Hasta Ziyareti Adabı ve Hasta İçin Dua
Hasta ziyareti ve hasta için dua: ayet ve hadislerdeki yeri, ziyaretin adabı, ne konuşulmalı, ne kadar kalınmalı ve hastaya okunacak dualar hakkında bilgi.
- Hadislerde hasta ziyareti
- Ziyaretin adabı
- Hastaya okunacak dualar
Hasta ziyareti, müslümanın müslüman üzerindeki haklarından biri olarak hadislerde sayılan, sevabı yüksek bir davranıştır. Ziyaret kısa tutulur, hastaya ümit verici sözler söylenir, onun için şifa duası yapılır ve hastayı yoracak konulardan kaçınılır.
Hadislerde hasta ziyareti
Buhârî ve Müslim’de Ebû Hüreyre’den nakledilen bir hadiste müslümanın müslüman üzerindeki hakları selamı almak, hastayı ziyaret etmek, cenazeye katılmak, daveti kabul etmek ve aksıran kişiye “yerhamükellah” demek olarak sıralanır. Bir başka hadiste hastayı ziyaret edenin, dönünceye kadar cennet bahçelerinde bulunduğu ifade edilir (Müslim, Birr). Bu rivayetler ziyaretin ibadet değeri taşıdığını gösterir.
Hz. Peygamber hasta ziyaretini sahabe arasında da öğretmiş; hasta olan sahabelerin hâlini bizzat sormuş, bazen onlara dua etmiştir. Bu ziyaretlerde yakınlık, merhamet ve ümit vermek öne çıkar.
Ziyaretin adabı
- Selam vererek girmek, güler yüzlü olmak ve hasta için hayır temennisinde bulunmak.
- Ziyareti kısa tutmak; çünkü hasta yorulur, dinlenmeye ihtiyaç duyar.
- Hastanın durumunu fazla sorgulamamak, ümitsizliğe düşürecek sözler söylememek.
- Hastaya “Geçmiş olsun, bu hastalık günahlarına kefaret olsun” gibi teselli edici ifadeler kullanmak.
- Ziyaret saatlerine, bakıcıların ve ailenin ihtiyacına dikkat etmek.
Peygamber Efendimiz hasta ziyaretinde “Bir sakıncası yok, inşallah arındırıcıdır” (lâ be’s, tahûrun inşâallah) dediği rivayet edilir (Buhârî, Merdâ). Bu söz, hastalığın sabırla karşılandığında günahlara kefaret olacağı inancını yansıtır ve moral verir.
Hastaya okunacak dualar
Hadis kaynaklarında hasta için birçok dua nakledilir. Hastanın kendisi, elini acıyan yere koyup üç kere “bismillah” der, yedi kere de “E’ûzü bi izzetillâhi ve kudretihi min şerri mâ ecidü ve uhâziru” diyebilir (Müslim, Selâm). Başkasının hasta için yapacağı duaya örnek olarak “Allahümme rabben-nâs, ezhibi’l-be’s, işfi ente’ş-Şâfî, lâ şifâe illâ şifâüke, şifâen lâ yüğâdiru sekamen” duası Buhârî ve Müslim’de geçer. Hastaya Fatiha ve Muavvizeteyn (Felak ve Nâs suresi) okunması da sünnette bilinen bir uygulamadır. Bu konuda misafirperverlik ve ev ziyareti adabı ile birlikte düşünülebilir.
Sabır, ümit ve tedavi
Hasta ziyaretinin amacı yalnızca nazik olmak değil, hastayı manevi olarak desteklemektir. İslam, hastalığı sabır ve rıza ile karşılamayı öğütler; aynı zamanda tedaviyi de teşvik eder. “Allah her hastalık için bir deva indirmiştir” (Buhârî, Tıb) hadisi, tıbbi çareye başvurmayı dinî bir tavır olarak gösterir. Ziyaretçi, hastaya tıbbi öneriler verirken de ölçülü olmalı; uzman olmayan kişilerin kesin tavsiyelerde bulunması hoş değildir.
Hasta kişi ise kendisini ziyaret edenleri incitmemeli, şikâyet yerine şükürle karşılık verebilmelidir. Ziyaretçi ile hasta arasındaki bu karşılıklı nezaket ziyaret adabı ilkelerinin bir parçasıdır.
Gayrimüslim ve uzak hastalar
Buhârî’de, Peygamber Efendimiz’e hizmet eden yahudi bir gencin hastalandığında ziyaret edilmesi ve ona İslam’ın sunulması anlatılır. Bu olay, insani yakınlığın din ayrımı gözetmediğini gösteren bir örnek olarak değerlendirilir. Günümüzde mesafe nedeniyle ziyaret mümkün değilse arayarak, mesaj atarak ya da dua ederek destek olunabilir. Hastanın bakımını üstlenen aile bireylerine yardım etmek de ziyaretin tamamlayıcısıdır.
Aile içinde küsler varsa hastalık bir fırsat olabilir; akrabalık bağlarını yeniden kurmak için hasta ziyareti önemli bir kapıdır. Hasta, hakkını helal etmek istiyorsa helalleşme imkânı da doğar.
Hastalığın hikmeti ve ziyaretçinin dili
İslam düşüncesinde hastalık, bir imtihan ve çoğu zaman günahlara kefaret olarak görülür. Hadislerde müminin yorgunluk, hastalık, keder ve hatta ayağına batan dikenle bile günahlarının bağışlandığı bildirilir (Buhârî, Merdâ). Ziyaretçi bu bakış açısını nazikçe hatırlatabilir; ancak hastayı “günahın yüzünden hasta oldun” gibi suçlayıcı bir dille üzmemelidir. Hastalık her zaman bir ceza değildir; peygamberlerin bile hastalıklarla sınandığı bilinir. Eyyûb (a.s.) bunun sabır örneğidir.
Ziyaretçi, hastaya dua etmeyi, ailesine yardım teklif etmeyi, gerekirse alışveriş ve çocuk bakımı gibi pratik destek sunmayı da düşünmelidir. Böylece ziyaret sadece sözde kalmaz, hastaya ve ailesine gerçek bir yük hafifletme imkânı doğar.
Kalabalık hastane odalarında tek seferde fazla kişinin ziyarete gitmesi hastanın istirahatini bozabilir. Bu nedenle ziyaretçilerin sırayla ya da küçük gruplar hâlinde gitmesi, bulaşıcı hastalık durumunda ise hekimin uyarılarına uyması dinî ve ahlaki bir sorumluluktur. Bulaşıcı hastalıklarda ziyareti ertelemek, telefonla dua etmek ve yardım göndermek de ziyaretin ruhuna uygundur; çünkü amaç hastaya zarar vermemek ve onun yükünü hafifletmektir.
Ziyaret sırasında hastaya “iyileşeceksin” demek yerine, “Allah şifa versin, geçmiş olsun” gibi dua içerikli ifadeler seçmek daha uygun bir üsluptur; çünkü sonucu bilen yalnızca Allah’tır. Ziyaretçi, hastayı anlatmaya zorlamamalı, kendi hastalık hikâyelerini uzun uzun anlatarak moralini bozmamalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Hasta ziyareti farz mıdır?
Çoğunluğa göre hasta ziyareti müstehap (bazı âlimlere göre kifâî bir sorumluluk) sayılır. Hadiste müslümanın müslüman üzerindeki haklarından biri olarak geçer.
Hasta ziyaretinde ne kadar kalınmalı?
Kısa kalmak daha uygundur. Hastanın dinlenmesi ve ailenin rahatı gözetilir; hasta ziyareti istiyorsa süre uzayabilir.
Hastaya hangi dua okunur?
Hadislerde hastaya elini ağrıyan yere koyup “bismillah” demek ve “E’ûzü bi izzetillâhi ve kudretihi min şerri mâ ecid ve uhâzir” duası öğretilir. Şifa için “Allahümme rabben-nâs, ezhibil-be’s, işfi ente’ş-Şâfî…” duası da rivayet edilmiştir.
Gayrimüslim hastayı ziyaret etmek caiz midir?
Evet. Buhârî’de Peygamber Efendimiz’in hasta olan yahudi bir genci ziyaret ettiği ve ona İslam’ı sunduğu nakledilir.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Buhârî, Merdâ (Hastalar bölümü); Müslim, Birr ve Salât ve Âdâb; Tirmizî, Cenâiz; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hasta" ve "Hasta Ziyareti" maddeleri
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Buhârî, Merdâ (Hastalar bölümü)
- Müslim, Birr ve Salât ve Âdâb
- Tirmizî, Cenâiz
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hasta" ve "Hasta Ziyareti" maddeleri
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.