Umrenin Hükmü: Sünnet mi Vacip mi? Mezheplerin Görüşleri ve Delilleri

Umrenin hükmü mezhepler arasında farklılık gösteren bir konudur. Hanefî ve Mâlikî mezheplerine göre umre sünnet-i müekkededir, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre ise ömürde bir defa farzdır. Türkiye’de Diyanet çizgisi Hanefî mezhebine göre umreyi sünnet olarak kabul eder. Umre her zaman yapılabilir.

Umre Nedir?

Umre, sözlükte “ziyaret etmek” anlamına gelir. Fıkıhta ise belirli bir zamana bağlı olmaksızın ihrama girip Kâbe’yi tavaf etmek, Safa ile Merve arasında sa’y yapmak ve tıraş olmak veya saç kısaltmak suretiyle yerine getirilen ibadettir. Hac ile arasındaki temel fark, umrede Arafat vakfesi, Müzdelife ve Mina uygulamalarının bulunmaması ve umrenin yılın her gününde yapılabilmesidir. Bu yüzden umre “küçük hac” (hac-ı asgar) olarak da adlandırılır. Umrenin nasıl yapıldığı umre nasıl yapılır? yazısında anlatılmıştır.

Kur’an’daki Dayanak

Bakara Suresi’nin 196. ayetinde “Hac ve umreyi Allah için tamamlayın” buyrulur. Ayetteki emir, ibadete başlandıktan sonra tamamlanması gerektiğini ifade eder. Şâfiî ve Hanbelî mezhepleri, ayetteki emri umrenin farz olduğuna delil sayar. Hanefî ve Mâlikîler ise ayetin umreye başlayanın onu tamamlamasını ifade ettiğini, ilk emrin ise hac için olduğunu, umrenin farz olmadığını savunur. Bu yorum farkı, mezheplerin görüş ayrılığının temelini oluşturur.

Hadis Delilleri

Cabir b. Abdullah’tan gelen rivayete göre bir adam Peygamber’e “Umre vacip midir?” diye sordu. Peygamber “Hayır; ancak umre yapman senin için daha hayırlıdır” buyurdu (Tirmizî, Hac 88; hadis hasen-sahih kabul edilmiştir). Hanefî ve Mâlikîler bu hadisi umrenin farz olmadığına delil gösterir. Buna karşılık Hz. Âişe’nin rivayetinde kadınların cihadının hac ve umre olduğu bildirilir (İbn Mâce, Menâsik 8; Ahmed b. Hanbel). Ayrıca Cibril hadisinin bazı rivayetlerinde “Hac ve umre yaparsın” ifadesi geçer; bu rivayetin senedi hakkında farklı değerlendirmeler vardır. Şâfiî ve Hanbelî mezhepleri bu tür rivayetleri umrenin farz olduğuna delil sayar.

Mezheplerin Görüşleri

• Hanefî: Umre sünnet-i müekkededir. Bazı Hanefî âlimleri vacip olduğunu da söylemiştir; fakat mezhepte kabul edilen görüş sünnet-i müekkededir.
• Mâlikî: Ömürde bir kez sünnettir.
• Şâfiî: Ömürde bir kez farzdır; haccın şartlarını taşıyan kişiye farz olur.
• Hanbelî: Ömürde bir kez farzdır.

Hac farz olduğunda umre de hac ile birlikte ödenebilir. Şâfiî ve Hanbelî mezhebine göre hac yapan kişinin ayrıca umre yapması gerekir; temettu veya kıran haccında zaten umre yapıldığından bu yükümlülük yerine getirilmiş olur. Türkiye’de Hanefî mezhebine mensup kişiler için umre sünnet olduğundan, imkân varsa sevabı büyük olan bir ibadet olarak tavsiye edilir.

Hz. Peygamber’in Umreleri

İbn Ömer’in rivayetine göre Hz. Peygamber dört umre yapmıştır. Bunlar: Hicretin 6. yılında Hudeybiye umresi (engellendiği için yapılamadı ve ihramdan çıkıldı), 7. yılda Umretü’l-kazâ, 8. yılda Cirrâne’den yapılan umre ve Veda Haccı’yla birlikte yapılan umre (Buhârî, Umre 3; Müslim, Hac 220). Hz. Âişe, İbn Ömer’in bu umrelerin birini Recep ayında yaptığı yönündeki sözünü düzeltmiş ve Peygamber’in Recep’te umre yapmadığını söylemiştir. Bu rivayetteki ayrıntı farkları, hadis şârihleri tarafından uzlaştırılmıştır. Hz. Peygamber’in yılın farklı dönemlerinde umre yapmış olması, umrenin her zaman yapılabileceğini gösterir.

Umrenin Fazileti

Hz. Peygamber, “Bir umreden diğer umreye kadar aradaki günahlara kefarettir” buyurmuştur (Buhârî, Umre 1; Müslim, Hac 437). Ramazan‘da yapılan umrenin hacca denk olduğunu belirten rivayet de bilinir (Buhârî, Umre 4; Müslim, Hac 221). Ramazan umresi için ayrıntılı bilgi umre için en uygun zaman: Ramazan’da umre yazısında bulunur. Ayrıca yoksulluğu ve günahları gideren hac ve umre art arda yapıldığında insanı arındırır (Tirmizî, Hac 2; Nesâî, Menâsik 6).

Hac Farz Olmadan Umre Yapılır mı?

Evet. Umre hac şartlarından bağımsız olarak yapılabilir. Hac farz olmamış kişi umre yapabilir ve umre yapmak haccı farz hâle getirmez. Umre için de yol güvenliği, mali imkân ve sağlık gerekir; ancak hac kadar katı şartlara bağlı değildir. Hac farz olduğu halde yapmayan kişinin umre yapması, hac borcunu düşürmez. Umre yapan kimsenin hac farz olmuşsa ayrıca hacca gitmesi gerekir. Hac şartları için hac kimlere farzdır? yazısına bakılabilir.

Umre ve Hac Arasındaki Temel Farklar

• Umre yılın her günü yapılabilir; hacın zamanı belli günlerdir.
• Umrede Arafat, Müzdelife ve Mina uygulamaları yoktur.
• Umre sünnet veya farz (mezhebe göre), hac ise ömürde bir kez farzdır.
• Umre birkaç saatte tamamlanır; hac birkaç gün sürer.

Haccın farzları, vacipleri ve sünnetleri için haccın farzları, vacipleri ve sünnetleri yazısı okunabilir.

Umre ve Hac Arasında Tertip

Umrenin hükmünün sünnet veya farz olması, pratikte kişiye umreyi hac öncesi veya sonrası yapma serbestliği verir. Hanefî mezhebine göre hac farzı olan kişi için öncelik hacdır; umre ise nafile ibadet olarak yapılabilir. Bununla birlikte temettu haccı yapan kişi umreyi hac aylarında yaptığından hem umre hem hac borcunu aynı seyahatte yerine getirmiş olur. Umre için yılın hangi zamanında gidileceği, kişinin imkânlarına, sağlık durumuna ve organizasyonlara bağlıdır. Ramazan ayı ve kutsal geceler, umre için tercih edilen zamanlardır; ancak kalabalık ve yüksek maliyet göz önünde bulundurulmalıdır.

Umrenin farz olduğunu söyleyen mezhep mensupları için ömürde bir kez umre yapmak yeterlidir. Bunu temettu veya kıran haccında yerine getirenler, ayrıca umre yapmak zorunda kalmazlar. Hanefî mezhebine mensup bir kimse umreyi sünnet olarak kabul ederek, mali ve bedenî imkânı olduğunda hayır niyetiyle gitmeyi tercih edebilir. Bu görüş farkı, kişileri birbirine karşı hoşgörülü olmaya davet eder; çünkü her mezhep delilleri sahih ve ciddi ictihadlara dayanır.

Sonuç

Umre, mezhebe göre sünnet-i müekkede veya farz hükmünde bir ibadettir. Hanefî ve Mâlikî mezheplerinde sünnet, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde farz olarak kabul edilir. Hz. Peygamber’in umre yapması, ona teşvik etmesi ve umreyi günahların keffareti olarak anması, bu ibadetin değerini gösterir. Gücü yeten her Müslümanın umre yapmaya gayret etmesi güzeldir. Ancak umrenin sünnet olduğunu kabul eden bir kişi için umre yapmamak günah sayılmaz. Her durumda niyet, ihlas ve doğru uygulama esastır.

Sıkça Sorulan Sorular

Umre farz mıdır?

Hanefî ve Mâlikîlere göre sünnet, Şâfiî ve Hanbelîlere göre farzdır.

Umre yapmak haccı düşürür mü?

Hayır. Umre haccın yerine geçmez; hac farzıyla ayrı bir ibadettir.

Umre yılın hangi günlerinde yapılır?

Yılın her günü yapılabilir. Hanefîlerde Arefe ve bayramın ilk dört gününde mekruhtur.

Hz. Peygamber kaç umre yaptı?

Rivayetlere göre dört umre yapmıştır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 24 Eylül 2026 · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerim: Bakara Suresi (2/196); Tirmizî, Hac 88 (umre vacip mi sorusu); Buhârî, Umre 3 (Hz. Peygamber'in umreleri); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Umre" md.; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (Hac ve Umre)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →