasarruf hakkına sahiptir. Eşine, çocuklarına, akrabalarına ve yoksullara hediye ve sadaka verebilir. Peygamber Efendimiz kadınlara hitaben “Ey kadınlar topluluğu! Takılarınızdan da olsa sadaka verin” buyurmuş (Buhârî, Müslim) ve sahabe kadınlar bu çağrıya yüzük ve küpelerini bağışlayarak karşılık vermişlerdir. Bu rivayet, kadının malı üzerindeki hakkının açıkça tanındığını gösterir. Ayrıca kadın, kocasının izni olmadan da makul ölçüde sadaka verebilir; ancak aşırı bağışta koca ve aile hukuku bakımından denge gözetilmelidir. Kadının mal bağımsızlığı için evlilikte ortak mal ve kadının malının bağımsızlığı yazısı okunabilir.

Kocanın Harcamaları ve Cömertlik

Koca, ailesine yaptığı harcamanın sadaka sayıldığı bir hadisle müjdelenir: “Bir Müslümanın ailesine sevap umarak yaptığı harcama sadakadır” (Buhârî, Müslim). Eşine ve çocuklarına cömert davranmak, onları rahat ettirmek, güzel bir ahlak göstergesidir. Aynı zamanda aşırıya gitmemek gerekir. Kur’an’da “Yiyin, için fakat israf etmeyin; çünkü Allah israf edenleri sevmez” (A’râf, 7/31) buyrulur. Mü’minlerin özelliklerinden biri de “harcadıklarında ne israf ne de cimrilik ederler; ikisi arasında orta bir yol tutarlar” (Furkân, 25/67) şeklinde belirtilir. Bu ölçü, hem hediyeleşmede hem günlük harcamada gözetilmelidir.

Harcama Dengesi ve Şeffaflık

Gelir ve gider kalemlerini birlikte planlamak.
Önemli alışverişlerde istişare etmek.
Borçlanma kararlarını ortak vermek.
Kişisel harcamalar için makul bir pay ayırmak.
Birikim ve zorunlu giderler (kira, fatura, eğitim) için öncelik belirlemek.
Hediyeler için bütçeyi zorlamamak, gösterişten kaçınmak.

Bu ilkeler, para yüzünden çıkabilecek tartışmaları azaltır. Daha geniş bilgi için evlilikte para yönetimi ve ortak bütçe yazısı okunabilir.

Gösteriş ve Karşılaştırma Kültürü

Sosyal medya çağında, pahalı hediyeler, doğum günü veya yıldönümü organizasyonları bir yarış alanına dönüşebilir. Bu durum, eşlerin birbirine duyduğu sevgiyi maddiyata indirgeyebilir ve ekonomik baskı yaratabilir. İslam ahlakı, sadeliği ve içtenliği öğütler. Peygamber Efendimiz’in “Kim bir kavme benzemeye çalışırsa onlardandır” (Ebû Dâvûd) uyarısı, taklit ve gösteriş kültürüne karşı dikkatli olmayı hatırlatır. Hediye, maddi imkânlara göre belirlenmeli, borçla yapılan lüks harcamalardan kaçınılmalıdır. Sevgi, değerli şeyler satın almakla değil, ilgi ve zaman ayırmakla ifade edilebilir.

Özel Günler ve Doğru Hediye Anlayışı

Doğum günü, evlilik yıldönümü gibi özel günlerde hediye vermenin dinen yasak olan bir yönü yoktur; ancak bu günleri dinî bir ritüel haline getirmek veya belli kültürlerin dinî bayramlarına özgü uygulamaları taklit etmek uygun değildir. Bayramlarda ve hastalık, evlilik, çocuk doğumu gibi önemli günlerde hediyeleşmek teşvik edilir. Çocuklara bayram harçlığı vermek de bu güzel âdetlerdendir. Hediye verilirken niyet, Allah rızası ve sevgiyi artırma gayesi olmalıdır. Hediyeyi kabul eden kişi, teşekkür etmeli ve karşılık vermeye çalışmalıdır; Peygamber Efendimiz hediyeyi kabul eder ve karşılığını verirdi (Buhârî).

Sonuç

Eşlerin birbirine hediye ve harcamaları, sevgi, saygı ve adaletle şekillenmelidir. Hediyeleşmek sünnete uygun, sevgiyi artıran bir davranıştır; hibe geri alınmaz. Harcamada israf ve gösterişten kaçınmak, şeffaflık ve istişare ile hareket etmek, ailenin huzurunu ve bereketini artırır. Evlilikte kadının hakları ve eşlerin sorumlulukları için evlilikte kadının hakları yazısı da okunabilir.

Hediyenin Niyeti ve Karşılıklılık

Hediye vermede esas olan niyetin halis olmasıdır. Eşe verilen bir hediye, onu memnun etmek ve sevgiyi göstermek amacıyla yapılırsa sevap kazandırır. Karşılık beklemeden vermek, ama karşılık gördüğünde de teşekkür etmek güzel bir ahlaktır. Hediye alan eş, verenin zahmetini ve niyetini küçümsememeli, beğenmediği bir şey olsa bile nazik davranmalıdır. Peygamber Efendimiz bir yemeği beğenmediği zaman bile kusur aramaz, hoşuna gitmezse yemezdi (Buhârî, Müslim). Bu tutum, hediyeleşmede kırıcı olmamanın örneğidir. Ayrıca eşlerin birbirinin ailesine ve yakınlarına da hediye vermesi, aile bağlarını güçlendirir; kayınvalide ve gelin ilişkileri yazısında bu konuya da değinilmiştir.

Borçla Harcama ve Hediye

Hediye ve harcama uğruna borca girmek, aile huzurunu bozar. Peygamber Efendimiz borçtan Allah’a sığınmıştır: “Allahım, günahtan ve borçtan sana sığınırım” (Buhârî, Müslim). Gücü yetmeyen bir kişinin, gösteriş için pahalı hediyeler alması dinen tavsiye edilmez. Maddi imkânlar kısıtlıysa, el emeği, yemek, mektup veya birlikte geçirilen zaman gibi manevi hediyeler tercih edilebilir. Eşler birbirinin ekonomik durumunu anlamalı, beklentilerini buna göre ayarlamalıdır. Özellikle kredi kartı borçları ve taksitli alışverişler konusunda ortak karar alınması, ileride sıkıntı yaşanmasını önler. Gelir farkı olan ailelerde ise evlilikte gelir farkı ve kadının nafaka hakkı yazısı faydalı olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Eşlerin birbirine hediye vermesi sünnet midir?

Hediyeleşmek sevgiyi artıran bir sünnet-i hasene olarak teşvik edilir. Peygamber Efendimiz “Hediyeleşin, birbirinizi sevin” buyurmuştur.

Koca eşine verdiği hediyeyi geri alabilir mi?

Hanefîlere göre karı koca arasındaki hibe geri alınamaz. Hadiste hibe edip geri alanın kusan köpeğe benzetildiği bildirilir.

Kadın kendi parasıyla eşine hediye alabilir mi?

Evet. Kadın mal sahibidir; kendi malından hediye verebilir. Bu bir sadaka ve iyilik sayılır.

Harcamalar konusunda eşler nasıl davranmalı?

Şeffaf, ölçülü ve istişareye dayalı davranmalı; israf ve gereksiz borçtan kaçınmalıdır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 26 Temmuz 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hibe" ve "İsraf" maddeleri; Kur'an-ı Kerim, Nisâ Suresi (4/4, 4/20) ve A'râf Suresi (7/31); Buhârî, Hibe ve Edebü'l-müfred ("Hediyeleşin" hadisi)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →