İngiltere Müslümanları Bugün: Dinî Hayat…

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Nüfus ve Dağılım
Camiler ve Dinî Teşkilat
Eğitim: Okullar ve Madrasalar

2021 sayımına göre İngiltere ve Galler’de yaklaşık 3,9 milyon Müslüman yaşıyor. Camiler, medreseler, okullar, Müslüman Konseyi ve çok sayıda dernek dinî hayatı yönlendirir. Ayrımcılık, güvenlik politikaları, eğitim ve ekonomik fırsat eşitsizliği günümüzün başlıca gündem konularıdır. Güncel veriler için resmî kaynaklara başvurulmalıdır.

Nüfus ve Dağılım

2021 sayımında Müslümanlar İngiltere ve Galler nüfusunun yaklaşık yüzde 6,5’ini oluşturdu. En büyük etnik gruplar Pakistan, Bangladeş ve Hindistan kökenlilerdir; ayrıca Arap, Somali, Türk, Nijeryalı ve diğer Afrikalı topluluklar vardır. Londra’da nüfusun yaklaşık yüzde 15’i, Birmingham’da yaklaşık yüzde 30’u, Bradford’da yaklaşık yüzde 30’u Müslümandır. Müslüman nüfus genç bir yaş yapısına sahiptir. İskoçya’da Müslüman nüfus ayrı sayımla yaklaşık 77 bin (2011) olarak kaydedilmişti.

Camiler ve Dinî Teşkilat

İngiltere’de yaklaşık 1.800-2.000 cami ve mescit bulunur. Bunların çoğu Deobendî, Berelvî veya Selefî/Ehl-i Hadis çizgisine sahiptir. Londra Merkez Camii, Birmingham Merkez Camii, East London Camii ve Glasgow Merkez Camii gibi büyük camiler topluluk merkezidir. Müslüman Konseyi (MCB) 500’den fazla örgütü temsil eden şemsiye yapıdır. Hükûmetle ilişkisi dönem dönem gerilimli olmuştur. Ayrıca Britanya Müslüman Âlimler Konseyi ve çeşitli yerel kurullar dinî danışma sağlar.

Eğitim: Okullar ve Madrasalar

İngiltere’de 20’den fazla devlet destekli Müslüman okul ve yüzün üzerinde bağımsız Müslüman okulu bulunur. Okullar dinî değerleri ulusal müfredatla birleştirir. Hafta içi akşamları ve hafta sonları camilerde çocuklara Kur’an ve dinî bilgi öğreten madrasalar yaygındır. Madrasalarda çocuk koruma ve eğitim kalitesi konusunda bazı tartışmalar yaşanmıştır; denetim mekanizmaları geliştirilmektedir. Üniversitelerde İslam toplulukları öğrencilere dinî etkinlikler sunar.

Şeriat Konseyleri ve Hukuk

İngiltere’de Müslümanlar evlilik ve boşanma konularında şeriat konseylerine başvurabilir. Bu konseyler devlet mahkemesi değildir ve kararları hukuken bağlayıcı sayılmaz. Kadın hakları örgütleri, bazı konseylerin kadınlar aleyhine uygulamalarını eleştirir. Hükûmet 2018’de bir inceleme yaptı ve resmî nikâh kaydının önemini vurguladı. Dinî nikâh yapan çiftlerin resmî kayıt yaptırması önerilir. Müslümanlar hukuki bakımdan İngiliz hukukuna tabidir.

Ayrımcılık, İslamofobi ve Güvenlik

Çeşitli araştırmalar Müslümanlara yönelik nefret suçlarının ve ayrımcılığın varlığını göstermiştir. Cami saldırıları, başörtülü kadınlara yönelik şiddet ve işgücü piyasasında isim temelli ayrımcılık raporlanmaktadır. Prevent stratejisi, eğitim ve sağlık sektöründeki yaygın uygulaması nedeniyle Müslüman topluluklarda eleştirilmiştir. Hükûmet, stratejinin yasal ve gerekli olduğunu savunur. Parlamento grupları İslamofobi’nin tanımı konusunda tartışmaktadır.

Ekonomik ve Siyasi Katılım

Müslümanlar İngiltere’de ekonomik göstergeler bakımından ortalamanın altında bir konumdadır; işsizlik ve yoksulluk oranları daha yüksektir. Bununla birlikte, Müslüman girişimciler, doktorlar, avukatlar ve akademisyenler toplumun her kesiminde başarılı olmuştur. Parlamentoda, belediye başkanlıklarında ve kamu kurumlarında Müslüman temsil artmıştır. Medya, spor ve sanat alanlarında Müslüman isimler tanınmaktadır.

Daha geniş çerçeve için tarih, kültür ve gelenekler ve âlimler yazılarına bakabilirsiniz. Hollanda için Hollanda Müslümanları tarihi yazısı da yararlıdır. Güncel veriler için ONS yayınlarına başvurulmalıdır.

İslami Finans ve Ekonomik Hayat

İngiltere, Avrupa’nın İslami finans merkezlerinden biridir. Londra’daki bankalar faizsiz ürünler, sukuk (İslami tahvil) ihracı ve katılım sigortası sunar. Birleşik Krallık hükûmeti 2014’te ilk egemen sukuk’u ihraç etti. Müslüman girişimciler ticaret, restoran, tekstil, sağlık ve teknoloji sektörlerinde faaliyet gösterir. Hayır kuruluşları (Islamic Relief, Muslim Aid) küresel yardım faaliyetleri yürütür. Zekât ve sadaka bağışları ülke ekonomisine önemli katkı sağlar. Ancak Müslüman topluluklarda yoksulluk ve işsizlik oranları ortalamanın üzerindedir.

Cami Güvenliği ve Toplumsal Güven

Cami saldırıları ve tehditler İngiltere’de Müslüman toplumun güvenlik kaygılarını artırmıştır. 2017’de Finsbury Park Camii çevresinde yaşanan saldırı bunun örneğidir. Hükûmet camiler için güvenlik finansmanı sağlamaktadır. Polis ve Müslüman topluluk arasında güven ilişkisi diyalog programlarıyla güçlendirilmeye çalışılır. Ayrıca Müslüman cemaat liderleri, aşırıcılığa karşı eğitim programlarına destek verir. Bu çabalar, güvenlik ve toplumsal uyum arasında denge arayışını yansıtır.

Gençlik, Üniversite ve Gelecek

Üniversitelerde Müslüman öğrenci dernekleri (ISoc) yaygındır. Gençler dinî kimliklerini açıkça ifade eder ve sosyal sorumluluk projelerine katılır. Müslüman nüfusun genç yaş yapısı gelecekte İngiliz toplumunda daha büyük bir rol oynayacaklarını gösterir. Eğitim, sağlık, hukuk ve teknoloji alanlarında Müslüman profesyonellerin sayısı artmaktadır. Gelecekte İngiltere Müslümanlarının durumu ekonomik fırsat eşitliği, ayrımcılıkla mücadele ve siyasi katılıma bağlı olarak şekillenecektir.

Sağlık, Yaşlılık ve Toplumsal Hizmetler

İngiltere’de Müslüman toplumun sağlık göstergeleri bazı alanlarda ortalamadan farklıdır. Şeker hastalığı ve kalp hastalıkları Güney Asya kökenli topluluklarda daha yaygın görülür. Covid-19 döneminde Müslüman topluluklar salgından orantısız etkilendi; camiler aşı bilgilendirmesi ve gıda yardımı yaparak sağlık kurumlarıyla işbirliği yaptı. Yaşlı Müslümanlar için dinî ve kültürel hassasiyetlere uygun bakım evlerine ihtiyaç artmaktadır. Hayır kuruluşları ve camiler bu alanda hizmetler geliştirmektedir.

Sonuç

İngiltere Müslümanları ülkenin sosyal dokusunun önemli bir parçasıdır. Güncel veriler için Ulusal İstatistik Ofisi ve Müslüman Konseyi’nin yayınlarına başvurulması önerilir.

Dinler Arası İlişkiler ve Diyalog

İngiltere’de Müslümanlar Hristiyan, Yahudi, Hindu ve Sih toplulukları ile yan yana yaşar. Dinler Arası Ağ (Inter Faith Network) ve yerel diyalog grupları düzenli toplantılar yapar. Camiler açık gün etkinlikleri düzenleyerek komşu toplulukları ziyarete davet eder. Anglikan Kilisesi ve Müslüman Konseyi arasında ortak sosyal projeler yürütülür. Ramazan‘da kiliselerde ve sinagoglarda ortak iftar yemekleri düzenlenir. Bu çabalar, çok dinli bir toplumda karşılıklı saygıyı artırmaya yöneliktir.

Camilere Giden Yol: Kadınlar ve Gençlerin Katılımı

Camilerde yönetim kurullarında kadın ve genç temsilin artırılması gündemdedir. Bazı camiler kadınlara özel yönetim kurulu üyeliği ve eğitim programları sunmaya başlamıştır. Gençler camilerin yönetim ve program geliştirme süreçlerine katılmak için talepte bulunur. Bu eğilim, geleneksel yönetim yapılarının dönüşümüne işaret eder. Cemaat içi tartışmalar saygı çerçevesinde yürütülür.

Sıkça Sorulan Sorular

İngiltere’de kaç Müslüman yaşıyor?

2021 sayımına göre İngiltere ve Galler’de yaklaşık 3,9 milyon Müslüman (nüfusun yaklaşık yüzde 6,5’i) yaşıyor. 2011’de bu sayı 2,7 milyondu.

Müslümanlar hangi şehirlerde yoğun?

Londra, Birmingham, Bradford, Manchester, Leicester, Luton ve Glasgow’da yoğundurlar. Londra’da nüfusun yaklaşık yüzde 15’i Müslümandır.

Şeriat konseyleri ne yapar?

Aile hukuku (nikâh, boşanma) konularında dinî danışma ve hakemlik hizmeti verirler; hukuki bağlayıcılıkları yoktur. Kadın hakları açısından eleştirilmektedirler.

İngiltere’de Müslüman okulları var mı?

Evet. Devlet destekli Müslüman okulları (voluntary aided) ve çok sayıda bağımsız Müslüman okulu bulunur. Ayrıca akşam ve hafta sonu madrasalar yaygındır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 7 Ağustos 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "İngiltere" md.; Ulusal İstatistik Ofisi (ONS), 2021 Nüfus Sayımı; İngiltere Müslüman Konseyi (mcb.org.uk)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →

İngiltere Müslümanları Bugün: Dinî Hayat, Camiler ve Kurumlar