Huneyn Gazvesi: Nedenleri, Seyri ve Sonuçları

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Nedenleri
Müslümanların Hareketi
Vadideki Baskın ve Dağılma

Huneyn Gazvesi, Hicrî 8. yılın Şevval ayında Mekke’nin fethinden hemen sonra Hevâzin ve Sakîf kabilelerine karşı Huneyn vadisinde yapılan, Müslümanların önce vadideki baskınla sarsıldığı fakat Hz. Peygamber’in sebatıyla zafere ulaştığı savaştır. Tevbe suresi bu olayı “sayıca çokluğunuza güvendiğiniz gün” ifadesiyle anar.

Nedenleri

Mekke’nin fethi Arap yarımadasında dengeleri değiştirdi. Hevâzin ve Sakîf kabilelerinin lideri Mâlik b. Avf en-Nasrî, Müslümanların Mekke’yi aldıktan sonra kendilerine yöneleceğini düşünerek önleyici savaşa hazırlandı. Kadınları, çocukları ve sürüleri savaşçıların arkasına yerleştirdi ki kimse kaçamasın. Yaşlı ve tecrübeli Düreyd b. es-Sımme bu planı yanlış buldu, ancak Mâlik’in görüşü kabul edildi. Mekke’nin fethinin hemen ardından yapılan bu sefer için Hayber Gazvesi yazısındaki önceki gelişmelere bakılabilir.

Müslümanların Hareketi

Hz. Peygamber, Mekke’den on iki bin kişilik orduyla yola çıktı; Medine’den gelen on bin ve Mekke fethinden sonra katılan iki bin yeni Müslüman bulunuyordu. Ordudan bazı kimseler “Bugün azlıktan dolayı yenilmeyiz” dedi; bu, Tevbe 9/25’te eleştirilen güven hâliydi. Müslümanların çokluğu karşısında kibre kapılma uyarısı, savaşın dersi olarak anılır.

Vadideki Baskın ve Dağılma

Müslümanlar sabaha karşı Huneyn vadisine girdiklerinde, Hevâzin okçuları yamaçlardan ani ok yağmuruna tuttu. Öncü birlikler dağıldı, yeni Müslümanlar paniğe kapıldı; develer ve atlar birbirine girdi. Kısa süre içinde ordunun büyük kısmı geri çekildi. Ebû Süfyân, bu durumu görüp “Bunlar denize kadar kaçmadan durmaz” demiş ve Şeybe b. Osman gibi bazı kimseler intikam arzusuna kapılmıştır; Allah’ın hidayeti ile bu kişilerin çoğu sonradan Müslüman olmuştur (İbn Hişâm).

Hz. Peygamber’in Sebatı

Hz. Peygamber beyaz katırı üzerinde sebat etti; yanında Hz. Abbâs, Ebû Süfyân b. Hâris, Hz. Ali, Fadl b. Abbâs, Üsame b. Zeyd ve Eymen b. Ubeyd gibi yaklaşık yüz kişi kaldı. Berâ b. Âzib’in rivayetine göre Hz. Peygamber “Ben peygamberim, yalan yok! Ben Abdülmuttalib’in oğluyum!” dedi (Buhârî, Cihâd). Hz. Abbâs yüksek sesiyle “Ey Ensâr topluluğu! Ey Semüre ağacı altında biat edenler!” diye seslendi; sahabe “Buradayız!” diyerek geri döndü. Hz. Peygamber yerden bir avuç toprak alıp düşmana attı ve “Savaş şimdi kızıştı” dedi (Müslim, Cihâd). Berâ’nın rivayetleri için Berâ b. Âzib yazısına bakılabilir.

Zaferin Kazanılması

Dağılan Müslümanlar toplanıp karşı hücuma geçti. Hevâzin saflarında panik başladı, Mâlik b. Avf Tâif’e kaçtı. Tevbe 9/26, “Allah, Resûlü’nün ve müminlerin üzerine sükûnet indirdi ve görmediğiniz ordular gönderdi” diyerek melek yardımını bildirir. Müslümanların kayıpları az, Hevâzin’in kayıpları çoktu. Yaklaşık altı bin esir, yirmi dört bin deve, kırk bin koyun ve dört bin ukiyye gümüş ganimet olarak alındı.

Evtas ve Tâif Takibi

Hevâzin’in bir kısmı Evtas’ta toplandı. Hz. Peygamber, Ebû Âmir el-Eş’arî komutasında bir birlik gönderdi; Ebû Âmir burada şehit düştü, sancağı yeğeni Ebû Mûsâ el-Eş’arî alıp düşmanı yendi (Buhârî, Megâzî). Hz. Peygamber ardından Tâif’e yöneldi; bu kuşatma Tâif Kuşatması yazısında anlatılır.

Huneyn’in coğrafyası savaşın seyrini belirledi. Huneyn, Mekke ile Tâif arasında dar ve derin bir vadidir; yamaçları saklanmaya elverişliydi. Mâlik b. Avf, askerlerini vadinin çıkışındaki yamaçlara ve kovuklara yerleştirip Müslümanların ilerleyişini beklemişti. Müslümanların öncü birliğini Hâlid b. Velîd’in Benî Süleym birliği oluşturuyordu; ilk ok yağmuru bu öncü birliğin üzerine geldi. Dar geçitte savaş düzeninin bozulması, çokluğun avantajını ortadan kaldırdı.

Savaşın ardından Müslümanlar Evtas ve Nahle bölgelerinde bazı kabile kalıntılarını dağıttı. Mâlik b. Avf Tâif’e çekildi; Sakîf kabilesi kalesine kapandı. Bu gelişme, Tâif kuşatmasının zeminini hazırladı. Mâlik b. Avf daha sonra Müslüman oldu ve Hz. Peygamber ona esirlerini ve mallarını iade ederek kavmine emir tayin etti. Bu merhamet, savaşın sonundaki iyilik siyasetinin göstergesidir.

Ganimet Paylaşımı, Ensâr ve Esirler

Hz. Peygamber, ganimeti Cirâne’de topladı ve Kureyş ileri gelenlerinden yeni Müslüman olanlara (müellefe-i kulûb) yüzer deve verdi. Ensâr’dan bazı gençler bundan rahatsızlık duyup “Allah’ın Resûlü kendi kavmini buldu” dediler. Hz. Peygamber Ensâr’ı toplayıp “İnsanlar mallarla dönerken siz Allah’ın Resûlü’yle evlerinize dönmekten razı değil misiniz?” buyurdu; Ensâr ağlayarak “Razıyız” dedi (Buhârî, Megâzî). Hevâzin heyeti Müslüman olarak gelip esirlerini istedi; Hz. Peygamber esirleri ve mallarını iade etti. Süt kardeşi Şeymâ’ya da saygı gösterdi. Huneyn’in dersleri Huneyn Gazvesi Dersleri, şehitleri Huneyn Şehitleri ve Kahramanları yazılarında bulunur.

Sıkça Sorulan Sorular

Huneyn Gazvesi ne zaman oldu?

Hicrî 8. yılın Şevval ayında (Ocak 630), Mekke’nin fethinden hemen sonra, Mekke ile Tâif arasındaki Huneyn vadisinde yapılmıştır.

Müslümanlar kaç kişiydi?

Yaklaşık on iki bin kişiydi; on bin Medineli ve Mekke’nin fethine katılanlarla iki bin yeni Müslüman vardı.

Neden önce geri çekildiler?

Sabaha karşı vadide pusuya düşürüldüler; sayıca çokluğa güvenme ve yeni Müslümanların panik yapması etkili oldu.

Sonuç ne oldu?

Hz. Peygamber ve yanında kalanların sebatıyla Müslümanlar toparlandı ve zafer kazandı; altı bin kadar esir ve çok sayıda ganimet alındı.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 30 Ekim 2026 · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerîm, Tevbe 9/25-26; Buhârî, Megâzî; Müslim, Cihâd; İbn Hişâm, es-Sîre; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Huneyn Gazvesi" md.

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →