Minare Nedir? Minarenin Tarihi ve Çeşitleri

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Minare Kelimesinin Anlamı
Minarenin Ortaya Çıkışı
Başlıca Minare Tipleri

Minare, camilerde ezan okunması ve camiin uzaktan fark edilmesi amacıyla yapılan kuledir. Hz. Peygamber döneminde bulunmayan minare, Emevîler döneminde yaygınlaşmış; kare, silindirik, sarmal ve kalem biçimleri gibi çeşitli tiplere dönüşmüştür.

Minare Kelimesinin Anlamı

Minare kelimesi, Arapça “nûr” (ışık) kökünden gelir ve “ışık veren yer, fener” anlamına gelir. Başlangıçta yüksek bir kuleyi ifade etmiştir. Türkçede aynı yapı için “minare” yanında ezan okunan yer anlamında “mi’zene” ve “sevma’a” gibi terimler de kullanılır. Minare, camiin yanında yükselen ve ezan okunan kuledir; sembolik olarak da İslam’ın şiarlarından biridir.

Hz. Peygamber zamanında ezan, Mescid-i Nebevî’nin yanındaki en yüksek evin damından Hz. Bilâl tarafından okunurdu. Dolayısıyla ezan için özel bir kule yoktu. Bu nedenle minare, dinî bir zorunluluk değil, tarihî bir ihtiyaçtan doğmuş mimari bir unsurdur. Fıkıhta minare yapılması bir ibadet gereği olarak emredilmemiştir; ezanın duyulmasına hizmet eden bir araç olarak görülmüştür.

Minarenin Ortaya Çıkışı

Minarenin kökeni konusunda araştırmacılar farklı görüşler ileri sürer. Bir görüşe göre Suriye’deki Roma ve Bizans dönemi kuleleri (özellikle kilise çan kuleleri ve tapınak köşe kuleleri) Emevîler tarafından ilham alınarak minareye dönüştürülmüştür. Şam’daki Emevî Camii’nin kare kesitli minareleri bunun örneğidir. Diğer bir görüşe göre Mezopotamya’daki ziggurat kulelerinin etkisi vardır. Ayrıca İskenderiye deniz fenerinin Mısır ve Kuzey Afrika minarelerini etkilediği görüşü ileri sürülür.

Tarihçilere göre ilk minareler Emevî halifesi Muâviye döneminde (7. yüzyılın ikinci yarısı) Basra ve Fustat’ta yapılmıştır. I. Velid dönemi (705-715) yapıları olan Mescid-i Nebevî ve Şam Emevî Camii’nde minareler yer almıştır. Bu dönem, minarenin cami mimarisinin ayrılmaz bir unsuru hâline geldiği dönemdir. Şam’daki minareler için Emevî Camii yazısına bakılabilir.

Başlıca Minare Tipleri

**Kare kesitli minareler:** Emevî, Kuzey Afrika ve Endülüs minarelerinde görülür. Kayrevan Ulu Camii, Kurtuba Camii ve Fas’taki Kutubiyye Camii minareleri bu tiptedir. Kalın gövdeli, kare planlı ve üstte küçük bir kule ile biten yapılardır. Bkz. Kurtuba Camii ve Kayrevan Ulu Camii.

**Sarmal (spiral) minareler:** Abbasî dönemi Irak’ında Samarra’daki Mülevviye Minaresi ile başlayan, dışarıdan sarılan rampalı minareler. Kahire’deki İbn Tolun Camii minaresi bu tipin örneğidir. Bkz. İbn Tolun Camii.

**Silindirik ve çokgen minareler:** İran, Orta Asya ve Hindistan’da tuğla veya taştan yapılmış, genellikle çini kaplı kuleler. Selçuklu minareleri bunun örnekleridir. Bkz. Selçuklu mimarisi.

**Memlük minareleri:** Kare, sekizgen ve silindirik bölümlerin üst üste bindiği, şerefeli ve zengin süslemeli minareler. Bkz. Sultan Hasan Camii.

**Osmanlı kalem minareleri:** İnce, silindirik veya çokgen gövdeli, külahlı ve bir ila üç şerefeli minareler. Kalem ucu gibi sivri görünümleri nedeniyle bu adı alır. Klasik dönemde Mimar Sinan bu formu mükemmelleştirmiştir.

Osmanlı Minareleri ve Şerefe Sayısı

Osmanlı camilerinde minare sayısı ve şerefe sayısı caminin statüsüne göre değişirdi. Şerefe, müezzinin ezan okuduğu balkondur. Küçük camilerde tek minare ve tek şerefe; selâtin camilerinde ise genellikle birden fazla minare ve iki ya da üç şerefe bulunurdu. Altı minareli Sultanahmet Camii ve dört minareli Süleymaniye Camii, imparatorluğun sembolik gücünü gösterir. Edirne Selimiye Camii’nin 83 metrelik minareleri ise Osmanlı minare mimarisinin zirvesi kabul edilir. Minare sayısının sultan camilerinde yoğunlaşması, camii yaptıran kişinin makamını yansıtan sembolik bir gelenekti.

Minarelerin dış merdiveni yok, iç sarmal merdiveni vardır. Müezzin bu merdivenle şerefeye çıkıp ezanı okurdu. Günümüzde hoparlör sistemleri sayesinde müezzinler çoğunlukla minare içinde bulunan mikrofon üzerinden ezan okur veya merkezî sistemlerle yayın yapılır. Bkz. Sultanahmet Camii ve ezan okunurken konuşmak haram mı yazıları.

Minarenin Sembolik Anlamı

Minare, gökyüzüne yükselen biçimiyle Allah’a yönelişi ve tevhidi simgeler. Birçok Müslüman ülkede minare, camiin ve İslam’ın görsel işareti olarak şehir silüetinin bir parçasıdır. Bazı Avrupa ülkelerinde minare yapımı tartışma konusu olmuştur; örneğin İsviçre’de 2009’daki halk oylamasıyla minare yapımı yasaklanmıştır. Bu tür tartışmalar, mimari bir unsurun toplumsal ve siyasi boyutunu da gösterir. Tarafsız bakmak gerekirse, minare dinî açıdan zorunlu değil ama kültürel ve sembolik açıdan önemlidir.

Çağdaş camilerde minare tasarımı değişmiştir: Faysal Camii’nde soyut ve keskin minareler, Şeyh Zayed Camii’nde ise Fas-Endülüs tarzı kare kesitli minare unsurları görülür. Bkz. Faysal Camii.

Sonuç

Minare, ezanın duyulmasını sağlayan ve camiin simgesi olan mimari bir unsurdur. Hz. Peygamber’den sonra ortaya çıkan bu yapı, her coğrafyada yerel mimari geleneklerle farklı biçimlere bürünmüştür. Cami bölümlerinin geneli için cami mimarisinin bölümleri yazısına bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Minare ne işe yarar?

Minare, ezanın uzaktan duyulmasını sağlayan ve camiyi uzaktan belli eden kuledir. Günümüzde hoparlör kullanılsa da minare camiin simgesi olarak varlığını sürdürmektedir.

Hz. Peygamber döneminde minare var mıydı?

Hayır. Hz. Peygamber döneminde ezan Hz. Bilâl tarafından mescidin yakınındaki yüksek bir damdan veya yerden okunurdu. Minareler Hz. Peygamber’den sonra, Emevîler döneminde yaygınlaşmıştır.

Şerefe nedir?

Minarenin gövdesinden dışarı taşan, müezzinin ezan okuduğu balkon biçimli bölümdür. Osmanlı camilerinde şerefe sayısı caminin yaptıranının statüsüne göre bir, iki veya üç olabilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 25 Eylül 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Minare" maddesi; Jonathan Bloom, Minaret: Symbol of Islam; Diyanet İşleri Başkanlığı, Cami ve mescit bilgileri (diyanet.gov.tr)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →