Mûte Savaşı Şehitleri ve Öne Çıkan Sahabiler

Mûte Savaşı’nda on iki kadar Müslüman şehit oldu; Zeyd b. Hârise, Cafer b. Ebî Tâlib ve Abdullah b. Revâha komutanlar olarak şehit düştü. Hâlid b. Velîd, Sâbit b. Akram ve diğer sahabîler ise ordunun kurtulmasını sağlayan kahramanlardır. Savaşın akışı Mûte Savaşı yazısında anlatılmıştır.

Zeyd b. Hârise

Zeyd, çocuk yaşta esir düşüp Mekke’de Hz. Hatice’nin hizmetine verilen, Hz. Peygamber tarafından azat edilip evlat edinilen sahabîdir. Babası ve amcası onu geri almak için geldiğinde Zeyd, Hz. Peygamber’in yanında kalmayı tercih etti. Kur’an’da adı geçen tek sahabîdir (Ahzâb 33/37). Mûte’de ilk komutan olarak sancağı taşıdı ve düşman saflarına dalarak şehit düştü. Hz. Peygamber, onun ölümüne ağladı; oğlu Üsame sonradan ordu komutanı oldu. Zeyd’in kıymeti, köleyken özgürlüğe, özgürlükten komutanlığa uzanan hayat hikâyesinde görülür.

Cafer b. Ebî Tâlib

Hz. Ali’nin kardeşi ve Hz. Peygamber’in amcaoğlu Cafer, Habeşistan hicretinin önderi ve Necâşî’ye Meryem suresini okuyan sözcüsüdür. Hayber’in fethi sırasında Medine’ye döndü. Mûte’de Zeyd şehit olunca sancağı aldı, atının bacaklarını keserek geri çekilme ihtimalini ortadan kaldırdı. Sağ eli kesilince sancağı sol eline, o da kesilince göğsüne aldı. İbn Ömer, onun vücudunda elliden fazla darbe izi bulduklarını söyler; yaralarının hepsinin önde olduğunu belirtir (Buhârî, Megâzî). Hz. Peygamber, “Allah ona kollarının yerine cennette iki kanat verdi, o oradan dilediği yere uçuyor” buyurdu (Tirmizî, Menâkıb; senedi hasen). Eşi Esmâ bint Umeys ve çocukları için yemek yapılması emri, taziye sünnetine dayanak olmuştur.

Abdullah b. Revâha

Şair ve komutan Abdullah, sancağı alıp atının üzerinde bir an duraksadı; sonra “Ey nefsim! Ya isteyerek ya zorla cennete gireceksin” mealindeki şiiri okuyup çarpışmaya devam etti. Yanında bir parça et verildiğinde “Dünyada ne çok yoruldun” diyerek onu atıp kılıcıyla ilerledi ve şehit düştü (İbn Hişâm). Hz. Peygamber, onun cennette sedirler üzerinde olduğunu rüyasında gördü. Hayatı için Abdullah b. Revâha yazısı okunabilir.

Diğer Şehitler

İbn İshak’ın verdiği listeye göre Muhacirlerden Mes’ûd b. Esved, Vehb b. Sa’d ve Ensâr’dan Abbâd b. Kays, Âmir b. Sa’d, Hâris b. Nu’mân, Surâka b. Amr gibi isimler şehit düştü. Listede küçük farklar olsa da şehit sayısı on iki civarındadır. Bu isimlerin çoğunun hayatı hakkında ayrıntı yoktur; fakat Hz. Peygamber’in “Sizin şehitlerinizi cennette gördüm” dediği rivayet edilir. Sayı azlığı, çok büyük orduya karşı yapılan bir savaş için dikkat çekicidir.

Hâlid b. Velîd ve Sâbit b. Akram

Sancağı Sâbit b. Akram aldı ve “Ey Müslümanlar, bir komutan seçin” dedi. Müslümanlar ona teklif edince “Ben bu işin sahibi değilim” diyerek Hâlid’e verdi. Hâlid o gün dokuz kılıç kırdı; yalnızca Yemen yapımı küçük bir kılıçla kaldı (Buhârî, Megâzî). Ordunun yerini değiştirip düşmanı yanıltarak ordusunu kurtardı. Hz. Peygamber “Allah’ın kılıçlarından bir kılıç sancağı aldı ve Allah ona fetih nasip etti” buyurdu. Bu bölüm Mûte Savaşı Dersleri yazısında stratejik açıdan ele alınmıştır.

Medine’de Haber ve Taziye

Hz. Peygamber, savaşın haberini vahiy yoluyla Medine’de sahabeye verdi ve minberde şehitleri anarken gözlerinden yaşlar akıyordu. Cafer’in evine gidip çocuklarını kucakladı, Esmâ’ya taziye diledi ve “Cafer’in ailesine yemek yapın” dedi (Ebû Dâvûd, Cenâiz). Bu sünnet, bugün de yas evine yemek götürme gelenekleri olarak yaşatılır. Şehit çocuklarına gösterilen özen, Uhud şehitleri için de görülmüştü; Uhud Şehitleri ve Kahramanları yazısında benzer bir tablo bulunur.

Mûte şehitleri arasında Zeyd’in oğlu Üsame’nin sonradan Hz. Peygamber’in son ordusuna komutan atanması, şehit çocuklarına verilen değerin bir sonucuydu. Hz. Peygamber hastalığında Üsame’nin ordusunu Şam’a göndermek istemiş, bazı sahabîlerin genç yaşı sebebiyle itiraz etmesine “Bu babası gibi bu görev için layıktır” demiştir (Buhârî, Megâzî). Bu rivayet, şehit çocuklarına liyakat esasıyla görev verilmesini ve kuşaklar arası sorumluluk aktarımını gösterir.

Mûte’ye katılan ve geri dönen sahabîlerden Zeyd b. Erkam, Abdullah b. Revâha’nın himayesinde yetişen yetim olarak sefere gitmişti; bu hatıra rivayetlerinde Abdullah’ın son sözleri de korunmuştur. Mûte’nin hatıraları Medine’de ve Kûfe’de anlatılarak sonraki kuşaklara ulaştı. Bu anlatımların bir kısmı hadis kitaplarında, bir kısmı siyer kaynaklarında yer alır. Zeyd’in hayatı için Zeyd b. Erkam yazısına bakılabilir.

Şehitlerin Anısı

Mûte şehitlerinin kabirleri bugün Ürdün’de Mûte bölgesinde bulunur ve ziyaret edilir. Zeyd, Cafer ve Abdullah’ın mezarları olarak bilinen yapıların tarihi sonraki dönemlere uzanır; kesin yer tayininde kaynaklar farklı rivayetler aktarabilir. İslam tarihinde bu üç komutan, adaletli ve cesur liderliğin sembolü olmuştur.

Sıkça Sorulan Sorular

Mûte’de kaç şehit verildi?

Kaynaklarda on iki kişi anılır; Zeyd b. Hârise, Cafer b. Ebî Tâlib ve Abdullah b. Revâha bunların başındadır.

Cafer neden “Tayyâr” diye anılır?

Kolları kesildikten sonra cennette iki kanat verildiği bildirildiği için “Tayyâr” (uçan) ve “Zü’l-cenâheyn” (iki kanat sahibi) lakaplarıyla anılır.

Zeyd b. Hârise kimdir?

Hz. Peygamber’in azatlı kölesi ve evlatlığı olan, Kur’an’da adı geçen tek sahabîdir.

Hz. Peygamber taziyede ne yaptı?

Cafer’in ailesine yemek gönderilmesini emretti ve ailelerini ziyaret etti.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 26 Temmuz 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Megâzî; İbn Hişâm, es-Sîre; İbn Sa'd, et-Tabakāt; Ebû Dâvûd, Cenâiz; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Mûte Gazvesi" md.

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →