🤲 Benim İçin Dua Et Giriş

Üç Talak Bir Defada Söylenirse Ne Olur?

Nikâh, Evlilik ve Boşanma FıkhıGüncelleme: 11 Ekim 202610 dk okuma

Üç talak bir defada söylenirse ne olur? Hz. Ömer dönemi uygulaması, dört mezhebin görüşü, İbn Teymiyye yaklaşımı ve Diyanet'in tutumu.

Bu yazıda öğrenecekleriniz

  • Kur'an'daki Talak Sistemi
  • Hz. Peygamber Dönemi ve Hz. Ömer Uygulaması
  • Dört Mezhebin Görüşü

Üç talak tek celsede söylenirse, dört mezhebin çoğunluğuna göre üç talak gerçekleşmiş sayılır ve kadın kocasına haram olur; yeniden evlenebilmeleri için kadının başka bir kişiyle gerçek bir evlilik yapıp bunun sona ermesi gerekir. Bazı âlimler ise bu durumu tek talak kabul eder.

Kur’an’daki Talak Sistemi

Bakara Suresi’nde “Talak iki defadır. Ondan sonra ya iyilikle tutmak ya da güzellikle salıvermektir” (2/229) buyrulur. Ardından gelen ayette ise “Eğer onu (üçüncü kez) boşarsa, o kadın başka bir erkekle evlenmedikçe ona helal olmaz” (2/230) denilir. Bu hükümler, talakın üç aşamalı olduğunu ve her aşamada dönüş imkânının tanındığını gösterir. Dolayısıyla Kur’an’ın tasarladığı sistemde talak, tek seferde değil, zamana yayılarak ve düşünme fırsatı vererek gerçekleşir. Üç talakı tek seferde söylemek bu nedenle “bid’î” (sünnete aykırı) talak sayılır.

Hz. Peygamber Dönemi ve Hz. Ömer Uygulaması

Müslim’in rivayet ettiği bir hadise göre, İbn Abbas şöyle demiştir: “Peygamber (s.a.v.) zamanında, Hz. Ebû Bekir’in hilafeti döneminde ve Hz. Ömer’in hilafetinin ilk iki yılında üç talak bir talak sayılırdı. Sonra Ömer, ‘İnsanlar, kendilerine zaman tanınan bir işte acele ettiler; keşke bunu onlara uygulasak’ dedi ve üç talak olarak uyguladı.” Bu rivayet, hem üç talakın tek sayılması görüşünün, hem de çoğunluğun üç talak uygulamasının dayanağı olarak kullanılır. Çoğunluk, Hz. Ömer’in uygulamasının sahabe icmaıyla desteklendiğini söyler. Muhalif görüş sahipleri ise Hz. Ömer’in kararını bir tedbir ve geçici siyaset olarak görür.

Dört Mezhebin Görüşü

Hanefî, Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinin ana görüşü, üç talakın tek celsede söylenmesinin günah (bid’î) olduğu, buna rağmen üç talak olarak gerçekleştiğidir. Hanbelî mezhebinde ise bazı müctehitler tek talak görüşünü savunmuştur. Şeyhülislam İbn Teymiyye ve öğrencisi İbn Kayyim el-Cevziyye üç talakı tek talak sayan görüşü benimsemiş ve delillendirmiştir. Mısır, Ürdün gibi birkaç ülkenin aile hukuku düzenlemesinde de bu doğrultuda hükümler yer alır. Türkiye’de ise nikâh mahkeme kararıyla sona erdiği için bu mesele daha çok vicdani ve dinî planda karşımıza çıkar.

Üç Talaktan Sonra Neler Olur?

  • Kadın, iddet bekler.
  • Kocasına yeniden evlenmek için gerekli şartlar oluşmadan helal olmaz.
  • Çocukların velayeti ve nafaka gibi konular ayrıca düzenlenir.
  • Eşler arasında cinsel ilişki sürdürülmemelidir.

İddet ve sonrası için boşanmış kadının iddeti ve yükümlülükleri yazısına bakılabilir.

Hulle Meselesi

Üç talak sonrası ilk kocasıyla tekrar evlenebilmek için, kadının başka birisiyle gerçek bir evlilik yapması ve bu evliliğin bir sebeple sona ermesi gerekir. Peygamber Efendimiz, bu amaçla önceden anlaşarak yapılan muvazaalı nikâhı yapana da yaptırana da lanet etmiştir (Ebû Dâvûd, Tirmizî, İbn Mâce). Bu nedenle “hulle” olarak bilinen, sadece ilk kocaya dönmek için yapılan sahte evlilik haramdır. Konunun ayrıntısı için hulle ve hile-i şer’iyye ile evlenmenin hükmü yazısına göz atılabilir.

Türkiye’deki Uygulama ve Pratik Öneriler

Türkiye’de medeni hukuk gereği boşanma mahkeme kararıyla gerçekleşir; dinî nikâh ise resmî nikâhın üzerine kurulur. Kişi üç talak söylemiş olsa dahi resmî evlilik, mahkeme boşanma kararı verene kadar devam eder. Dinî açıdan ise Diyanet, genel olarak Hanefî mezhebinin hükmüne göre cevap verir. Ancak eşler arasındaki ihtilaf, mağduriyet veya zorlama durumlarında diğer görüşlere de başvurulabileceği ifade edilir. Bu yüzden “bir celsede üç talak” konusunda net bir karar için müftülüğe başvurmak ve kişinin durumunu detaylı anlatmak gerekir. Talak sözleri için sarih ve kinaye sözler ile öfkeyle boşama yazılarına da göz atılabilir. Boşanmanın dönüşü olan türleri ise ric’î ve bâin talak yazısında anlatılmıştır.

Tek Talak Görüşünün Delilleri

Üç talakı tek talak sayan görüşün dayanakları arasında, Müslim’deki İbn Abbas rivayeti, Rükâne b. Abdiyezîd’in hadisi (Ahmed b. Hanbel, Müsned) ve Kur’an’ın talakı iki aşamalı, tekrarlı bir süreç olarak tarif etmesi yer alır. İbn Teymiyye ve İbn Kayyim, üç talakın tek celsede söylenmesinin Kur’an’ın talak sistemine aykırı olduğunu, bu yüzden bir talak sayılması gerektiğini savunmuşlardır. Karşı görüşte olanlar ise Hz. Ömer’in uygulamasının sahabe tarafından kabul edildiğini, dolayısıyla icma oluştuğunu belirtir. Mısır Kanunu (1929 tarihli 25 sayılı kanun) üç talakı tek talak saymıştır; bu uygulama bazı ülkelerde benimsenmiştir.

Çağdaş Tartışmalar ve Mağduriyet

Pek çok aile, tek celsede söylenen üç talak sebebiyle ağır bir mağduriyet yaşamaktadır. Kadınlar ve çocuklar, öfke anında söylenmiş sözler yüzünden dağılan aileler karşısında çaresiz kalabilir. Bu nedenle çağdaş âlimlerin bir kısmı, özellikle mağduriyetin büyük olduğu hallerde, diğer mezheplerin ruhsatından yararlanılması gerektiğini savunur. Fıkıhta buna “telfik” ve “mezhep değiştirme” denilir ve ihtiyaç hâlinde mümkün görülür. Türkiye’de Diyanet, genel olarak Hanefî mezhebine göre fetva verse de zorunluluk hallerinde kişinin müftülüğe başvurarak durumuna uygun çözüm bulması önerilir.

Sünnete Uygun Yol: Ayrı Ayrı Talak

Dinin tavsiye ettiği yol, talakın acele edilmeden, tek tek ve aralıklı verilmesidir. Böylece eşler iddet sürecinde düşünme ve barışma imkânı bulur. Peygamber Efendimiz, İbn Ömer’in hayızlı eşini boşaması üzerine onu öfkeyle uyarmış ve eşine dönmesini, temizlenmesini bekleyip isterse sonra boşamasını emretmiştir (Buhârî, Müslim). Bu olay, talakta zamanlamanın ve sakin düşünmenin önemini gösterir. Eşler arasında yaşanan sorunlarda ise önce uyarı, ayrı yatma ve hakem aracılığıyla barışma yolları denenmelidir. Bu konuda eşler arasındaki küslük ve barıştırma yolları yazısı faydalı olabilir.

Sonuç olarak üç talak meselesi, mezhepler arasında ihtilaf bulunan ve mağduriyet doğurma ihtimali yüksek bir konudur. Kişilerin bu tür sözleri söylemekten kaçınması, söylemişlerse de doğru bilgiye ulaşmak için yetkili merciye başvurması gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Üç talak tek celsede söylenirse üç talak mı sayılır?

Dört mezhep ve cumhur fakihler, üç talakın gerçekleştiğini ve kadının kocasına haram olduğunu söyler. Bazı âlimler ise bunu tek talak sayar.

Üç talak sonrası tekrar evlenmek mümkün mü?

Cumhura göre kadın başka biriyle gerçek bir evlilik yapıp, bu evlilik biterse ilk kocasıyla yeniden evlenebilir. Hulle denilen muvazaalı evlilik ise geçerli değildir.

Bu konuda Diyanet’in görüşü nedir?

Diyanet genel olarak Hanefî mezhebinin hükmünü esas alır. Zorlayıcı durumlarda mezhepler arası farklılıklar da dikkate alınabilir; müftülüğe başvurulmalıdır.

Üç talak sözü şaka olarak söylenirse?

Talak ciddi bir sözdür; niyet aranmaz sarih lafızlar için, bu yüzden dikkat edilmelidir.

Editör: (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Talâk" ve "Üç Talak" ilgili maddeleri; Müslim, Talâk (Ebü's-Sehbâ rivayeti); Ebû Dâvûd, Talâk; Kur'an-ı Kerim, Bakara Suresi (2/229-230)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →
YAPAY ZEKÂYA BU SAYFAYI SOR0 görüntülenme · 7 dk okuma

Sorunuz seçtiğiniz yapay zekâ hizmetinde yeni sekmede açılır; dini hükümler için Diyanet'e danışınız.

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →

Kaynakça

  1. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Talâk" ve "Üç Talak" ilgili maddeleri
  2. Müslim, Talâk (Ebü's-Sehbâ rivayeti); Ebû Dâvûd, Talâk
  3. Kur'an-ı Kerim, Bakara Suresi (2/229-230)

Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.