Tâif Kuşatması: Nedenleri, Seyri ve Sonuçları

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Nedenleri
Kuşatmanın Başlaması
Mancınık ve Dabbâbe Kullanımı

Tâif Kuşatması, Hicrî 8. yılın Şevval ayında Huneyn Gazvesi’nin ardından Hevâzin ve Sakîf kalıntılarının sığındığı Tâif kalesine yapılan, mancınık ve dabbâbe gibi araçların ilk kez kullanıldığı, sonuç alınamadan kaldırılan fakat bir yıl içinde Sakîf’in Müslüman olmasıyla biten kuşatmadır.

Nedenleri

Huneyn’de yenilen Hevâzin ve Sakîf’in bir kısmı Evtas’a, lider Mâlik b. Avf ve Sakîf savaşçıları ise Tâif’e sığındı. Tâif, Mekke’nin yakınında stratejik bir şehir olup Sakîf’in kalesiydi. Tâif’in teslim olmaması, bölgenin güvenliği için tehdit oluşturuyordu. Hz. Peygamber, Huneyn’in ardından ganimeti Cirâne’de bırakıp Tâif’e yöneldi. Huneyn’in arka planı için Huneyn Gazvesi yazısı okunabilir.

Kuşatmanın Başlaması

Müslümanlar Tâif’e ulaşıp kalenin yakınında konakladılar. Sakîf, sağlam surların ardında önceden hazırladığı yiyecek ile yıllarca dayanabilecek durumdaydı; kaleden yoğun ok atışı yaptılar. Müslümanlardan bazıları şehit oldu ve yaralandı. Hz. Peygamber, ok menzilinin dışına çekilerek karargâhı yeniden kurdu. Mekkeli Ebû Süfyân, bu çatışmada bir gözünü kaybetti. Rivayetlere göre Hz. Peygamber ona “İstersen gözün için dua ederim, istersen cennette gözün olur” dedi; Ebû Süfyân cenneti seçti (İbn Hişâm; senedi tartışmalı).

Mancınık ve Dabbâbe Kullanımı

Kuşatmayı kırmak amacıyla ilk kez mancınık ve dabbâbe (üzeri deriyle kaplı hareketli savunma düzeneği) kullanıldığı rivayet edilir. Mancınığın Selmân-ı Fârisî’nin önerisiyle yapıldığı belirtilir. Dabbâbe ile surlara yaklaşan Müslümanlara Sakîf kızgın demir parçaları attı; sahabîler geri çekildi. Ardından Hz. Peygamber, Sakîf’in bağlarının ve hurmalıklarının kesilmesini emretti; bunun bir baskı yöntemi olduğu, Sakîf’in Hz. Peygamber’den bunu durdurmasını istemesi üzerine kesimin bırakıldığı anlatılır. Savaşta ağaçların kesilmesi, genel savaş ahlakı ilkeleriyle çelişir gibi görünse de, çok sınırlı bir uygulama olarak anılır.

Kölelerin Müslümanlara Geçmesi

Hz. Peygamber “Kaleden çıkıp bize gelen köle özgürdür” diye duyurdu. Ebû Bekre (Nüfey’ b. Mesrûh) ve yirmi kadar köle kaleden inip Müslümanlara katıldı; Hz. Peygamber onları azat etti. Ebû Bekre, kaleden sepet ile inmesi sebebiyle “Bekre” (makara) künyesini aldı (Buhârî, Megâzî). Bu uygulama, köleliğin savaş şartlarında kaldırılmasına dair erken bir örnektir. Sakîf ileri gelenleri kölelerin geri verilmesini isteyince Hz. Peygamber “Onlar Allah’ın azat ettikleridir” cevabını verdi.

Kuşatmanın Kaldırılması

Kuşatma yaklaşık on beş ile kırk gün arasında sürdü; kaynaklar süre konusunda farklı rakamlar verir. Kale fethedilemeyince, Zilkade ayının girmesi ve harem aylarının başlaması da dikkate alınarak kuşatma kaldırıldı. Sahabîler kuşatmayı sürdürmek isterken Hz. Peygamber geri dönüş emri verdi; bazıları hayal kırıklığı yaşasa da sonra durumun hayır olduğu anlaşıldı. Ebû Hüreyre’nin rivayetinde Hz. Peygamber “Allah’ım, Sakîf’e hidayet ver ve onları bize getir” diye dua etti (Tirmizî, Menâkıb; hasen sahih). Bu duanın hemen kabul edilmesi, Tâif’in bir sonraki yıl Müslüman olmasıyla gerçekleşti.

Tâif’in coğrafyası ve tarihi de kuşatmanın seyrini anlamak için önemlidir. Tâif, Mekke’nin yaklaşık yüz kilometre güneydoğusunda, yüksek ve serin bir yaylada, bağ ve bahçeleriyle ünlü bir şehirdi. Sakîf kabilesi ticaretle zenginleşmiş, Lât putunu kutsal sayan bir merkezi barındırıyordu. Kalenin sağlam surları ve hazır yiyeceği, uzun süre dayanmalarını sağladı. Hz. Peygamber’in Mekke döneminde buraya gidip taşlanması da şehrin Müslümanlarla ilişkisine tarihî bir gölge düşürmüştü.

Kuşatma sırasında Hz. Peygamber’in eşlerinden Ümmü Seleme ve Zeynep bint Cahş’ın sefere katılması, ordudaki kadınların varlığını gösterir. Hz. Peygamber her çadıra kendi hanımları arasından kura çekerek eş götürürdü; bu kez ikisi birlikte gelmişti. Kadınların varlığı, ordunun bakım ve moral yönünden destek aldığını gösterir. Dönüşte Cirâne’de umre ihramına girilmesi ise seferin ahlaki ve dinî boyutunu tamamlar.

Kuşatmanın siyasi yönünde, Tâif’in Mekke ve Medine ile ilişkisi önemliydi. Sakîf, Kureyş ile akrabalık ve ticaret ilişkileri taşıyordu; Tâif’in sükunete geçmesi bu ağın Müslümanlar lehine dönüşmesi anlamına gelecekti. Hz. Peygamber’in Tâif’i zorla almak yerine zamanla barış yoluyla kazanmayı tercih etmesi, uzun vadeli stratejinin parçasıdır.

Sonuçları: Sakîf Heyeti ve Urve b. Mes’ûd

Tâif kuşatması sonrasında Urve b. Mes’ûd es-Sakafî Müslüman olup kavmine döndü ve onları İslam’a çağırırken öldürüldü. Hicrî 9. yılda Sakîf’in elçileri Medine’ye geldi ve Müslüman oldu; Hz. Peygamber, Lât putunun yıkılmasını Muğîre b. Şu’be ve Ebû Süfyân’a emretti. Tâif’in bu şekilde barış yoluyla İslam’a girmesi, savaşın kaldırılmasının hikmetini ortaya koydu. Kuşatmanın dersleri Tâif Kuşatması Dersleri yazısında, şehit ve kahramanlar Tâif Kuşatması Şehitleri ve Kahramanları yazısında bulunur. Önceki gelişme için Huneyn Gazvesi Dersleri yazısına bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Tâif Kuşatması ne zaman oldu?

Hicrî 8. yılın Şevval-Zilkade aylarında, Huneyn Gazvesi’nin ardından yaklaşık on beş ile kırk gün arasında değişen bir süre boyunca sürmüştür.

Neden kaldırıldı?

Sakîf kalesi çok sağlamdı, kayıplar artıyordu; Hz. Peygamber kuşatmayı kaldırıp “Allah’ım, Sakîf’e hidayet ver” diye dua etti.

Mancınık kullanıldı mı?

Kaynaklarda Müslümanların ilk kez mancınık ve dabbâbe (tank benzeri koruma araçları) kullandığı rivayet edilir.

Tâif ne zaman Müslüman oldu?

Hicrî 9. yılın Ramazan ayında Sakîf heyeti Medine’ye gelip Müslüman oldu.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 24 Temmuz 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Megâzî; Müslim, Cihâd; İbn Hişâm, es-Sîre; İbn Sa'd, et-Tabakāt; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Tâif" md.

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →