Bulunmuş Eşya (Lukata) ve Kaybedilen Para

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Lukata hadisi ve temel ilke
Ne zaman almalı, ne zaman bırakmalı?
Bulunan paranın ilanı

Yerde bulunan para veya eşya “lukata” adını alır ve sahibine ulaşana kadar bulanın elinde emanettir. Bulan kişi onu kendi malı gibi harcayamaz; sahibini bulmak için makul bir süre ilan etmek ve ulaşılamazsa mezhebine göre hareket etmek zorundadır. Küçük ve değersiz şeyler istisnadır.

Lukata hadisi ve temel ilke

Hadislerde bulunmuş eşya hakkında soran sahabîye Peygamberimiz, kabının ve bağının özelliklerini tanımasını, bir yıl boyunca ilan etmesini, sahibi çıkarsa vermesini, aksi hâlde kullanmasının serbest olduğunu bildirmiştir (Buhârî, Lukata; Müslim, Lukata). Bu rivayet, hem ilan hem de tanıtıcı özellikleri kaydetme ilkesini koyar. Bulunan şeyin hâlini ve miktarını bilmek, sahibinin gerçek olup olmadığını anlamaya yarar.

Ne zaman almalı, ne zaman bırakmalı?

Âlimler arasında, bulunan şeyi almanın bazen vacip, bazen müstehap, bazen mekruh olabildiği kabul edilir. Almazsanız başkası alacak ve sahibine vermeyecekse almak gerekir. Güvenilir biri bulacak ve sahibine verecekse bırakmak da mümkündür. Kendisinde yönetme gücü olmayan, ilan etmeyi sürdüremeyecek kişinin almaması da görüşlerdendir. Kısacası kişi kendi durumuna göre karar verir; ama aldığı andan itibaren emanet sorumluluğu başlar.

Bulunan paranın ilanı

Bulduğunuz yerin, saatin ve miktarın kaydını alın; mümkünse fotoğraf çekin.
Eşyanın ayırt edici özelliklerini (renk, marka, miktar, içindeki belgeler) not edin ama ilanda hepsini açıklamayın; sahibi bunları söylemeli.
Mahalle, cami, kamu kurumları, çalışma yeri veya sosyal medyada ilan edin; resmî makam varsa teslim edin.
Süre boyunca malı saklayın, harcamayın.

İlan süresi ve sonrası: mezhep görüşleri

Şâfiî fıkhında bir yıl ilan yapılır; sonrasında bulan, malı gerekirse tazminat şartıyla mülk edinebilir. Hanefî mezhebinde ilan süresi malın değerine göre takdir edilir; değerli şeylerde bir yıl, değeri az olanlarda daha kısadır. Süre sonunda sahibi çıkmazsa, bulan zenginse sadaka olarak verir; fakirse kendisi de yararlanabilir. Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde de bir yıl ilan, sonra tasarruf esas kabul edilir. Ortak nokta: sahibi çıkarsa mal ya da bedeli iade edilir.

Küçük ve değersiz şeyler

Bir meyve, bir iğne, bir çöp gibi sahibinin aramayacağı kadar değersiz şeyler ilan gerektirmez; bulan bunları kullanabilir. Ancak “değersiz” sınırı kişiden kişiye değişir; bir dilencinin düşürdüğü bozuk paranın sahibi için değeri yüksek olabilir. Tereddüt hâlinde ilan etmek veya bırakmak daha sağlıklıdır.

Gerçek hayat örnekleri

Market önünde bulunan cüzdan: Kimliği varsa sahibine ulaştırın veya polise teslim edin; içindeki parayı almanız caiz değildir.
Yolda yırtılmış para: Sahibi belli değilse ilan edin veya resmî makama teslim edin; kullanmaya kalkmayın.
Otobüste unutulmuş telefon: Şoföre veya şirkete teslim; telefonu açıp karıştırmak mahremiyet ihlalidir.
Yüzük veya mücevher: Değerli olduğu için ilan süresi uzun tutulur; zamanında sahibine ulaşılamazsa makama teslim güvenli yoldur.

Kayıp sahibi için tavsiyeler

Kayıp eşya fark edilince hemen polise, işletmeye ve çevrede ilan yoluyla duyurulmalıdır. Eşyanın özelliklerini bilen biri çıkarsa kimlik doğrulanır. Bulana ödül vermek zorunlu değildir; ama tavsiye edilir. Emanete ihanet etmeyip iade eden kişi büyük sevap kazanır. Genel çerçeve için doğruluk ve emanet ve kul hakkı rehberlerine bakınız.

Sahibi bulunamayan ve yıllar geçmiş durum

Mağaza, otobüs ve kurum kayıpları

Bir iş yerinde, otobüste, camide veya hastanede bulunan eşya için en uygun yol, o kurumun kayıp eşya birimine teslimdir. Kurum, ilan ve iade sürecini yürütür; bulan kişi de sorumluluğunu yerine getirmiş olur. Teslim alırken bir not veya makbuz istemek, ileride sorun çıkmasını önler. Camide unutulan şeylerde cami görevlisine teslim, özellikle uygundur; çünkü sahibi aynı yere dönüp arayacaktır.

Bulunan paranın niyeti ve vicdani boyutu

İnsan yerde para bulduğunda ilk his sevinç olabilir; ama bu paranın bir sahibi vardır ve belki de çok ihtiyaç duyduğu bir parayı kaybetmiştir. Peygamber ahlakı, böyle bir anda nefisle mücadeleyi gerektirir. Bulan kişinin niyeti, “sahibi çıkarsa vereceğim” diye başlamalıdır; aksi niyet, baştan haksız mal edinme sayılır. Bulduğunu saklayan ve sahibi sorduğunda inkâr eden kişi hem günah işler hem de güvenilirliğini kaybeder. Kaçınılmaz olarak bu durumda ahlaki sınav, kimsenin görmediği yerde dürüst kalabilmektir.

Hayvan ve diğer kayıplar

Kaybolmuş bir hayvanı bulmak da lukata hükümlerine yakın kurallara tabidir: sahibini bulmak için ilan edilir, bakım masrafı gerekiyorsa sahibinden talep edilebilir. Bulduğunuz evcil hayvanın bakımını üstlenmek, sahibi çıkana kadar emanet sorumluluğu taşır. Sahipsiz sokak hayvanlarında ise ayrı bir merhamet ve bakım sorumluluğu söz konusudur.

Benzer sorumluluk için başkasının eşyasını izinsiz kullanmak yazısı da okunabilir.

Yıllar önce bulunup kullanılmış bir mal için tövbe edilebilir: sahibi bulunmaya çalışılır, ulaşılamıyorsa değeri kadar sadaka verilir ve sahibi çıkarsa hakkı ödenir. Bu çözümler için kul hakkından tövbe yazısına bakılabilir. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; mezhebe göre ayrıntıda Diyanet’e danışın.

Sıkça Sorulan Sorular

Yolda para bulursam alabilir miyim?

Çok küçük ve sahibinin aramayacağı kadar değersiz şeyler dışında, bulunan mal emanettir; önce sahibinin bulunması için ilan edilir. Alıp ilan etmeyi üstlenmek mümkün; ilan edecek durumda değilseniz bırakmak daha güvenli görülür.

Bulunmuş parayı polise teslim etmek yeterli mi?

Resmî makama teslim, sahibine ulaştırma yolu olduğu için dinen de uygun bir çözümdür. Böylece ilan ve iade süreci kurumsal olarak yürütülür.

Sahibi bulunamazsa o malı kullanabilir miyim?

Hanefî görüşüne göre ilan süresinden sonra bulan kişi fakirse kullanabilir, zenginse sadaka olarak verir; Şâfiî görüşünde belirli şartlarla mülk edinilebilir. Her durumda sahibi çıkarsa hakkı devam eder.

Cüzdan kaybeden kişi ne yapmalı?

Kayıp ilanı vermek, kartları iptal ettirmek, polise bildirmek ve bulanın ulaşabileceği kanalları açık tutmak gerekir. Bulanlara teşekkür ve makul bir ödül vermek güzel ahlaktır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 10 Haziran 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Lukata; Müslim, Lukata; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Lukata" maddesi; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihâl

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →