Bedir Ashâbı Kimlerdir? Bedir’e Katılan 313 Sahabi
Bedir Ashâbı (Ehl-i Bedr) kimlerdir? Sayıları, Muhacir ve Ensâr dağılımı, fazileti, bağışlanma hadisi ve isimlerinin okunması geleneği anlatılıyor.
- Sayıları ve Dağılımı
- Bedir Ehli Sayılmak
- Ehl-i Bedr'in Fazileti
Bedir Ashâbı (Ehl-i Bedr), Hicrî 2. yılın 17 Ramazan günü yapılan Bedir Gazvesi’ne katılan veya Hz. Peygamber’in izniyle Bedir ehli sayılan yaklaşık üç yüz on üç ile üç yüz yirmi arasındaki sahabîdir. Muhacir ve Ensâr’dan oluşan bu topluluk, sahabe içinde özel fazilete sahip kabul edilir.
Sayıları ve Dağılımı
Berâ b. Âzib’in rivayetine göre Bedir ashâbı, Tâlût’un askerleriyle nehri geçenlerin sayısı kadardır: Üç yüz on küsur kişi (Buhârî, Megâzî). İbn İshak, Bedir’e katılanların Muhacirlerden seksen üç, Ensâr’dan Evs kolundan altmış bir, Hazrec kolundan yüz yetmiş kişi olmak üzere toplamda yaklaşık üç yüz on dört kişi olduğunu aktarır; bu sayı Bedir’e fiilen katılmayıp pay verilenleri de içerir. Kaynaklar arasında rakam farkları bulunması olağandır. Savaşın akışı için Bedir Gazvesi yazısına bakılabilir.
Bedir Ehli Sayılmak
Bedir ehli sayılan sahabîler yalnızca savaşa katılanlar değildi. Hz. Peygamber, Bedir’e çıkıp bir mazeretle geri dönenlere de ganimetten pay verdi ve ecirde Bedir’e katılanlarla ortak saydı. Bunlar arasında Ebû Lübâbe, Âsım b. Adî, Hâris b. Hâtıb, Hâris b. Sımme ve Hevvât b. Cübeyr gibi isimler sayılır. Ayrıca Hz. Osman’ın hanımı Rukiyye’nin hastalığı sebebiyle Medine’de bırakılması ve ona pay verilmesi de bilinir (Buhârî, Fezâilü’l-Ashâb). Ebû Lübâbe için Ebû Lübâbe, Hâris b. Sımme için Hâris b. Sımme yazılarına bakılabilir.
Ehl-i Bedr’in Fazileti
Buhârî ve Müslim’de Hz. Ali’den rivayet edilen Hâtıb b. Ebî Beltea olayında Hz. Peygamber, Hâtıb’ın Bedir’e katıldığını hatırlatıp “Belki de Allah Bedir ehline baktı ve ‘Dilediğinizi yapın, sizi bağışladım’ dedi” buyurdu. Âlimler bu ifadeyi, Bedir ehlinin günahsız olmadığı, ancak Allah’ın onları bağışlama müjdesi verdiği şeklinde yorumlar. Rifâa b. Râfi’in rivayetinde Cebrâil Hz. Peygamber’e “Bedir’e katılanları aranızda nasıl görürsünüz?” diye sorar; Hz. Peygamber “Müslümanların en faziletlileri” der, Cebrâil de “Bedir’e katılan melekler de aynıdır” der (Buhârî, Megâzî). Bu rivayetler Bedir ehline özel bir konum tanır.
Bedir Ehlinin Önde Gelen İsimleri
Muhacirlerden Hz. Ebû Bekir, Hz. Ömer, Hz. Ali, Hz. Hamza, Ubeyde b. Hâris, Abdurrahman b. Avf, Sa’d b. Ebî Vakkâs, Zübeyr b. Avvâm, Mus’ab b. Umeyr, Bilâl-i Habeşî, Ammâr b. Yâsir, Abdullah b. Mes’ûd ve Mikdâd b. Esved; Ensâr’dan Sa’d b. Muâz, Üseyd b. Hudayr, Ebû Eyyûb el-Ensârî, Ebû Talha el-Ensârî, Übey b. Kâ’b, Muâz b. Cebel, Ebû Dücâne gibi isimlerden oluşan bir liste Bedir ehli arasında anılır. Bu isimlerin çoğu sonradan Müslüman toplumun önde gelenleri oldu. Bedir şehitleri ise Bedir Şehitleri ve Kahramanları yazısında verilmiştir.
Bedir Ashâbı Duası ve Okuma Geleneği
Osmanlı döneminde ve Müslüman toplumlarda sıkıntı zamanlarında Bedir ashâbının isimlerini okumak ve onların hürmetine dua etmek gelenek hâline gelmiştir. Bu gelenek, sahabeye duyulan sevgi ve saygıdan doğmuş bir uygulamadır; hadis kitaplarında doğrudan emredilen bir ibadet değildir. Âlimler, bu uygulamanın sahabeyi vesile kılma ve onlar için dua etme niyetiyle yapılmasında sakınca olmadığını, ancak sünnet gibi sunulmaması gerektiğini söyler. İsim listeleri kaynaklara göre sıralama ve yazım farklarıyla gelir.
Bedir ehlinin sosyal ve ahlaki konumu Medine’de ayrı bir saygı kaynağı oldu. Hz. Ömer, ilk divanı oluştururken Bedir ehline en yüksek maaşı verdi; Muhacirlerden Bedir’e katılanlara yılda beş bin, Ensâr’dan katılanlara dört bin dirhem tahsis etti (İbn Sa’d). Bu uygulama, Bedir’e katılmanın devletçe tanınan bir hak ve itibar olduğunu gösterir. Hz. Ömer’in divan sistemi sahabenin İslam’a hizmet sıralamasına göre düzenlendi.
Bedir ehlinin isimleri tabakat kitaplarında ayrıntılı olarak sıralanır; İbn Sa’d, İbn Hişâm, Buhârî’nin Megâzî bölümü ve sonraki dönemde Bedir ashâbına ayrılmış müstakil eserler bunlar arasındadır. Her isimle birlikte nesep, kabile, katıldığı sonraki gazveler ve vefat tarihi gibi bilgiler verilir. Bu ayrıntılar, sahabe biyografilerinin sağlam kaynaklara dayanarak yazılmasının temelidir. Yazımda yer alan isimlerin yazılışı, dönemin okuma kurallarına göre farklılık gösterebilir.
Ehl-i Bedr’e Saygı ve Dikkat Edilecek Hususlar
Ehl-i Bedr’e saygı, bütün sahabeye saygının bir parçasıdır. Onların aralarındaki ihtilaflara girmeden, hepsi hakkında hayırla anmak Ehl-i Sünnet çizgisidir. Hatıb b. Ebî Beltea olayında olduğu gibi hata yapanları da fazilet yönüyle değerlendirmek, ancak hatayı doğrulamamak denge gerektirir. Bedir ehlinin faziletine dair hadisler, onları kutsallaştırmak için değil, Allah’ın iyiliğini ve Müslüman toplumun güven duyduğu şahsiyetlerini tanımak için okunmalıdır. Bedir’in dersleri için Bedir Gazvesi Dersleri, Müslümanlar arasındaki benzer faziletli topluluklar için Ensâr Kimdir? yazısına bakılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Bedir ashâbı kaç kişidir?
Rivayetlere göre yaklaşık üç yüz on üç ile üç yüz yirmi arasında sahabî Bedir’e katılmış veya Bedir ehli sayılmıştır; kaynaklarda farklı sayılar bulunur.
Ehl-i Bedr’in fazileti nedir?
Hz. Peygamber, Allah’ın Bedir ehline bakıp “Dilediğinizi yapın, sizi bağışladım” dediğini bildirmiştir.
Bedir ehli sayılma şartı nedir?
Savaşa fiilen katılmak ve bazı mazeretli kişilere Hz. Peygamber’in pay verip Bedir’e katılmış saymasıdır.
Bedir ashâbı duası nedir?
Osmanlı döneminde Bedir ehlinin isimleri anılarak okunan dua geleneğidir; bu uygulama sonradan oluşmuştur ve sahih hadise dayanmaz.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Buhârî, Megâzî; Cihâd; Müslim, Fezâilü's-sahâbe; İbn Hişâm, es-Sîre; İbn Sa'd, et-Tabakāt; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ehl-i Bedir" md.
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Buhârî, Megâzî; Cihâd
- Müslim, Fezâilü's-sahâbe
- İbn Hişâm, es-Sîre
- İbn Sa'd, et-Tabakāt
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ehl-i Bedir" md.
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.