Şaban Yarılanınca Oruç Tutulmaz mı? Hadis ve Mezheplerin Görüşü

Şaban ayının ikinci yarısında oruç tutmak Hanefi mezhebine göre yasak değildir; nafile oruç Şaban’ın her gününde tutulabilir. Yalnızca Ramazan’dan bir veya iki gün önce, Ramazan’ı karşılamak kastıyla oruç tutmak sahih hadisle yasaklanmıştır. “Şaban yarılanınca oruç tutmayın” şeklindeki hadis ise âlimler arasında tartışmalıdır: Şafii mezhebi bu hadisle amel ederek belirli istisnalar dışında Şaban’ın ikinci yarısında nafile oruç tutmayı mekruh görmüş, Hanefi ve diğer bazı âlimler ise bunu Ramazan’a güçsüz girmemek için bir tavsiye olarak yorumlamıştır.

İlgili Hadisler

Ramazan’dan Bir-İki Gün Önce Oruç Tutmak

Peygamber Efendimiz şöyle buyurmuştur: “Sizden biriniz Ramazan’dan bir veya iki gün önce oruç tutmasın. Ancak o güne denk gelen bir orucu âdet edinmiş olan kimse o günü tutabilir” (Buhârî, Savm 14; Müslim, Sıyâm 21). Bu hadis sahihtir ve konunun temel dayanağıdır. Buna göre her pazartesi ve perşembe oruç tutmayı alışkanlık hâline getirmiş biri, bu günler Ramazan’ın hemen öncesine denk gelse de orucunu tutabilir. Kaza ve adak oruçları da bu yasağın kapsamında değildir.

Şaban’ın Yarısından Sonra Oruç

Ebû Hüreyre’den gelen bir rivayette Peygamberimizin “Şaban yarılandığında oruç tutmayın” buyurduğu nakledilir (Ebû Dâvûd, Savm 12; Tirmizî, Savm 38). Tirmizî bu hadis için “hasen sahih” demiştir. Buna karşılık Ahmed b. Hanbel ve Abdurrahman b. Mehdî gibi bazı hadis otoriteleri, rivayetin bir ravisi sebebiyle bu hadisi münker saymış ve onunla amel etmemiştir.

Hadisler Arasında Çelişki Var mı?

Hz. Âişe’nin, Peygamberimizin Şaban’ın çoğunu oruçlu geçirdiğini anlatan sahih rivayeti (Buhârî, Savm 52; Müslim, Sıyâm 175) ile “Şaban yarılanınca oruç tutmayın” hadisi ilk bakışta çelişkili görünebilir. Âlimler bu iki rivayeti farklı yollarla uzlaştırmıştır:

• Güç yetirme yorumu: Yasak, Ramazan orucuna güçsüz düşme endişesi olanlar içindir. Peygamberimiz ise bu açıdan güçlüydü ve orucu kendisini zayıflatmıyordu.
• Başlangıç yorumu: Yasak, Şaban’ın ilk yarısında hiç oruç tutmayıp yalnızca ikinci yarısında oruca başlayan içindir. Ayın başından itibaren oruç tutan kimse devam edebilir.
• İhtiyat yorumu: Amaç, Ramazan’ın sınırının karışmasını önlemek ve insanların Ramazan’a ihtiyaten oruç ekleyerek farzı değiştirmesine engel olmaktır.

Mezheplerin Görüşleri

Hanefi Mezhebi

Hanefilere göre Şaban’ın ikinci yarısında nafile oruç tutmak mekruh değildir. Mekruh olan, Ramazan olup olmadığı şüpheli olan şek gününde Ramazan niyetiyle veya kararsız bir niyetle oruç tutmaktır. Şek gününde nafile niyetle oruç tutmak ise, özellikle bu günü âdet edinmiş olanlar için caizdir; hatta bazı Hanefi âlimleri havas denilen bilgili kimselerin nafile niyetle tutmasını güzel görmüş, halkın ise yanlış anlaşılmaması için öğleye kadar beklemesini tavsiye etmiştir.

Şafii Mezhebi

Şafiilere göre Şaban’ın on altıncı gününden itibaren nafile oruç tutmak, sebepsiz olarak başlanırsa mekruh veya haramdır. Ancak şu durumlar istisnadır: Ayın ilk yarısından itibaren oruca devam edilmiş olması, pazartesi-perşembe gibi âdet hâline getirilmiş bir oruç, kaza, adak ve kefaret oruçları.

Hanbeli ve Mâlikî Mezhepleri

Hanbelilerin muteber görüşüne göre Şaban’ın ikinci yarısında oruç tutmak mekruh değildir, sadece Ramazan’dan bir-iki gün önce yasaktır. Mâlikîler de benzer şekilde nafile orucu caiz görmüştür.

Şek Günü Nedir?

Şek günü, Şaban’ın otuzuncu günüdür; yani hava kapalı olduğu için hilal görülemeyen ve Ramazan’ın başlayıp başlamadığında şüphe edilen gündür. Ammâr b. Yâsir’den nakledilen bir söze göre şüpheli günde oruç tutan kimse Peygamberimize karşı gelmiş olur (Buhârî, Savm 11, muallak olarak; Tirmizî, Savm 3). Günümüzde Türkiye’de Ramazan başlangıcı önceden hesapla ilan edildiği için pratikte şek günü sorunu büyük ölçüde ortadan kalkmıştır. Yine de Ramazan’ın başlangıcından emin olunmadan “belki Ramazan’dır” niyetiyle oruç tutmamak gerekir.

Pratik Özet

1. Kaza, adak ve kefaret orucu Şaban’ın her gününde tutulabilir.
2. Pazartesi-perşembe gibi düzenli nafile orucu olan devam edebilir.
3. Hanefi mezhebine göre Şaban’ın ikinci yarısında nafile oruç caizdir.
4. Şafii mezhebine uyanlar, ayın on beşinden sonra yeni bir nafile oruca başlamamalıdır.
5. Ramazan’dan bir-iki gün önce, Ramazan’ı karşılamak niyetiyle oruç tutulmaz.
6. Ramazan’a yorgun girmemek için sağlığı gözetmek her mezhepte önemlidir.

Günlük Hayata Yansıtmak

Bu konudaki farklı görüşler, mezheplerin hadisleri anlama ve uygulama yöntemlerindeki zenginliği gösterir. Hangi mezhebe uyuluyorsa onun ölçüsüne göre davranmak, başkalarının farklı uygulamasını kınamamak gerekir. Şaban’ın ikinci yarısında oruç tutan bir Hanefi ile tutmayan bir Şafii, her ikisi de delile dayanan bir içtihada uymaktadır. Asıl hedef, Ramazan’a sağlıklı, dinç ve istekli girmektir. Kendini tanıyan kişi, Şaban’daki nafile oruçlarını bu hedefe hizmet edecek şekilde planlar; bedenini yormadan, Ramazan’ın ilk günlerinde zorlanmayacak bir alışkanlık kazanır.

Sık Sorulan Sorular

Şaban’ın son haftasında kaza orucu tutabilir miyim?

Evet. Kaza orucu bu yasakların kapsamına girmez. Hatta önceki Ramazan’dan kalan borcu, yeni Ramazan gelmeden ödemek için bu günler değerlendirilmelidir.

Berat Kandili’nin ertesi günü oruç tutmak ikinci yarıya girer mi?

Şaban’ın on beşinci günü ayın ilk yarısının son günü sayılır ve eyyâm-ı bîd içindedir. Bu günde oruç tutmak her mezhepte caizdir.

Türkiye’de hangi görüşe göre amel edilir?

Türkiye’de yaygın olan Hanefi mezhebidir ve Diyanet de bu çizgide fetva verir. Buna göre Şaban’ın ikinci yarısında nafile oruç tutulabilir, yalnızca Ramazan’ı karşılama niyetiyle son bir-iki gün tutulmaz.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Savm 14; Müslim, Sıyâm 21; Ebû Dâvûd, Savm 12; Tirmizî, Savm 38; Buhârî, Savm 52; Müslim, Sıyâm 175; Buhârî, Savm 11; Tirmizî, Savm 3; Nevevî, el-Mecmû'; İbn Âbidîn, Reddü'l-muhtâr; İbn Kudâme, el-Muğnî