Sünnet (Hitan) Geleneği Yahudilikte ve İslam’da

Sünnet (hitan), erkek çocuğun sünnet derisinin kesilmesi uygulamasıdır. Yahudilikte brit milah olarak ahdin işareti sayılır ve bebeğin sekizinci gününde yapılır; İslam’da ise fıtrat hadisinde sayılan temizlik uygulamaları arasında geçer, belirli bir yaş şartı yoktur ve mezhepler hükmü sünnet veya vacip olarak değerlendirir. Hristiyanlık sünneti şart koşmaz.

Yahudilikte Brit Milah

Tevrat’ta Allah, İbrahim ile ahit yapar ve sünneti bu ahdin işareti kılar: “Aranızdaki her erkek çocuk sekiz günlük olunca sünnet edilsin” (Yaratılış 17:10-12). Brit milah (sünnet ahdi), Yahudi toplumuna aidiyetin temel göstergelerindendir ve mohel adı verilen uzman tarafından, aile ve cemaat huzurunda törenle yapılır; çocuğa aynı gün ismi verilir. Hastalık hâlinde sünnet ertelenebilir. Yahudiliğe sonradan giren erkekler için de sünnet şarttır. Bu nedenle sünnet, Yahudilikte inançla doğrudan bağlantılı dinî bir yükümlülüktür.

Hristiyanlıkta Sünnet

İlk Hristiyan cemaatler arasında sünnetin gerekliliği tartışıldı. Elçilerin İşleri 15’teki Kudüs Toplantısı’nda, Yahudi olmayan imanlıların sünnet edilmelerinin şart olmadığı karara bağlandı; Pavlus da “Ne sünnet, ne de sünnetsizlik bir şeydir; yeni yaratılış önemlidir” der (Galatyalılar 6:15). Böylece Hristiyanlık, sünneti inanç şartı olmaktan çıkarmıştır. Yine de bazı Hristiyan topluluklarda (örneğin Kıpti ve Etiyopya Kiliseleri) sünnet kültürel bir gelenek olarak sürer. Batı toplumlarında ise tıbbi veya kültürel nedenlerle uygulanabilir.

İslam’da Hitan

İslam’da sünnet Kur’ân’da açıkça emredilmemiştir; hükmü hadislere dayanır. Ebû Hureyre’den rivayet edilen hadiste Peygamberimiz, “Beş şey fıtrattandır: sünnet olmak, etek tıraşı, bıyık kısaltmak, tırnak kesmek ve koltuk altı temizliği” buyurur (Buhârî, Libâs; Müslim, Tahâret). Mezhepler arasındaki hükümler farklıdır: Hanefî ve Mâlikî mezhepleri sünnet (müekked sünnet / şiâr) kabul ederken, Şâfiî ve Hanbelî mezhepleri vacip sayar. Kadın sünneti (hafz) konusu ise ayrı tartışma konusudur; Türkiye’de kadınlar için sünnet uygulaması yoktur ve dinen gerekli görülmez. Yaş için belirli bir sınır yoktur; Türkiye’de genellikle çocukluk çağında, tıbbi şartlar uygun olduğunda yapılır.

Benzerlikler ve Farklar

• Köken: Her iki gelenek de uygulamayı Hz. İbrahim’e bağlar (bkz. peygamberlik kavramı dinlerde); Müslümanlar için Hz. İbrahim “fıtrat” uygulamasının ilk uygulayıcılarındandır.
• Dinî statü: Yahudilikte ahit işareti ve farz; İslam’da fıtrat uygulaması, mezhebe göre sünnet veya vacip; Hristiyanlıkta zorunlu değil.
• Zaman: Yahudilikte sekizinci gün; İslam’da belirli yaş şartı yok.
• Tören: Yahudilikte brit milah ayinidir; İslam’da kültürel olarak sünnet düğünü veya kutlaması yapılabilir fakat dinen gerekli değildir.

Tıbbi Boyut ve Etik Tartışma

Sünnetin sağlık yararları ve riskleri üzerine tıbbi araştırmalar yapılmaktadır. Bazı çalışmalar belirli enfeksiyon riskinin azalmasına dair bulgular bildirirken, bazı etik tartışmalarda çocuğun beden bütünlüğü ve rızası meselesi gündeme gelmektedir. Müslüman ve Yahudi topluluklar, sünneti dinî bir uygulama olarak savunur. Uygulama, tıbbi şartlara uygun ortamda ve uzman kişilerce yapılmalıdır; çocuğun sağlığı her şeyden önce gelir. Bu konudaki genel çerçeve, İslam’ın “zarar vermeme” ilkesiyle uyumludur.

Diğer Ritüellerle İlişki

Sünnet gibi beden üzerinde uygulanan ritüeller, kurban gibi diğer İbrahimî ritüellerle birlikte düşünülür (bkz. kurban ibadetinin dinlerdeki yeri). Yiyecek ve temizlik kuralları ise ayrı bir alandır. Dini görevli ve ayin sorumluluğu konusunda ruhban sınıfı ve din adamı anlayışı yazısına bakılabilir. Peygamberlik ve melek inancı için melek ve şeytan inancı ve Mesih ve Mehdi yazıları da incelenebilir.

Mezheplerin Ayrıntılı Hükümleri

Hanefî mezhebinde sünnet, İslam’ın şiarlarından sayılır; bir şehir halkı sünneti terk etmeyi kararlaştırırsa onlarla mücadele edileceği bile ifade edilir. Şâfiî mezhebinde sünnetin vacip olduğu, Hanbelî mezhebinde ise erkekler için vacip, kadınlar için müstehap veya mekruh olduğu yönünde görüşler vardır. Yetişkin yaşta İslam’a giren kişilerin sünnet olması konusunda ise sağlık şartı ve zorluk durumunda ruhsat tanındığı belirtilir. Bu ayrıntılar, sünnetin dinî statüsünün mezhep içi yorumlarla şekillendiğini gösterir. Diyanet’in yaygın uygulaması çocukluk çağında, hekim kontrolünde yapılan sünnettir.

Kültürel Yansımalar ve Törenler

Türkiye’de sünnet düğünleri bir toplumsal kutlama geleneğidir: Çocuğa özel kıyafet giydirilir, aile ve komşular davet edilir, çocuğa hediyeler verilir. Bu gelenek dinî bir zorunluluk olmamakla birlikte, çocuğun bu önemli geçişte yalnız bırakılmaması ve toplumsal destek görmesi bakımından anlamlı bulunur. Yahudi toplumunda brit milah ise sinagog veya ev ortamında dua ve kutsama ile yapılır; çocuğun adı ilan edilir ve ailenin bağlılığı vurgulanır. İki uygulama arasındaki törensel fark, dinî statüdeki farkı yansıtır. Her iki toplumda da sağlık ve hijyen kuralları, uygulayıcıların uzmanlığı ve çocuğun rahatı birinci öncelikte tutulur. Uygulamada israf ve gösterişten kaçınılması, Kur’ân’ın ölçülü harcama öğüdüne uygundur.

Sıkça Sorulan Sorular

Yahudilikte sünnet ne zaman yapılır?

Brit milah olarak erkek bebeğin sekizinci gününde, sağlık durumu uygunsa yapılır.

İslam’da sünnet farz mıdır?

Kur’ân’da açık emir yoktur; fıtrat hadisine dayanır. Hanefî ve Mâlikî mezhepleri sünnet, Şâfiî ve Hanbelî mezhepleri vacip sayar.

Hristiyanlıkta sünnet zorunlu mudur?

Hayır; Elçilerin İşleri 15’teki toplantıda sünnetin Hristiyan olmak için şart olmadığı karara bağlanmıştır.

Sünnet için belirli bir yaş var mı?

İslam’da belirli bir yaş şartı yoktur; çocuğun sağlığına uygun bir zamanda yapılır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 26 Temmuz 2026 · Kaynaklar: Tevrat, Yaratılış 17; Buhârî, Libâs ve Müslim, Tahâret (fıtrat hadisi); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hitan" maddesi

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →