Cehennemden En Son Çıkacak Kişi Hadisi

Hadislere göre cehennemden en son çıkacak kişi, Allah’ın rahmetiyle ateşten kurtarılan, cennete en son giren bir adamdır. Kıssada adamın Allah’a yalvarışı, tekrar tekrar söz verip bozması ve sonunda Allah’ın ona dünya kadar ve on katı kadar bir cennet vermesi anlatılır. Hadis rahmetin genişliğini gösterir.

Hadisin metni

Abdullah b. Mes’ûd’dan rivayet edilen hadiste Peygamberimiz şöyle buyurur: “Ben cehennemden en son çıkacak kişiyi ve cennete en son girecek kişiyi bilirim. O, cehennemden sürünerek çıkan bir adamdır. Rabbi ona ‘Git, cennete gir’ der. Adam cennete gider; ona orasının dolu olduğu hayal edilir. Döner: ‘Ey Rabbim! Cenneti dolu buldum’ der. Allah yine ‘Git, cennete gir; sana dünyanın ve onun on katı kadar yer vardır’ buyurur. Adam ‘Sen melik iken benimle mi alay ediyorsun?’ der.” İbn Mes’ûd diyor ki: “Peygamberimizin bu sırada azı dişleri görününceye kadar güldüğünü gördüm. Ve ‘İşte bu, cennetlikler içinde en aşağı derecede olandır’ buyurdu” (Buhârî, Rikāk ve Tevhîd; Müslim, Îmân).

Ebû Saîd el-Hudrî ve Ebû Hüreyre’nin rivayetlerinde ayrıntılar biraz farklıdır: Adam cehennemin kenarında yüzü ateşe dönük kalır; “Rabbim, yüzümü ateşten çevir, kokusu beni zehirledi, alevi beni yaktı” diye yalvarır. Allah ona “Bunu yaparsam başka bir şey istemeyecek misin?” der; adam “Hayır, izzetine yemin olsun” der. Allah yüzünü çevirir. Sonra cennetin kapısına yakın bir ağaç görür ve oradan gölgesinden yararlanmayı ister. Her defasında söz verir, her defasında bozar; Allah onun ihtiyacını mazur görür. Sonunda cennete girer ve istediği söylenir (Buhârî, Rikāk ve Ezân; Müslim, Îmân).

Hadisin mesajı

Bu rivayet birkaç önemli mesaj taşır. Birincisi, Allah’ın rahmetinin sınırsızlığıdır. Cennetlikler arasında en düşük konumda olan kişiye bile dünya ve on katı verilir; bu da cennetin genişliğini gösterir. Hadîd Suresi’nin 21. ayetinde cennetin genişliğinin göklerle yer kadar olduğu bildirilmişti. İkincisi, kulun Allah’a yalvarmasının değeridir. Adam ısrarla Allah’a yönelmekte, Allah da onun dualarını kabul etmektedir. Üçüncüsü, insan tabiatının zayıflığıdır: Adam aldığı sözü tutmaz, çünkü insan hep daha fazlasını ister. Allah bunu bildiği için mazur görür; hadiste “Çünkü onun sabredemeyeceği şeyi görür” ifadesi geçer.

Hadis ayrıca Allah’ın kullarıyla ilgili lütfunu gösterir. Sürünerek çıkan adamın hâli, cehennemden çıkanların hemen cennete değil, bazen bir süre sıkıntı içinde kaldığını da ima eder. Bu da günahın hafif görülmemesi gerektiğini hatırlatır.

Cehennemden çıkış rivayetleri bütünü

Bu hadis, cehennemden çıkarılacak müminlerle ilgili daha geniş bir rivayetler bütününün parçasıdır. Şefaat hadisinde peygamberler, melekler ve müminlerin şefaatinden sonra Allah’ın “Şimdi Erhamürrâhimîn’in şefaati kaldı” diyerek bir avuç dolusu insanı cehennemden çıkaracağı bildirilir. Bunlar yanmış kömür gibi olmuşken “hayat nehri”ne atılırlar ve sel kenarındaki tohum gibi yeşerirler (Buhârî, Rikāk ve Tevhîd; Müslim, Îmân). Bu bilgiler Ehl-i Sünnet’in günahkâr müminlerin cehennemde ebedî kalmayacağı görüşünün delilleridir. Konunun akaid boyutu için cehennem ebedi midir? Günahkâr müminlerin durumu yazısı okunabilir. Şefaat için Şefaat-i Uzma yazısına bakılabilir.

Bu rivayetler cehennemde ebedî kalacaklar için geçerli değildir. Ebedî kalacakların kimler olduğu konusu cehennemde ebedî kalacaklar kimlerdir? yazısında işlenmiştir. Cehennem azabının çeşitleri hakkında cehennem azabı tasvirleri yazısı okunabilir.

Hadisin yanlış anlaşılması

Bu hadisi “Nasıl olsa sonunda kurtuluruz” diyerek günaha cesaret verecek şekilde yorumlamak yanlıştır. Çünkü hadis iman sahibi kişiler için geçerlidir; imansızlık hâlinde ölenler için cehennemden çıkış müjdesi yoktur. Ayrıca cehennem azabı, çıkışın öncesinde uzun ve ağır olabilir; kimse bunun süresini ve şiddetini bilemez. Mümin için doğru tavır, korku ile ümit arasında dengede olmaktır. Peygamberimiz, “Allah’ın bağışlayacağını bilerek günaha dalma” anlamında bir hoşgörüyü hiçbir yerde tavsiye etmemiş, tövbeyi ve istiğfarı sürekli emretmiştir.

Hadisin tatlı bir anlatımı vardır ve Peygamberimizin gülerek anlatması, bu rahmetin kullar için ne denli sevindirici olduğunu gösterir. Ancak bu sevinç, ibadet ve ahlaktan geri durmaya vesile olmamalıdır. Hadiste anlatılan adamın cennete girişi bile ancak Allah’ın lütfuyla mümkün olmuştur.

Ahlakî ve manevi dersler

• Allah’a ısrarla dua etmek: Adamın tekrar tekrar yalvarması ve Allah’ın onu geri çevirmemesi, duanın değerini gösterir.
• Tevazu: Cennetlikler arasında en düşük derecede olan kişi bile dünya kadar bir nimete kavuşur. Bu, insanın kendini küçük görmeden Allah’ın lütfunu umması gerektiğini öğretir.
• Gönül ferahlığı ve ümit: Rahmetin genişliğini bilmek, umutsuzluğu giderir (Zümer, 39/53).
• Şükür: Cennetin en düşük derecesinin bile dünyanın birkaç katı olması, nimetlerin kıymetini düşündürür.

Cennetin nimetleri ve dereceleri için cennetin dereceleri ve cennet nimetleri yazıları okunabilir.

Hadisin diğer rivayetlerdeki ek ayrıntıları

Bazı rivayetlerde adamın cennete girişinden önce Allah’ın ona “Ey Âdemoğlu! Seni bana karşı ne aldattı? Bana verdiğin sözü tutmadın” dediği; adamın “Rabbim, yalvarmaktan başka bir çaresi olmayan kullarından olmama izin ver” diye cevap verdiği geçer (Buhârî, Rikāk). Bu tür ayrıntılar, kulun Allah’a karşı acziyetini ve Allah’ın merhametini birlikte anlatır. Rivayetteki adamın hâli, insanın zaaflarına rağmen Allah’ın rahmetine sığınabileceğini gösterir. Ayrıca bu hadis, Peygamberimizin cennet ve cehennem hakkında verdiği haberlerin ahlakî ve terbiye edici yönünü ortaya koyar.

Okunurken dikkat

Hadis, ahirete ait gaybî bir sahne anlatır. Bu sahneyi dünya mantığıyla yorumlamak yerine, Allah’ın kudretine ve rahmetine havale etmek gerekir. Ayrıca hadisin sahih olduğu kısımlar ile farklı rivayetlerde değişen ayrıntıları birbirinden ayırmak önemlidir. Temel mesaj sabittir: Allah’ın rahmeti geniştir ve iman sahibi kulları sonunda cennete kavuşturur.

Bu rahmet müjdesi, umutsuzluğu giderir.

Sıkça Sorulan Sorular

Cehennemden en son çıkacak kişi kimdir?

Hadise göre cehennemden en son çıkan ve cennete en son giren bir adamdır. Yüzüstü sürünerek çıkar, Allah’tan sürekli istekte bulunur ve sonunda dünya kadar bir yer ve onun on katı verilir.

Bu hadis ne öğretir?

Allah’ın rahmetinin genişliğini, kulun Allah’a yalvarmasının değerini ve cehennemden çıkışın mümkün olduğunu gösterir. Aynı zamanda insanın doymak bilmeyen isteğini de anlatır.

Bu hadis günah işlemeyi teşvik eder mi?

Hayır. Hadis, imanı olan kişiler için rahmet müjdesidir. Günaha cesaret verecek şekilde kullanılması hadisin amacına aykırıdır; çünkü cehennem azabı ağırdır.

Hadis hangi kaynaklarda geçer?

Abdullah b. Mes’ûd rivayetiyle Müslim’de, Ebû Saîd ve Ebû Hüreyre rivayetleriyle Buhârî ve Müslim’de değişik lafızlarla yer alır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 3 Eylül 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Rikāk ve Tevhîd; Müslim, Îmân; Tirmizî, Sıfatü Cehennem; Ahmed b. Hanbel, Müsned; İbn Hacer, Fethu'l-bârî; Nevevî, Şerhu Müslim

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →