Hamrâülesed Seferi: Uhud’un Ertesi Günü Neden Yola Çıkıldı?

Kısa cevap: Hamrâülesed seferi, Uhud Savaşı’nın hemen ertesi günü (hicretin 3. yılı, Şevval ayı) Hz. Peygamber’in (s.a.v.) yaralı ashabıyla birlikte Mekke’ye dönmekte olan Kureyş ordusunu takip etmek için Medine’nin yaklaşık on iki kilometre güneyindeki Hamrâülesed mevkiine kadar gitmesidir. Amaç, Müslümanların Uhud’daki kayıplara rağmen dağılmadığını göstermek ve Kureyş’in Medine’ye yeniden saldırı fikrinden vazgeçmesini sağlamaktı. Sefer çatışma olmadan sona ermiş, fakat moral ve siyasi açıdan büyük bir kazanım sağlamıştır.

Uhud’un Hemen Ardından Medine’deki Durum

Uhud’da yetmiş kadar sahabi şehit olmuş, pek çoğu da yaralanmıştı. Resûlullah’ın kendisi de mübarek yüzünden ve dişinden yara almıştı. Medine’de hem yas hem de endişe vardı. Münafıklar ve çevredeki bazı kabileler, Müslümanların zayıfladığı düşüncesiyle cesaretlenebilirdi. Öte yandan Kureyş ordusu savaş alanından ayrılmış, ancak yolda “İşi yarım bıraktık, geri dönüp Medine’yi de ele geçirelim” diye tartışmaya başlamıştı.

Takip Emri ve Katılım Şartı

Hz. Peygamber, Uhud’un ertesi sabahı düşmanı takip etmek üzere hazırlanılmasını emretti. Dikkat çekici olan, bu sefere yalnızca bir gün önce Uhud’a katılanların çıkabileceğini bildirmesidir. Böylece yaralı ve yorgun olmalarına rağmen savaşın asıl yükünü taşıyan sahabiler yeniden yola çıktı. Kaynaklarda, yaralı iki kardeşin birbirine destek olarak orduya yetiştiği gibi fedakârlık örnekleri anlatılır.

• Tarih: Hicrî 3. yıl, Şevval ayı; Uhud’un ertesi günü.
• Mekân: Medine’nin güneyinde, Mekke yolu üzerindeki Hamrâülesed.
• Süre: Ordu burada üç gün kadar kalmış, geceleri çok sayıda ateş yakmıştır.
• Sonuç: Çatışma olmamış, Kureyş Mekke’ye dönmüştür.

Ma‘bed el-Huzâî ve Ebû Süfyân

Siyer kaynaklarına göre Huzâa kabilesinden Ma‘bed, o sırada henüz Müslüman olmamasına rağmen Müslümanlara yakınlık duyan biriydi. Resûlullah’ın ordusunu gördükten sonra Ebû Süfyân’a ulaşmış ve Müslümanların öfkeyle, kalabalık bir şekilde peşlerinde olduğunu anlatmıştı. Geceleri yakılan ateşler de bu izlenimi güçlendirdi. Bunun üzerine Kureyş, Medine’ye dönme fikrinden vazgeçip Mekke’ye yöneldi.

Kur’an’da Hamrâülesed

Âl-i İmrân Suresi’nin Uhud’u anlatan bölümünde bu seferle ilişkilendirilen ayetler vardır. Allah Teâlâ, yara aldıktan sonra bile Allah’ın ve Resûlü’nün çağrısına uyanları över:

“Yara aldıktan sonra da Allah’ın ve Resûlü’nün çağrısına uyanlar; içlerinden iyilik yapanlar ve Allah’a karşı gelmekten sakınanlar için büyük bir mükâfat vardır.” (Âl-i İmrân Suresi, 3/172)

Devamında, “İnsanlar size karşı toplandı, onlardan korkun” denildiğinde imanları artan ve “Allah bize yeter, O ne güzel vekildir” diyen müminlerden söz edilir (Âl-i İmrân Suresi, 3/173). Buhârî’nin Tefsîr bölümünde İbn Abbas’tan, “Hasbünallâhu ve ni‘me’l-vekîl” sözünü Hz. İbrahim’in ateşe atılırken, Hz. Muhammed’in de bu durumda söylediği nakledilir.

Seferden Çıkarılan Dersler

1. Yenilgi sonrası toparlanma: Bir kayıp, pes etmek için değil, yeniden ayağa kalkmak için vesile yapılabilir.
2. Caydırıcılık: Güç göstermek, bazen savaşmadan çatışmayı önler.
3. Tevekkül ve gayret birlikte: Sahabiler hem yola çıkıp tedbir aldı hem de “Allah bize yeter” diyerek tevekkül etti.
4. Liderlik: Resûlullah, yaralı olmasına rağmen ordunun başında bizzat bulundu.

Sık Sorulan Sorular

Hamrâülesed bir savaş mıdır?

Hayır. Bir gazve (Hz. Peygamber’in katıldığı sefer) sayılır; ancak düşmanla karşılaşılmadığı için savaş yaşanmamıştır.

“Hasbünallâhu ve ni‘me’l-vekîl” bu olayla mı ilgilidir?

Evet. Âl-i İmrân 173. ayette geçen bu söz, müfessirlerin çoğunluğuna göre Hamrâülesed bağlamında inmiştir; Buhârî’de İbn Abbas’tan gelen rivayet de bunu destekler.

Bu sefere neden sadece Uhud’a katılanlar alındı?

Kaynaklar sebebini açıkça belirtmez; âlimler bunu Uhud’da sebat edenlere bir onur verme ve Uhud’a katılmayan münafıkların ordu içinde yer almasını engelleme şeklinde yorumlar.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Âl-i İmrân Suresi (3/172-175); Buhârî, Tefsîr (Âl-i İmrân); Buhârî, Megâzî; İbn Hişâm, es-Sîre; Vâkıdî, el-Megâzî; TDV İslâm Ansiklopedisi, “Hamrâülesed Gazvesi” maddesi