Cenaze Evine Yemek Göndermek Sünneti ve Ziyafet Meselesi
Ölü sahiplerine yemek hazırlamak sünnettir, ölü evinin yemek vermesi ise âlimlerce hoş görülmemiştir. Cafer ailesi hadisi, Cerîr rivayeti ve günümüz uygulamaları.
Ölü sahiplerine yemek hazırlayıp göndermek sünnettir; Peygamberimiz Cafer b. Ebî Tâlib’in vefatında ailesi için yemek yapılmasını istemiştir. Buna karşılık ölü evinin ziyaretçilere yemek vermesi, fıkıhta hoş karşılanmamış, bazı kaynaklarda mekruh sayılmıştır. Ölçü, yas sahiplerine yük olmamaktır. Asıl amaç, yas sahibinin yükünü hafifletmektir.
Cafer ailesi hadisi
Ebû Dâvûd, Tirmizî ve İbn Mâce’de, Abdullah b. Cafer’den rivayet edildiğine göre Cafer b. Ebî Tâlib’in şehadet haberi gelince Peygamberimiz, “Cafer ailesine yemek hazırlayın; çünkü onları bir iş meşgul etti” buyurmuştur. Bu hadis ölü sahiplerinin acılarıyla meşgul olmasından dolayı komşu ve akrabaların onlara yemek götürmesini öğütler. Tirmizî’nin değerlendirmesine göre hadis hasen sahihtir. Bu davranış, toplumsal dayanışmanın en güzel örneklerinden biridir.
Ölü evinin ziyafet vermesi
Ahmed b. Hanbel ve İbn Mâce’nin aktardığı Cerîr b. Abdullah sözü şöyledir: “Ölü sahiplerinin toplanmasını ve ölünün defninden sonra yemek yapmalarını biz nevhaya (ağıt yakmaya) dahil sayardık.” Hanefî fakih İbn Âbidîn gibi âlimler, ölü sahiplerinin yemek yapıp insanları çağırmasını bidat ve mekruh olarak değerlendirmiştir. Bu sebeple fıkıhta asıl olan, yas sahiplerine yemek götürülmesi; onların toplu yemek vermesi ise tavsiye edilmez.
Gelenekte uygulama
Türkiye’de pek çok yörede ölünün ardından komşular yemek gönderir. Ayrıca bazı aileler ölü evinde cenaze sonrası gelenlere ikram yapar; bu çoğu zaman misafirlerin uzak yoldan gelmesi veya ölünün hayrına yemek verilmesi şeklinde yapılır. Hükmün özü, bunun gelenek haline gelip aileye yük bindirmemesidir. Diyanet de ölü sahiplerinin yemek vermesini zorunlu görmez; yakın komşu ve akrabanın bu yükü üstlenmesini önerir.
Dışarıdan gelenlere ikram
Uzak şehirden gelen misafirlere yemek ve yer sağlamak insani bir ihtiyaçtır. Akrabalar veya komşular bu ikramı üstlenir; ölü sahipleri aşırı yük altına girmez. Cenaze sonrası dağılırken toplu yemek yerine kısa bir çay, su veya hafif bir ikram yeterlidir. Bunu da ev sahibinin kendisi değil, yakın komşular karşılarsa daha uygun olur.
Ölünün hayrına yemek
Ölünün ruhuna sevap bağışlamak niyetiyle yoksullara yemek vermek, sadaka kapsamında değerlendirilir. Bu, cenaze sofrası düzenlemekten farklıdır. Zekât ve sadaka hükümleri çerçevesinde fakirlere yemek verilip sevabı ölüye bağışlanabilir. Bu tür sadakanın ölüye yararı çoğu âlim tarafından kabul edilir. Konuyla ilgili ayrıntılar için ölü evinde helva, mevlit ve kırk yemeği yazısına bakılabilir.
Pratik tavsiyeler
- Komşular ve akrabalar ilk üç gün ölü evine yemek götürmeli,
- Yemek hazırlığı sade ve besleyici olmalı,
- Ölü sahibine borç ya da yük olmamalı,
- İhtiyacı olanlara önceden sorarak diyet ve sağlık durumu gözetilmeli.
Taziye ziyareti ve ikram
Taziyeye gelenler yemek beklentisiyle değil, yas sahibine destek olmak niyetiyle gelmelidir. Ev sahiplerinin zahmetini artırmamak ve ziyareti uzatmamak gerekir. Ziyaret zamanı ve konuşma adabı için taziyeye gitmek yazısına bakılabilir. Genel çerçeve için taziye ve yas adabı yazısını okuyabilirsiniz.
Yemeğin içeriği ve zamanlaması
Yas sahiplerine götürülen yemek, bir öğünü yeterince doyuracak, sağlığı bozmayacak ve kolay hazırlanabilir nitelikte olmalıdır. Aileyi bir gün veya birkaç gün besleyecek miktarda ve tek seferde değil, günlere yayılarak götürülmesi daha yararlıdır. Ev halkının diyet, alerji veya yaşlı bakımı gibi durumları da dikkate alınmalıdır. Yemek kapta bırakılıp geri alınma zorunluluğu çıkarılmamalı, ev sahibine ayrıca iş çıkarılmamalıdır.
Konuyla bağlantılı olarak Vefat Gerçekleştiğinde İlk Yapılacaklar: Adım Adım Sıra başlıklı yazı da okunmaya değer.
Sıkça Sorulan Sorular
Ölü evine yemek götürmek sünnet mi?
Evet. Cafer ailesi hadisine dayanır; yas sahiplerine yük olmamak için yemek yapılır.
Ölü sahibi yemek verirse günah mı olur?
Fıkıh kitaplarında mekruh sayılmıştır. Zorunluluk veya yakınların ihtiyacı varsa sade ikram sorun görülmez.
Ölünün hayrına yemek verilir mi?
Evet. Yoksullara verilen yemeğin sevabı ölüye bağışlanabilir. Bu, cenaze ziyafetinden farklıdır.
Cenaze sonrası kaç gün yemek götürülür?
Belirli bir gün sınırı yoktur. Genellikle ilk üç gün uygulanır; ihtiyaç sürdükçe devam edilebilir.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Ebû Dâvûd, Cenâiz; Tirmizî, Cenâiz; İbn Mâce, Cenâiz; Ahmed b. Hanbel, Müsned; İbn Âbidîn, Reddü'l-muhtâr
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Ebû Dâvûd, Cenâiz
- Tirmizî, Cenâiz
- İbn Mâce, Cenâiz
- Ahmed b. Hanbel, Müsned
- İbn Âbidîn, Reddü'l-muhtâr
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.