Hz. Süleymân Tevrat ve İncil’de: Kur’an Anlatımıyla Karşılaştırma

Hz. Süleymân, Kur’an’da peygamber olarak rüzgâra, cinlere ve kuş dilini anlamaya hükmeden bir hükümdardır. Kitab-ı Mukaddes ise onu Davut’un oğlu, hikmetiyle ünlü ve tapınağı inşa eden kral Solomon olarak anlatır. İki metin hikmet, Saba Kraliçesi ve mülk konularında kesişir; fakat Süleymân’ın inanç durumu bakımından keskin biçimde ayrılır.

Hz. Süleymân Kimdir?

Hz. Süleymân, Hz. Dâvûd’un oğlu ve halefidir. Kur’an’da on yedi kadar yerde adı geçer. Ona hikmet ve ilim verilmiş (Enbiyâ, 21/79; Neml, 27/15), kuşların dili öğretilmiş (Neml, 27/16), rüzgâr emrine verilmiş (Enbiyâ, 21/81; Sebe, 34/12) ve cinler hizmetine sunulmuştur (Sebe, 34/12-13). Kur’an, bu nimetleri “mülk” ve “fazl-ı mübîn” (apaçık lütuf) olarak niteler (Neml, 27/16).

Tevrat’ta ise Solomon (Şelomo), Davut ile Bat-Şeba’nın oğlu olarak tahta çıkar. 1 Krallar’ın 1-11. bölümleri ve 2 Tarihler’in 1-9. bölümleri onun saltanatını anlatır. Süleymân’a atfedilen Süleyman’ın Meselleri, Vaiz ve Neşideler Neşidesi gibi bilgelik yazıları da Kitab-ı Mukaddes’te yer alır.

Hikmet İsteyen Kral

Her iki kaynak da Süleymân’ın hikmetinde birleşir. 1 Krallar 3’te Rab, rüyada Süleyman’a ne istediğini sorar; o da halkı yönetmek için “anlayışlı bir yürek” ister. Allah ona hem hikmeti hem de zenginlik ve şan verir. İki kadının çocuğu davasındaki karar bu bilgeliğin örneği olarak gösterilir. Kur’an’da aynı çocuk davası ayet olarak geçmez, ancak sahih hadiste Dâvûd ve Süleymân arasındaki hüküm farkı olarak anlatılır (Buhârî, Enbiyâ; Müslim, Akdiye). Kur’an’da ise ekin davasındaki hikmeti vurgulanır (Enbiyâ, 21/78-79). Dolayısıyla “hikmetli hakem” teması ortak, örnek olaylar farklıdır.

Tapınağın İnşası

Tevrat’ta Süleyman’ın en büyük eseri Kudüs’teki Mabed (Birinci Tapınak)’tır. Tarihler ve Krallar kitapları, Lübnan sediriyle, altın kaplamalarla, Hiram’ın yardımıyla yapılan tapınağı ayrıntılı tarif eder; yapım yaklaşık yedi yıl sürer. Kur’an tapınağın adını anmaz, ancak cinlerin Süleymân için “mihraplar, heykeller, havuz gibi çanaklar ve yerinden oynamayan kazanlar” yaptığını söyler (Sebe, 34/13). İslam geleneğinde bu eser Mescid-i Aksâ ile ilişkilendirilir; bir hadis (Nesâî, İbn Mâce) Süleymân’ın mescidi bitirince Allah’tan üç şey istediğini bildirir. Bu tür rivayetler ayrıntı içerir ve sıhhat dereceleri ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Saba Kraliçesi

Tevrat’ta Saba Melikesi, Süleyman’ın şöhretini duyup bilmeceler sormak için Kudüs’e gelir (1 Krallar 10). Kur’an’da Neml Suresi’nde (27/20-44) hüthüd kuşu Saba’dan haber getirir; Süleymân mektup yazar; kraliçe danışmanlarıyla meşveret eder; hediye gönderir; sonunda tahtı getirilir, cam zeminli saray gösterilir ve “Süleymân’la birlikte âlemlerin Rabbine teslim oldum” der. Kur’an’da kraliçenin adı geçmez; “Belkıs” ismi sonraki rivayetlerden gelir. Bu karşılaştırma gösterir ki Kitab-ı Mukaddes ticari-diplomatik ziyareti, Kur’an ise tevhid davetini ön plana çıkarır.

Putperest Eşler ve Küfür İddiası

En belirgin ayrılık burada ortaya çıkar. 1 Krallar 11’e göre Süleyman yabancı kadınlarla evlenir; yaşlandığında eşleri onu başka ilahlara yöneltir ve Süleyman Rab’bin yoluna tam bağlı kalmaz. Kur’an bunun tam tersini söyler: “Süleymân küfre sapmadı; fakat şeytanlar kâfir oldu” (Bakara, 2/102). Bu ayet, Süleymân’a büyü atfedilen yahudi söylentilerini reddeder. Klasik tefsirler bu ayeti, Süleymân’ın büyüyle hükmettiği iddiasını bertaraf eden bir temize çıkarma olarak okur. Ayrıntılar yanlış bilinenler yazısındadır.

Süleymân’ın Ölümü

Tevrat Süleyman’ın yaklaşık kırk yıl saltanat sürdükten sonra öldüğünü ve krallığın sonra ikiye bölündüğünü bildirir (1 Krallar 11-12). Kur’an Süleymân’ın ölümünü asasına dayanır hâldeyken cinlere bildirilmeyen bir olay olarak anlatır; ancak ölümünü ancak asasını yiyen bir kurtçuk ortaya çıkarmış ve cinler gaybı bilmediklerini anlamışlardır (Sebe, 34/14). Bu kıssa, gayb bilgisinin sadece Allah’a ait olduğunu vurgular.

İncil’de Süleyman

Yeni Ahit’te Süleyman, İsa’nın şeceresinde ve bilgelik örneği olarak anılır. İsa, “Süleyman’dan daha büyük biri burada” der (Matta 12:42; Luka 11:31). Hristiyan geleneği Süleyman’ı büyük kral olarak tanır. Müslümanlar ise onu peygamber ve Hz. Îsâ’nın öncüllerinden biri olarak görür. Aralarındaki bağ ve Dâvûd’la ilişkisi için Hz. Dâvûd yazısı da incelenebilir.

Sonuç

Kur’an’daki Süleymân, kendisine verilen güce rağmen şükreden, “Rabbim, bana ve anne babama verdiğin nimete şükretmemi sağla” diyen (Neml, 27/19) bir peygamberdir. Kitab-ı Mukaddes’teki Solomon ise şan ve şöhretin yanında zaaflarını da yaşayan bir kraldır. İslam, Süleymân’ı bu zaaf iddialarından arındırarak peygamberlik makamına yakışır biçimde anlatır.

Bilgelik Edebiyatı ve Kur’an’daki Hikmet

Kitab-ı Mukaddes geleneği Süleyman’a üç eseri nispet eder: Süleyman’ın Meselleri (atasözleri), Vaiz ve Neşideler Neşidesi. Bu metinlerde ahlak öğütleri, hayatın geçiciliği üzerine tefekkür ve aşk şiiri bulunur. Araştırmacılar bu eserlerin tamamının Süleyman’a ait olmadığını, sonraki dönemlerde derlendiğini söyler. Kur’an’da ise Süleymân’a nispet edilen yazılı bir eser anılmaz; ona verilen “hikmet” ve “ilim” kavramlarıdır. Dolayısıyla bilgelik yazıları, Müslüman açısından vahiy sayılmaz; fakat ahlaki öğütlerinden Kur’an ve sünnete aykırı olmayanlar ibret olarak okunabilir. Ayrıca Süleymân’ın hadislerdeki yeri için Hz. Süleymân’ın hadislerde anılışı yazısını okuyabilirsiniz.

Hz. Süleymân’ın Şükrü ve Tevazusu

Kur’an’da karınca olayında Süleymân’ın duası şöyledir: “Rabbim! Bana ve anne babama verdiğin nimete şükretmemi ve razı olacağın salih amel işlememi sağla” (Neml, 27/19). Hüthüd haberi, tahtın getirilmesi ve Saba kraliçesinin gelişi gibi sahnelerin hepsinde Süleymân gücü kendine değil Allah’a bağlar: “Bu Rabbimin lütfundandır; şükür mü edeceğim yoksa nankörlük mü edeceğim diye beni sınasın” (Neml, 27/40). Tevrat’ta ise Süleyman’ın şan ve şöhreti, servet ve haremi ayrıntıyla anlatılır; Vaiz kitabında da dünya zevklerinin boşluğu üzerine pişmanlık tonunda bir tefekkür vardır. Bu iki yaklaşım, Müslüman okur için şükür ve tevazu açısından önemli bir fark yaratır.

Süleymân ve Dâvûd’un Birlikte Anılması

Kur’an iki peygamberi sık sık birlikte zikreder: “Dâvûd’a ve Süleymân’a ilim verdik; ikisi de ‘Bizi çok mümin kullarından üstün kılan Allah’a hamdolsun’ dediler” (Neml, 27/15). Bu ortak anış baba-oğul peygamberliğini ve ilmin aktarımını vurgular. Tevrat’ta ise Davut ile Solomon arasında iktidar mücadelesi, Adonya’nın tahta göz dikmesi ve Natan’ın araya girmesi gibi sahneler öne çıkar (1 Krallar 1). Bu karşılaştırma için Hz. Dâvûd’un Tevrat ve İncil’deki yeri yazısı faydalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Süleymân Tevrat’ta peygamber midir?

Tevrat’ta Solomon ağırlıklı olarak kral ve bilge olarak anılır. Kur’an ise onu peygamber ve hükümdar olarak bildirir.

Süleymân’ın putperest eşleri iddiası İslam’da doğru mudur?

Hayır. Kur’an “Süleymân küfre sapmadı” der (Bakara, 2/102). Bu iddia Kitab-ı Mukaddes’e özgüdür.

Saba Kraliçesi’nin adı Kur’an’da geçer mi?

Hayır. Kur’an kraliçenin adını vermez; Belkıs ismi sonraki rivayetlerde geçer.

Süleymân tapınağı İslam’da nasıl anılır?

Kur’an cinlerin onun için mihraplar ve büyük kazanlar yaptığını bildirir. Gelenekte bu çalışma Mescid-i Aksâ’nın yapımıyla da ilişkilendirilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 26 Nisan 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Süleyman" md.; Kitab-ı Mukaddes, 1 Krallar 1-11 ve 2 Tarihler 1-9; Taberî, Târîhu'l-ümem ve'l-mülûk; İbn Kesîr, Kısasü'l-enbiyâ

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →