Yeni Müslüman Olan Batılılar İslam’la Ne Zaman ve Nasıl Tanıştı?

Batılıların İslam’la tanışması; gezginlerin ve diplomatların Doğu’da edindiği izlenimlerden, tasavvufa ve Kur’an’a duyulan entelektüel ilgiye, evlilik ve dostluk ilişkilerine kadar çeşitli yollardan olmuştur. Abdullah Quilliam, Marmaduke Pickthall ve Muhammed Esed gibi isimler bu hikâyenin bilinen örnekleridir; her birinin yolu ise farklı bir kişisel arayışa dayanır.

Gezginler ve Doğu’ya ilgi

Orta Çağ’dan beri Avrupalılar İslam dünyasıyla savaş, ticaret ve diplomasi yoluyla temas kurdu. XIX. yüzyılda ise Doğu’ya seyahat edenlerin sayısı arttı. Bunların çoğu Müslüman olmadı; ancak bazıları gördüğü dindarlık, misafirperverlik ve ibadet düzeninden etkilendi. Kimi gezginler Müslüman kimliğine bürünerek hac yolculuğu yaptı. Bu temas, bazılarında merak, bazılarında ise ciddi bir dinî arayışa dönüştü. Ancak bu tür anlatımlar çoğu zaman oryantalist bir bakışla yazıldığından, okur kaynakların niteliğini eleştirel biçimde değerlendirmelidir.

Liverpool: Abdullah Quilliam

William Henry Quilliam (1856-1932), Liverpool’da avukat olarak çalışırken Fas’ta bulunduğu sırada İslam’la tanıştı ve 1887’de Müslüman oldu; Abdullah adını aldı. 1889’da Liverpool’da bir cami ve Müslüman Enstitüsü kurdu; bu, İngiltere’nin ilk camilerinden biri olarak kabul edilir. Gazete çıkardı, yetimhane ve okul açtı, yüzlerce kişinin İslam’a girmesine vesile oldu. Osmanlı padişahı II. Abdülhamid tarafından Britanya Adaları Şeyhülislamı unvanıyla onurlandırıldı. Sonraki yıllarda İngiltere’den ayrılmak zorunda kaldı. Bu hikâye, Batı’da İslam’a ihtidanın erken ve örgütlü bir örneğidir. İngiltere bağlamı için İngiltere Müslümanları bugün yazısına da bakılabilir.

Pickthall ve Woking

Marmaduke Pickthall (1875-1936), İngiliz romancı, Doğu’da yaşadığı yıllarda Müslümanlara duyduğu yakınlıkla 1917’de Müslüman oldu. 1930’da yayımladığı The Meaning of the Glorious Koran adlı çeviri, İngilizce Kur’an meâllerinin en çok kullanılanlarından biridir. Aynı dönemde Woking’deki Şah Cihan Camii, İngiliz ihtida edenler için bir buluşma noktasıydı. Lord Headley (1855-1935) gibi aristokratlar da bu çevrede Müslüman oldu. Lady Evelyn Cobbold (1867-1963) ise İskoç soylusu olarak 1933’te hac yaptığını belirtmiştir. Bu isimlerin ihtida sebepleri arasında Kur’an’ı okumak, Müslümanlarla tanışmak ve entelektüel arayış sayılır.

Fransa ve Orta Avrupa: Dinet, Guénon, Esed

Fransız ressam Étienne Dinet (1861-1929), Cezayir’de yaşarken İslam’a yaklaştı ve 1913’te Nasreddine Dinet adını aldı. René Guénon (1886-1951), Kahire’ye yerleşti ve tasavvuf yoluna girdi; Abdülvâhid Yahyâ adını aldı. Leopold Weiss, Muhammed Esed adıyla 1926’da Müslüman oldu; hikâyesi Avusturya Müslümanları arasından yetişen âlimler yazısında anlatılmıştır. İsveçli ressam Ivan Aguéli (1869-1917) tasavvuf çevresinde Abdülhâdî adını almıştır. Bu isimlerin yolları farklıdır; ortak noktaları, Doğu ile temas ve kendi dönemlerinin Batı kültüründen duydukları rahatsızlıktır.

Tasavvuf ve gelenekçi ekol

XX. yüzyılın ilk yarısında Guénon’un etkisiyle gelişen gelenekçi (Traditionalist) ekol, Frithjof Schuon (Îsâ Nûreddîn), Titus Burckhardt ve Martin Lings gibi isimlerle İslam’a ve özellikle tasavvufa yöneldi. Bu çevre, modern dünyanın maddeciliğine bir cevap olarak kadim dinî geleneklere dönmeyi savundu. Bu yaklaşımın bazı görüşleri, Müslüman âlimlerce tartışmalıdır; yine de Batı’da İslam’a ilginin entelektüel yönünü anlamada önemlidir.

Evlilik, göç ve gündelik temas

Elbette entelektüel yol tek yol değildir. Günümüzde Batılıların İslam’a girişinde en yaygın sebepler arasında evlilik, Müslüman arkadaş ve komşularla kurulan ilişkiler, seyahat ve çevrimiçi kaynaklar yer alır. Bazıları kişisel bir manevi boşluğa cevap arar, bazıları Kur’an’ı okuyarak ikna olur. Toplumsal bağlam da etkilidir: göçmen toplulukların çoğalması, ihtida edenlerin Müslümanlarla günlük temasını artırmıştır.

Devam okuması

Bu konunun tarihî seyri için Yeni Müslüman olan Batılılar tarihi, dinî kültürü için yeni Müslümanlarda dinî kültür, ilim çevreleri için yeni Müslüman olan Batılılar: âlimler ve eserler ve bugünkü durum için yeni Müslüman olan Batılılar bugün yazıları okunabilir.

Kadınlar ve ihtida

Batılı kadınların İslam’a girişi de erken dönemden itibaren görülür. Lady Evelyn Cobbold, İskoçya’da yetişmiş, İslam’a Kuzey Afrika seyahatlerinde yakınlaşmış ve hac anılarını yayımlamıştır. Sonraki yıllarda Margaret Marcus (Meryem Cemile, 1934-2012), Amerikalı bir Yahudi ailenin kızı olarak 1961’de Müslüman olmuş ve Pakistan’a yerleşerek İslam üzerine çok sayıda eser kaleme almıştır. Bu kadınların kitapları, hem Batı’da hem Müslüman dünyada tartışma konusu olmuştur. Yaklaşımları sert olabilir; yine de ihtida yolculuğunu anlatan birincil kaynaklar olarak değerlidir.

Kaynaklara bakış

Batılı ihtida edenlerin hikâyeleri çoğunlukla kendi anlatımlarına dayanır. Anılar, mektuplar ve gazete haberleri, olayların kişisel yorumlarını içerir. Bu nedenle kesin tarih ve ayrıntılar kaynaklara göre değişebilir. Okurların hem Müslüman hem de gayrimüslim kaynakları karşılaştırması, daha dengeli bir tablo sunar.

Sıkça Sorulan Sorular

Abdullah Quilliam kimdir?

1856’da Liverpool’da doğan, 1887’de Müslüman olan ve 1889’da Liverpool Müslüman Enstitüsü’nü kuran İngiliz avukattır; Osmanlı padişahı tarafından Britanya Adaları Şeyhülislamı unvanıyla anılmıştır.

Pickthall’ın Kur’an çevirisi ne zaman çıktı?

Müslüman olan İngiliz romancı Marmaduke Pickthall’ın The Meaning of the Glorious Koran adlı İngilizce meali 1930’da yayımlanmıştır.

Batılılar neden İslam’a girer?

Sebepler kişiden kişiye değişir: evlilik, seyahat, tasavvuf, felsefî arayış, Kur’an okuması ve Müslümanlarla kurulan dostluklar sık anılan yollardır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 8 Mayıs 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Pickthall", "Quilliam" ve "Muhammed Esed" maddeleri; Muhammed Esed, Mekke'ye Giden Yol; Marmaduke Pickthall, The Meaning of the Glorious Koran

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →