Taziyeye Gitmek: Zaman, Süre ve Konuşma Adabı
Taziye ziyareti ne zaman yapılır, ne kadar kalınır, ne söylenir? Peygamberimizin taziye sözleri, üç gün ölçüsü, yas sahibine yük olmamak ve kaçınılacak sözler.
- Taziyenin dayanağı
- Ne zaman gidilir?
- Ziyaretin süresi
Taziye, ölü sahibine başsağlığı dilemek, sabrını hatırlatmak ve dua etmektir. Taziyeye ölümden sonra ilk üç gün içinde gitmek müstehaptır; ziyaret kısa tutulur, yas sahibine yük olunmaz ve uygun dua ile teselli verilir. Fazla soru sormak ve ölüm sebebini kurcalamak uygun değildir. Gönül almak ve yanında olmak, ziyaretin asıl amacıdır.
Taziyenin dayanağı
Buhârî ve Müslim’de Üsame b. Zeyd’den rivayet edildiğine göre Peygamberimizin kızı, oğlunun can çekiştiğini bildirip onu çağırınca Peygamberimiz selam gönderdi ve “Allah’ın aldığı da verdiği de O’nundur; her şeyin O’nun katında bir ecel-i müsemması vardır. Sabret ve sevabını Allah’tan bekle” dedi. Bu söz taziyenin en güzel örneklerinden biridir. İbn Mâce’de de kardeşinin yasında olana ikramda bulunan müminin kıyamet günü kerem elbisesi giydirileceği bildiren zayıf bir rivayet vardır. Taziyenin faziletine dair rivayetlerin bir kısmı zayıf olsa da, yas sahibine teselli verme sünneti sabittir.
Ne zaman gidilir?
Taziyenin ilk üç gün içinde yapılması uygun görülür; çünkü bu süre yasın en yoğun olduğu zamandır. Hanefî kaynaklarında üç günden sonra taziyeye gitmek, yası yenilemeyi gerektirdiği için hoş karşılanmaz. Yine de yolculuk veya başka bir sebeple geç kalınmışsa, yas sahibine ulaşılabilir. Uzakta olanlar telefon veya mesaj yoluyla başsağlığı dileyebilir. Mesaj yazma ile ilgili taziye mesajı yazma rehberi yardımcı olur.
Ziyaretin süresi
Taziye ziyareti uzun tutulmaz. Yas sahibi yorgun, acı içinde ve çoğu zaman uykusuzdur. Kısa bir süre oturmak, dua etmek ve ayrılmak yeterlidir. Ev sahibine ayrıca ikram zahmeti yüklemek de uygun değildir. Cenaze evinde uzun oturup sohbet etmek, gülmek veya yüksek sesle konuşmak yas atmosferine uygun düşmez. Gerekirse ihtiyaç duyulan işlerde yardımcı olmak, yemek getirmek daha değerli bir davranıştır.
Ne söylenir?
Taziye duası olarak yaygın olarak “Başınız sağ olsun, Allah rahmet eylesin, sabır versin” gibi ifadeler kullanılır. Arapça ifadeler için taziye duası ve Azzamallahü ecrake yazıları incelenebilir. Ölünün güzel yönlerini anmak, yakınlarına sabır ve dua temennisinde bulunmak uygun sözlerdir. Peygamberimizin sözü gibi, ölümün Allah’ın takdiri olduğunu hatırlatmak teselli edicidir.
Kaçınılması gereken sözler
- “Bunun bir hikmeti vardır, ağlama” gibi duyguyu bastıran cümleler,
- Ölümün sebebini sorgulayıcı veya suçlayıcı ifadeler,
- Kendi yaşadığı acıyı karşılaştırmak,
- “Daha iyi yerde” gibi kesin hükümler, ölüye cennet ya da cehennem vaat etmek.
Bu sözler yas sahibini incitebilir. Sessiz kalmak ve yanında olmak çoğu zaman en iyi tesellidir.
Gayrimüslim komşuya taziye
Gayrimüslim bir komşunun veya iş arkadaşının yakını vefat ettiğinde başsağlığı dilemek caizdir. “Allah acınızı hafifletsin” gibi insani ifadeler kullanılabilir. Ölünün dinî mağfiret duası ise caiz değildir. Bu konuda dinî hassasiyetlere saygı gösterilerek ziyaret yapılır. Hz. Peygamber, komşuya iyiliği ve nezaketi öğütlemiştir; bu ilke taziyeyi de kapsar.
Kadın ve çocukların taziyesi
Kadınlar kadın yas sahiplerine, erkekler erkek yas sahiplerine taziye ziyareti yapar. Çocuklar için yas süreci ayrı bir hassasiyet gerektirir; onların duygularını anlamak, sorularına dürüstçe ve yaşına uygun cevap vermek gerekir. Taziyeye giderken uygun kıyafet, sakin tavır ve saygılı dil esastır.
Taziyede sabırla ilgili ayetler
Taziyede okunabilecek ayetlerin başında Bakara Suresi’nin 155-157. ayetleri gelir; bu ayetler musibette sabredenlere rahmet ve hidayet müjdelendiğini anlatır. Ankebût 57. ayeti (“Her nefis ölümü tadacaktır”) ve Âl-i İmrân 185. ayeti de ölümün hakikatini hatırlatır. Bu ayetlerin anlamı yas sahibine umut verecek şekilde dile getirilmelidir. Okumaktan çok, anlam ve teselli yönüne odaklanmak daha etkilidir.
Konunun devamı için Taziye ve Yas Adabı yazısına, ilgili uygulamalar için Ölüm Hakkında Ayet ve Hadisler: Ölümü Hatırlamak yazısına bakılabilir.
Bu bağlamda Yas Süreci, Sabır ve Psikolojik Destek: İmanla Baş Etmek yazısı da konuya farklı bir yönden ışık tutar.
Sıkça Sorulan Sorular
Taziye kaç gün sürer?
Taziye ziyareti ilk üç gün içinde yapılır. Üç günden sonra yas yenilemek hoş görülmez.
Taziyeye giderken ne götürülür?
Yemek, tatlı veya ihtiyaç kalemleri götürmek güzel bir davranıştır. Zorunlu değildir.
Uzaktan taziye olur mu?
Evet. Telefon, mesaj veya mektup yoluyla başsağlığı dilenebilir.
Taziyede ne denir?
“Başınız sağ olsun, Allah rahmet eylesin, sabır ve metanet versin” gibi dua ve teselli sözleri söylenir.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Buhârî, Cenâiz; Müslim, Cenâiz; İbn Mâce, Cenâiz; Nevevî, el-Ezkâr; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Taziye" maddesi
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Buhârî, Cenâiz
- Müslim, Cenâiz
- İbn Mâce, Cenâiz
- Nevevî, el-Ezkâr
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Taziye" maddesi
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.