Uhud Gazvesi: Nedenleri, Seyri ve Sonuçları

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Savaşın Nedenleri
Müslümanların Hazırlığı
Savaşın Başlangıcı ve İlk Aşama

Uhud Gazvesi, Hicrî 3. yılın Şevval ayında Medine yakınlarında, yaklaşık yedi yüz Müslüman ile üç bin kişilik Kureyş ordusu arasında yapılan; okçuların görev yerini bırakması sonucu Müslümanların zarar gördüğü savaştır. Yaklaşık yetmiş şehit verilmiş, Hz. Peygamber yaralanmıştır.

Savaşın Nedenleri

Bedir’de ağır kayıp veren Kureyş, intikam almak için bir yıl hazırlık yaptı. Ebû Süfyân’ın kervanından elde edilen gelir ordu hazırlığına ayrıldı; yaklaşık üç bin kişi, iki yüz atlı ve üç bin deve ile Medine’ye yürüdüler. Hz. Peygamber, Medine içinde savunma yapma görüşündeydi; fakat Bedir’e katılamayan gençlerin ısrarı üzerine şehir dışında savaşmaya karar verdi. Bedir’in öncesi için Bedir Gazvesi yazısına bakılabilir.

Müslümanların Hazırlığı

Hz. Peygamber yaklaşık bin kişiyle yola çıktı; Abdullah b. Übey yolda üç yüz kişiyle ordudan ayrıldı. Geriye yedi yüz kişi kaldı; yüz kadarının zırhı vardı. Hz. Peygamber, Uhud dağını arkasına alan bir konumda saf düzeni oluşturdu ve Aynayn tepesine elli okçu yerleştirdi. Okçuların komutanı Abdullah b. Cübeyr’e “Bizi kuşlar kapsa da yerinizi terk etmeyin; zafer de gelse yenilgi de olsa buradan ayrılmayın” talimatı verdi (Buhârî, Megâzî). Bu emir, savaşın kaderini belirleyen unsur oldu.

Savaşın Başlangıcı ve İlk Aşama

Savaş mübarezelerle başladı. Kureyş sancaktarı Talha b. Ebî Talha’yı Hz. Ali, Hz. Hamza ve Ebû Dücâne’nin kılıç darbeleri izledi. Hz. Hamza birçok müşriki öldürdü; Müslümanlar müşrik saflarını dağıttı. Kureyş kaçarken Müslümanlar ganimet toplamaya yöneldi. Aynayn tepesindeki okçuların çoğu, zaferin kazanıldığını düşünerek ganimete katılmak üzere yerlerini bıraktı; Abdullah b. Cübeyr ve az sayıda arkadaşı emre uymada ısrar etti.

Hâlid b. Velîd’in Baskını ve Karışıklık

O sırada Kureyş süvarilerini komuta eden Hâlid b. Velîd, tepenin boşaldığını görüp arkadan hücum etti. Abdullah b. Cübeyr ve arkadaşları şehit oldu. Müslümanlar iki ateş arasında kaldı; saflar dağıldı. “Muhammed öldürüldü” çığlığı yayılınca moral çöktü. Enes b. Nadr ve diğer sahabîlerin sebatı ile bazı Müslümanlar toparlandı. Hz. Peygamber’in yanında Talha, Ebû Dücâne, Sa’d b. Ebî Vakkâs, Ebû Talha ve Hâris b. Sımme gibi sahabîler bulundu. Hz. Peygamber’in yüzü yaralandı, dişi kırıldı, miğferinin halkaları yanağına battı. Ka’b b. Mâlik onu görüp “Müjde ey Müslümanlar!” diye bağırdı. Savaşın dönüm noktasını anlatan bu anlar, kahramanlık ve sebat konularında birçok rivayetle aktarılır; ayrıntılar Uhud Şehitleri ve Kahramanları yazısındadır.

Hz. Hamza’nın Şehadeti

Hz. Hamza, Cübeyr b. Mut’ım’ın azatlı kölesi Vahşî’nin mızrağıyla şehit edildi. Hind, Hz. Hamza’nın cesedine müsle (uzuvlarını kesme) yaptı. Hz. Peygamber bunu görünce çok üzüldü; bu davranışı yasakladı. Savaştan sonra Hz. Hamza’nın cenazesine yetmiş kez cenaze namazı kılındığı rivayet edilir. Müslümanların kayıpları arasında Mus’ab b. Umeyr, Abdullah b. Cahş, Hanzala, Enes b. Nadr, Amr b. Cemûh ve Abdullah b. Amr b. Haram da vardı.

Uhud’un coğrafyası da savaşın seyrinde etkili oldu. Uhud dağı Medine’nin kuzeyinde yer alır; Müslümanlar sırtlarını dağa vererek saf bağladı, sol tarafta Aynayn tepesi bulunan ve süvari saldırısına açık tek geçit olan bölgeyi okçularla kapattı. Bu kararın temelinde, Kureyş’in atlı gücü karşısında Müslümanların piyade üstünlüğünü korumak vardı. Plan, uygulandığı sürece başarılı oldu; bozulduğunda ise kayıplara yol açtı. Savaş sonrasında bu tepe “Okçular Tepesi” adıyla anılır.

Uhud’un siyasi sonuçları da önemlidir. Kureyş, Medine’yi ele geçirmeden döndü; Müslümanlar ise kayıplarına rağmen toparlanıp Hamrâülesed’e çıktı. Kısa süre sonra Bi’r-i Maûne ve Recî’ olayları yaşandı ve Medine çevresindeki kabilelerin Müslümanlara karşı cesareti arttı. Bu nedenle Uhud’un ardından gelen dönem, Medine toplumu için zor bir imtihan yılı olarak anılır. Bu gelişmeler Hendek’e giden süreçte belirleyici oldu.

Bu savaş, Müslümanlar için askerî tecrübe, Kur’an’ın ahlaki eğitimi ve Medine toplumunun sınanması bakımından unutulmaz bir deneyim oldu.

Savaşın Sonrası

Ebû Süfyân dağ eteğinde “Bu gün Bedir’in karşılığıdır, gelecek yıl Bedir’de buluşuruz” dedi; Hz. Ömer’in cevabıyla Müslümanlar kendilerini ifade etti. Müşrikler Mekke’ye dönerken Medine’ye saldırma düşüncesini terk etti. Ertesi gün Hz. Peygamber yaralı sahabîlerle Hamrâülesed’e kadar müşrikleri takip etti; bu hareket Kureyş’in geri dönme cesaretini kırdı. Âl-i İmrân suresinin 121-179. ayetleri Uhud’u değerlendirir: Bozguna uğramanın sebepleri, şehitlerin diri olduğu ve imtihanın hikmeti açıklanır. Dersler Uhud Gazvesi Dersleri yazısında, Hamrâülesed ise Hamrâülesed Gazvesi yazısında bulunur. Savaşın bir sonraki halkası Hendek Gazvesi‘dir.

Sıkça Sorulan Sorular

Uhud Gazvesi ne zaman oldu?

Hicrî 3. yılın Şevval ayında (Mart 625), Medine’nin kuzeyindeki Uhud dağının eteğinde yapılmıştır.

Kaç kişi katıldı?

Müslümanlar yaklaşık yedi yüz kişi, Kureyş ordusu yaklaşık üç bin kişiydi.

Müslümanlar neden zarar gördü?

Okçuların görev yerini bırakması üzerine Hâlid b. Velîd’in süvarileri arkadan saldırdı.

Kaç şehit verildi?

Yaklaşık yetmiş Müslüman şehit oldu; Hz. Hamza ve Mus’ab b. Umeyr bunlar arasındadır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 30 Ekim 2026 · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerîm, Âl-i İmrân 3/121-179; Buhârî, Megâzî; Müslim, Cihâd; İbn Hişâm, es-Sîre; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Uhud Gazvesi" md.

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →