Hz. Zekeriyyâ (a.s.)

Hz. Zekeriyyâ Kimdir?

Hz. Zekeriyyâ, İsrâiloğulları peygamberlerinden olup Hz. Yahyâ’nın babasıdır. Tarih kaynaklarına göre Hârûn’un soyundan gelir ve Beyt-i Makdis’te (Kudüs’teki mabette) hizmet eden din adamlarındandı. Kur’an’da adı yedi yerde geçer; kıssası Âl-i İmrân (3/37-41), Meryem (19/2-11) ve Enbiyâ (21/89-90) surelerinde anlatılır. En’âm Suresi’nde de salih peygamberler arasında zikredilir (6/85). Hz. Peygamber, Zekeriyyâ’nın marangoz olduğunu ve elinin emeğiyle geçindiğini bildirmiştir (Müslim).

Meryem’in Kefili

Meryem’in annesi, karnındaki çocuğu Allah’a adamış ve doğan kız çocuğuna Meryem adını vermiştir. Allah onu güzel bir kabulle kabul etmiş ve Zekeriyyâ’yı onun bakımıyla görevlendirmiştir (Âl-i İmrân Suresi, 3/35-37). Kimin kefil olacağı konusunda mabetteki görevliler arasında kura çekildiği Kur’an’da bildirilir (Âl-i İmrân Suresi, 3/44). Zekeriyyâ’nın eşinin Meryem’in teyzesi veya kız kardeşi olduğu rivayet edilir; bu akrabalık ilişkisi tarih ve hadis kaynaklarında geçer.

Zekeriyyâ, Meryem’in bulunduğu mihraba her girişinde onun yanında bir rızık bulurdu. “Ey Meryem, bu sana nereden geliyor?” diye sorduğunda Meryem, “Bu Allah katındandır. Allah dilediğine hesapsız rızık verir” cevabını verirdi (Âl-i İmrân Suresi, 3/37). Bu rızkın mevsimi olmayan meyveler olduğu rivayetlerde geçer; Kur’an rızkın türünü belirtmez.

Gizli Dua

Meryem’in yanındaki bu ilahi ikramı gören Zekeriyyâ, yaşlı olmasına ve eşinin kısır bulunmasına rağmen ümitlenmiş ve orada Rabbine dua etmiştir (Âl-i İmrân Suresi, 3/38). Meryem Suresi bu duayı şöyle anlatır: “Hani o Rabbine gizlice seslenmişti. ‘Rabbim! Kemiklerim gevşedi, saçım sakalım ağardı. Rabbim, sana yaptığım dualarda hiç mahrum kalmadım. Doğrusu ben arkamdan gelecek akrabalarımın dini koruyamayacaklarından korkuyorum. Karım da kısırdır. Bana katından bir veli (evlat) bağışla ki bana ve Yakup soyuna varis olsun. Rabbim, onu hoşnutluğuna ulaşmış biri kıl.'” (Meryem Suresi, 19/3-6).

Bu duada Zekeriyyâ, evladı yalnızca soyunun devamı için değil, dinin korunması için istemiştir. “Sana yaptığım dualarda hiç mahrum kalmadım” sözü ise Allah’ın geçmişteki lütuflarını anarak O’na yalvarmanın güzel bir örneğidir. Duanın gizlice yapılması da Kur’an’ın tavsiye ettiği bir edeptir (A’râf Suresi, 7/55).

Duaları

• “Rabbi heb lî min ledünke zürriyyeten tayyibeten inneke semîu’d-duâ” “Rabbim, bana katından temiz bir nesil bağışla. Şüphesiz sen duayı işitensin.” (Âl-i İmrân Suresi, 3/38)
• “Rabbi lâ tezernî ferden ve ente hayru’l-vârisîn” “Rabbim, beni yalnız bırakma. Sen varislerin en hayırlısısın.” (Enbiyâ Suresi, 21/89)

Bu dualar, evlat isteyenlerin sıkça okuduğu dualardır. Duayla birlikte gerekli sebeplere, tıbbi tedaviye başvurmak da ihmal edilmemelidir; evladı veren Allah’tır.

Müjde ve Alamet

Zekeriyyâ mihrapta namaz kılarken melekler ona, Allah’tan gelen bir kelimeyi doğrulayan, efendi, nefsine hâkim ve salihlerden bir peygamber olacak Yahyâ’yı müjdelemiştir (Âl-i İmrân Suresi, 3/39). Zekeriyyâ hayretle “Rabbim, ben ihtiyarlamışken ve karım kısırken nasıl oğlum olur?” diye sormuş, “Allah dilediğini yapar” cevabını almıştır (3/40). Bir alamet istemiş, alameti de sağlıklı olduğu hâlde üç gün insanlarla işaretten başka konuşamaması olmuştur. Bu sürede Rabbini çokça anmasını ve sabah akşam tesbih etmesini emretmiştir (Âl-i İmrân Suresi, 3/41; Meryem Suresi, 19/10-11). Enbiyâ Suresi, Allah’ın eşini de doğuruma elverişli kıldığını ve bu ailenin hayırlarda yarışan, ümitle ve korkuyla dua eden, Allah’a saygıyla boyun eğen kimseler olduğunu bildirir (21/90).

Vefatı Hakkındaki Rivayetler

Zekeriyyâ’nın, kavmi tarafından takip edildiği, bir ağacın kovuğuna saklandığı ve ağaçla birlikte testereyle kesilerek şehit edildiği anlatımı İsrâilî rivayetlerde geçer, Kur’an’da yoktur. Vefatının şekli hakkında sahih bir bilgi bulunmamaktadır.

Mihrap ve Zekeriyyâ

Kur’an, Zekeriyyâ’ya müjdenin o mihrapta namaz kılarken geldiğini bildirir (Âl-i İmrân Suresi, 3/39). Camilerde imamın durduğu bölüme mihrap denilmesi ve birçok mihrabın üzerine “Zekeriyyâ mihraba her girdiğinde” ayetinin yazılması bu kıssaya dayanır.

Zekeriyyâ’nın kıssası, bir çocuğun ya da gencin terbiyesini üstlenen herkesin, o çocuktaki güzellikten kendisinin de ders alabileceğini gösterir. Zekeriyyâ, Meryem’in tevekkülünü ve Allah’a güvenini görünce kendi duasına güç katmıştır.

Alınacak Dersler

• Yaş ve şartlar ne olursa olsun Allah’ın rahmetinden ümit kesilmez.
• Evlat, dinin ve iyiliğin devamı niyetiyle istenmelidir.
• Duada gizlilik, tevazu ve Allah’ın geçmiş lütuflarını anmak edeptendir.
• Emanet edilen bir yetimin veya gencin terbiyesini üstlenmek büyük bir sorumluluk ve fazilettir.
• Nimete kavuşunca zikir ve tesbihle şükretmek gerekir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Âl-i İmrân Suresi (3/35-44); Meryem Suresi (19/2-11); Enbiyâ Suresi (21/89-90); En'âm Suresi (6/85); A'râf Suresi (7/55); Müslim (Zekeriyyâ'nın marangozluğu hadisi); İbn Kesîr, Kısasü'l-Enbiyâ, "Zekeriyyâ ve Yahyâ" bölümü; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Zekeriyyâ" md.; Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an Yolu Türkçe Meal ve Tefsir, Âl-i İmrân ve Meryem surelerinin tefsiri

Bu içerik nasıl hazırlandı? →