Hulle Nedir? Hile-i Şer’iyye ile Evlenmenin Hükmü

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Hulle Kavramı ve Kur'an'daki Dayanak
Hadislerdeki Uyarılar
Dört Mezhebin Yaklaşımı

Hulle, üç talakla boşanan kadının ilk kocasına tekrar dönebilmesi için önceden planlanarak başka bir erkekle yapılan ve sırf geri dönüşü sağlamak amacıyla kısa sürede sona erdirilmesi öngörülen sahte evliliktir. Peygamber Efendimiz bunu yapan ve yaptıranlara lanet etmiştir; bu nedenle haramdır.

Hulle Kavramı ve Kur’an’daki Dayanak

Bakara Suresi’nde (2/230) üç talaktan sonra kadının, başka bir kocayla evlenmedikçe ilk kocasına helal olmayacağı bildirilir. Ayetin devamında ise “Eğer o (ikinci koca) da onu boşarsa, Allah’ın sınırlarını ayakta tutacaklarını düşünüyorlarsa, birbirlerine dönmelerinde bir günah yoktur” buyrulur. Buradaki “başka bir kocayla evlenme” ifadesi, gerçek, kalıcı amaçlı bir evliliği ifade eder. Bu hüküm, boşanmayı hafife almayı önlemek ve talakın ciddiyetini göstermek için konmuştur. Hulle, bu hükmü aldatmaya yönelik bir aracı haline getirdiği için ciddi bir sorun olarak görülmüştür.

Hadislerdeki Uyarılar

Ebû Dâvûd, Tirmizî ve İbn Mâce’de rivayet edilen bir hadise göre Peygamber Efendimiz, “Allah muhallile (hulleyi yapana) ve muhallelün leh’e (kendisi için hulle yapılana) lanet etsin” buyurmuştur. Bir başka rivayette muhallil “kiralık teke” olarak nitelenmiştir (İbn Mâce). Bu ifadeler, uygulamanın ne denli kınandığını gösterir. Hadis kaynaklarında bu rivayetlerin senetleri hakkında bazı eleştiriler olsa da, çoğu hadis âlimi bunları sahih ya da hasen kabul etmiş ve fıkıh âlimleri hükmün dayanağı yapmıştır.

Dört Mezhebin Yaklaşımı

Hanbelî, Mâlikî ve Şâfiî mezhepleri, hulle niyeti taşıyan nikâhı fasit veya batıl sayar ve bunun kadını ilk kocasına helal kılmayacağını söyler. Hanefî mezhebinde ise ince bir ayrım vardır: Şart koşulmadan, sadece içten niyetle yapılan nikâh geçerli kabul edilebilir ancak mekruh sayılır; açıkça şart koşulan hulle ise günahtır. Ebû Hanîfe ve İmam Muhammed nikâhın geçerliliğini kabul ederken, İmam Ebû Yûsuf ve diğerleri daha kısıtlayıcı yaklaşmıştır. Ortak nokta, hulle amaçlı evliliğin dinen kınanan bir hile olduğudur. Diyanet de hullenin caiz olmadığını vurgulamaktadır.

Gerçek Evliliğin Şartları

Kadın, ikinci evliliği gerçek bir evlilik niyetiyle, kendi özgür iradesiyle yapmalıdır.
Nikâhta şart, süre veya boşanma sözü bulunmamalıdır.
Evlilik gerçek anlamda gerçekleşmeli (cinsel birleşme dahil) ve ikinci koca olağan evlilik sorumluluklarını yerine getirmelidir.
İkinci evlilik, ölüm veya boşanmayla sona ermeli, ardından kadın iddetini beklemelidir.
Ancak bundan sonra ilk kocayla yeni nikâh ve mehir ile evlenebilir.

Hile-i Şer’iyye Kavramı

Hile-i şer’iyye, dinî hükümleri dolaylı yollardan aşmak için başvurulan yöntemlere verilen isimdir. Fıkıh âlimleri hileleri ikiye ayırır: Haram olanı helal gösteren veya hak sahibinin hakkını yok eden hileler haramdır; haramdan kurtulmak veya meşru bir hakka ulaşmak için yapılan çözümler (maruz kalınan zulümden kurtulmak gibi) caiz olabilir. Hulle, ilk gruba girer; çünkü boşanmanın ciddiyetini ve ilahi hükmün amacını bozar. Kur’an’da Cumartesi yasağını hile ile aşan topluluğun kınanması (A’râf, 7/163-166) da hile konusunda dikkat çekici bir uyarıdır.

Üç Talak Mağduriyeti ve Çözüm Yolları

Üç talak sonrası ailelerin dağılması ve çocukların mağdur olması, birçok kişiyi hulle gibi yollara iter. Bu nedenle çözüm, haramlara başvurmak yerine meşru yolları araştırmaktır. Üç talakın tek celsede söylenmesi durumunda bazı âlimlerin tek talak saydığı görüşler bulunduğundan, ihtiyaç halinde yetkili müftülük bu görüşleri değerlendirebilir. Konu için üç talak bir defada söylenirse ne olur yazısı okunabilir. Ayrıca talak öncesinde barışma yolları denenmelidir.

Boşanma Türlerinin Anlaşılması

Hulle gerektiren durum ancak büyük ayrılık (üçüncü talak) sonrasında ortaya çıkar. Bunun öncesinde ise ric’î ve bâin talak kuralları geçerlidir ve çoğunlukla yeni nikâhla birleşmek mümkündür. Bu ayrımları bilmek, kişileri gereksiz yere hullenin gündeme geldiği bir noktaya getirmez. Evlilikte yaşanan sorunların nikâh tazelemek gibi çözümleri için telefonla, mesajla ve yazıyla boşanma yazısı gibi kaynaklar da ek bilgi verir.

Ahlaki ve Toplumsal Boyut

Hulle, kadını bir eşya gibi kullanıp onurunu zedelediği için ahlaki açıdan da sakıncalıdır. Hz. Ömer’in hulle yapanları recm cezasıyla tehdit ettiği rivayeti bilinmektedir (İbn Ebî Şeybe, Abdürrezzâk gibi musannefatta geçer; senet değerlendirmeleri farklıdır). Bu rivayet, sahabe nezdinde uygulamanın ne kadar ciddi bir günah sayıldığını gösterir. Toplumda hâlâ bazı çevrelerde bu uygulamanın yaygın olması, bilgi eksikliğinden kaynaklanır. Doğru bilgiye ulaşmak ve aile mahkemeleri ile müftülüklerden destek almak, bu yanlış yola sapmayı engelleyecek en güçlü tedbirdir.

Sık Sorulan Uygulama Sorunları

Uygulamada karşılaşılan en büyük sorun, bilgisiz kişilerin “imam nikâhıyla hulle yapılabilir” gibi yanlış tavsiyelere kanmasıdır. Oysa ikinci evliliğin gerçek olması, kadının özgür iradesiyle yapması ve hiçbir şekilde önceden anlaşma içermemesi gerekir. Sahte bir evlilik, tarafları hem dinî hem hukuki açıdan sıkıntıya sokar; zira resmî nikâh ve boşanma işlemleri de bu süreçte hukuki sonuçlar doğurur. Ayrıca bu uygulamaya aracılık edenler, kadının mağduriyetini suiistimal eden kişilerdir. Mağdur olanların güvenilir bir müftülüğe, aile mahkemesine veya sosyal hizmet birimlerine başvurması en doğrusudur. Gerekirse evliliğin yeniden kurulması için başka meşru görüşler ve çözümler araştırılır.

Tövbe ve Doğru Yolun Bulunması

Daha önce hulle yaptırmış veya bu işe aracılık etmiş kişiler için tövbe kapısı açıktır. Kur’an’da “Tövbe edip salih amel işleyenler hariç; Allah onların kötülüklerini iyiliğe çevirir” (Furkân, 25/70) buyrulur. Samimi bir pişmanlık, hatayı bırakmak ve bir daha tekrarlamamak, tövbenin şartlarıdır. Ayrıca evlilik durumunun yeniden gözden geçirilmesi için müftülüğe başvurulması gerekir. Bu süreçte çocukların hukukunu korumak ve aileyi daha fazla zarara uğratmamak için mahkemede boşanma ile dinî boşanmanın ilişkisi konusuna da göz atılması yararlıdır. Kısacası çözüm, hile yerine ilim, sabır ve doğru danışmanlıktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Hulle nedir?

Üç talakla boşanan kadının ilk kocasına dönebilmesi için, önceden anlaşarak bir başkasıyla yapılan ve kısa sürede boşanılması öngörülen sahte evliliğe hulle denir.

Hulle caiz midir?

Hayır. Peygamber Efendimiz, muhallile ve muhallelün leh’e lanet etmiştir. Dört mezhep, şart koşulan hulleyi haram sayar.

Üç talak sonrası ilk eşe dönmenin meşru yolu nedir?

Kadın, kendi iradesiyle başka biriyle gerçek bir evlilik yapar. Bu evlilik ölüm veya doğal bir ayrılıkla sona erdikten ve iddet bittikten sonra ilk kocayla yeniden evlenebilir.

Hile-i şer’iyye her zaman haram mıdır?

Hayır; hileler amacına göre farklı hükümler alır. Haramı helale çevirmek için yapılan oyunlar yasaktır, ancak meşru bir hakka ulaşmak için yapılan çözümler farklı değerlendirilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 30 Ağustos 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hülle" ve "Muhallil" maddeleri; Ebû Dâvûd, Nikâh; Tirmizî, Nikâh; İbn Mâce, Nikâh (muhallil hadisleri); Kur'an-ı Kerim, Bakara Suresi (2/230)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →